pr styczeń 2005 A2 odp, Matura 2014, Biologia, Matury biologia - rozszerzenie

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
MODEL ODPOWIEDZI I SCHEMAT OCENIANIA
ARKUSZA II
Zasady oceniania.

Za rozwiązanie zadań z arkusza II można uzyskać maksymalnie 50 punktów.

Model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, a nie jest ścisłym wzorcem
sformułowania (poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań zamkniętych).

Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się wyłącznie pełne punkty.

Za zadania otwarte, za które można przyznać jeden punkt, przyznaje się punkt wyłącznie za
odpowiedź w pełni poprawną.

Za zadanie otwarte, za które można przyznać więcej niż jeden punkt, przyznaje się tyle punktów,
ile prawidłowych odpowiedzi (zgodnie z wyszczególnieniem w kluczu) przedstawił zadający.

Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia
w zadaniu, ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od pierwszej), ile jest
w poleceniu.

Jeżeli
w udzielonej przez ucznia odpowiedzi obok informacji prawidłowych znajdują się również
informacje, które świadczą o zupełnym braku zrozumienia danego zagadnienia, odpowiedz taką
należy ocenić na zero punktów.
Numer
zadania
Oczekiwana odpowiedź
Maksymalna
punktacja
za zadanie
28.
Za prawidłowe określenie grupy związków i podanie funkcji ściany
komórkowej – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Nazwa:
polisacharydy.
Przykłady funkcji:
nadaje kształt komórce, chroni przed wnikaniem
drobnoustrojów.
1
29.
Za każdą poprawnie podaną różnicę po 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
1. W miękiszu gąbczastym występują duże przestwory
międzykomórkowe, a w miękiszu spichrzowym małe przestwory
(bardzo małe przestwory, brak przestworów) międzykomórkowe.
2. W miękiszu gąbczastym występują chloroplasty, a w miękiszu
spichrzowym nie występują.
2
30.
Za poprawne podanie rodzaju reakcji metabolicznej i podanie argumentu
– 1 pkt.
Przykład odpowiedzi
:
Proces anaboliczny, gdyż wymaga nakładu energii.
1
31.
Za prawidłowe określenie etapu – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi
:
Na etapie transkrypcji.
1
32.
Za wskazanie roztworu – 1 pkt
Za uzasadnienie – 1 pkt
Przykład odpowiedzi:
Roztwór D.
Uzasadnienie:
W roztworze D nastąpił największy spadek masy
ziemniaka w stosunku do wagi początkowej, ponieważ utrata wody była
największa.
2
33.
Za podanie każdego z dwóch dowodów po 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Dowód 1 – Obecność w mitochondriach i chloroplastach własnego DNA
Dowód 2 – Rybosomy typu bakteryjnego, mitochondria i plastydy nie
powstają
de nowo
, ale przez podział lub pączkowanie już istniejących.
2
1
34.
Za właściwe określenie roli energii słonecznej – 1 pkt.
Za określenie roli cukru – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:

Energia słoneczna warunkuje przebieg fazy jasnej fotosyntezy,
podczas której jest zamieniana na energię chemiczną magazynowaną
w produktach fotosyntezy.

W procesie oddychania z cukru uwalniana jest energia
wykorzystywana w procesach anabolicznych (i transporcie).
2
35.
Za określenie rodzaju reakcji – 1 pkt
Za określenie rodzaju energii – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Rodzaj reakcji –
X – fotosynteza, Y – oddychanie
Rodzaj energii –
warunkującej zapoczątkowanie reakcji X – energia
świetlna; powstającej w wyniku reakcji Y – energia chemiczna (ATP)
2
36.
Za podanie sposobu – 1 pkt.
Za podanie ograniczenia – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Przykłady sposobów wykorzystania
–ogrzewanie np. mieszkań, do celów
technologicznych i leczniczych.
Przykłady ograniczeń –
wysoki koszt wierceń otworów eksploatacyjnych,
brak dużych odbiorców ciepła w rejonach występowania najlepszych
warunków geotermalnych, niska opłacalność inwestycji.
2
37.
Za poprawne opisanie osi (x – temperatura, y – liczba
pęcherzyków O
2
/ min.) – 1 pkt
Za poprawne naniesienie danych i wykreślenie krzywej – 1pkt
2
38.
Za podanie nazwy każdej z błon płodowych i określenie jej funkcji po 1 pkt
Przykład odpowiedzi:
A-
owodnia – zapewnia środowisko wodne dla rozwoju zarodka, chroni
przed urazami – 1 pkt.
B – omocznia – gromadzi produkty przemiany materii – 1 pkt.
C – kosmówka – pośredniczy w wymianie gazowej – 1 pkt.
3
39.
Za wskazanie poprawnej odpowiedzi – 1 pkt.
Odpowiedź –
C
1
40.
Za poprawne wyjaśnienie – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Ryba żyjąca w wodzie słonej, której stężenie jest wyższe niż stężenie
płynów ustrojowych ryby, stale traci wodę. W celu jej uzupełnienia pije
wodę morską. Nadmiar soli jest wydalany przez skrzela.
1
41.
Za podanie każdej z dwóch różnic w powiązaniu ze środowiskiem życia
po 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
1. Błona pławna między palcami tylnych kończyn występuje u krokodyli
i ułatwia im pływanie, a brak jej u jaszczurek żyjących na lądzie.
2. Mocz jaszczurek zawiera kwas moczowy, co pozwala im na oszczędną
gospodarkę wodną i egzystowanie w środowisku suchym, natomiast
krokodyle, które nie muszą oszczędzać wody, wydalają mocz
zawierający amoniak i mocznik.
2
42.
Za podanie cechy sukulentów –1 pkt
Za uzasadnienie wartości przystosowawczej – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Cecha –
Grube mięsiste liście zawierające miękisz wodonośny.
Wartość przystosowawcza
– Zdolność do magazynowania wody.
2
43.
Za podanie różnicy – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Rozwój wegetatywny i generatywny rośliny jednorocznej zachodzi
w ciągu jednego sezonu wegetacyjnego. Natomiast u rośliny dwuletniej
1
2
w pierwszym sezonie wegetacyjnym zachodzi rozwój wegetatywny,
a w drugim generatywny.
44.
Za określenie wpływu hormonów na poszczególne etapy metamorfozy
– 1 pkt.
Za podanie konsekwencji utrzymującego się wysokiego stężenia
hormonu juwenilnego – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Wpływ:
W etapie 1 (larwa – larwa) wymagane jest wysokie stężenie
hormonu juwenilnego i wysokie stężenie ekdyzonu; w etapie 2 (larwa –
poczwarka) stężenie hormonu juwenilnego powinno być niskie, a
ekdyzonu wysokie; w trzecim etapie (poczwarka – imago) wymagane jest
wysokie stężenie ekdyzonu.
Konsekwencja:
Utrzymujące się wysokie stężenie hormonu juwenilnego
może spowodować przedłużenie czasu trwania stadium larwalnego.
2
45.
Za prawidłowy projekt tabeli umożliwiający porównanie trzech cech
budowy zewnętrznej – 1 pkt.
Za właściwe wypełnienie tabeli –1 pkt.
Cechy budowy
morfologicznej
2
Owad
Pająk
Części ciała
głowa, tułów, odwłok głowotułów, odwłok
Skrzydła
dwie pary
brak
Liczba par odnóży
krocznych
trzy
cztery
46.
Za prawidłowo opisany zestaw badawczy – 1 pkt.
Za prawidłowo opisany zestaw kontrolny – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Zestaw badawczy
– Po kilka siewek kukurydzy umieszczamy na różnych
pożywkach mineralnych. Każda z pożywek pozbawiona jest jednego
wybranego pierwiastka.
Zestaw kontrolny
– Kilka siewek kukurydzy umieszczamy na pożywce
zawierającej pełny skład soli mineralnych.
2
47.
Za określenie wpływu cytokinin – 1 pkt.
Za określenie zmian, jakie mogą wywoływać w komórce – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Wpływ -
Cytokininy opóźniają proces starzenia się roślin.
Zmiany -
Spowalniają rozkład chlorofilu, białek i kwasów nukleinowych.
2
48.
Za wskazanie poprawnej odpowiedzi – 1 pkt
Odpowiedź -
C
1
49.
Za określenie wieku matek – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Najwięcej dzieci z zespołem Downa rodzą matki około 40 roku życia
(pomiędzy 39 a 45 rokiem życia), a z dodatkowym chromosomem X -
około 25 roku życia.
1
50.
Za prawidłowe przedstawienie rodowodu – 1pkt.
Za określenie, które z rodziców było nosicielem genu – 1 pkt.
Za określenie płci dziecka chorego na dystrofię –1 pkt.
Za określenie prawdopodobieństwa – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:

Graficzne przedstawienie poniższych danych dotyczących rodowodu:
Rodzice matki: X
D
X
d
; X
D
Y
Potomstwo:
X
D
X
d
;
X
D
X
D
; X
D
Y; X
d
Y
Rodzice dziecka:
X
D
X
d
;
X
D
Y
Dzieci: X
d
Y; X
D
Y (lub X
D
X
d
;
X
D
X
D
)

Nosicielem allelu dystrofii była matka.

Dziecko chore na dystrofię było płci męskiej (X
d
Y).

Prawdopodobieństwo - 25 %.
4
3
51.
Za podanie nazwy mechanizmu ewolucji – 1 pkt
Za prawidłowe opisanie mechanizmu ewolucji (działania doboru
naturalnego) – 1pkt.
Przykład odpowiedzi:
Nazwa –
dobór naturalny
Opis-
Dobór naturalny działa bezpośrednio na fenotypy i preferuje
osobniki lepiej przystosowane do życia w określonych warunkach –
na zaczernionej, i pozbawionej porostów (wskutek zanieczyszczeń
przemysłowych) korze drzew ciemne formy mogą skutecznie się ukryć
przed ptakami, dla których stanowią pożywienie.
2
52.
Za poprawny wniosek - 1 pkt.
Za uzasadnienie – 1 pkt
Przykład odpowiedzi
:
Wniosek –
Nie można wnioskować o pozycji człowieka w systemie
filogenetycznym.
Uzasadnienie –
Brak jest zależności między ilością DNA w jądrze,
a także liczbą genów w genomie, a pozycją danego gatunku w systemie
filogenetycznym.
2
53.
Za prawidłowe odczytanie wykresu– 1 pkt.
Za porównanie Polski z krajami OECD – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:

W 1975 r. zużyto w Polsce ok. 3000 kWh / mieszkańca.

Zużycie energii w Polsce było istotnie mniejsze od zużycia energii
w krajach OECD.
2
54.
Za wskazanie najkorzystniejszej metody z uzasadnieniem – 1 pkt.
Za wskazanie metody najmniej korzystnej z uzasadnieniem – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Najkorzystniejsze
– Recykling prowadzący do odzyskania surowca
Najmniej korzystne
– Składowanie – Następuje nagromadzenie odpadów,
które mogą być źródłem emisji metanu, środowiskiem życia licznych
gryzoni, źródłem różnych toksyn, które mogą przedostawać się do gleby.
2
Jako mało korzystne można też uznać spalanie o ile uczeń prawidłowo to
uzasadni (np. spalanie może być źródłem pyłów i gazów
zanieczyszczających atmosferę).
55.
Za poprawnie sformułowany wniosek – 1 pkt.
Przykład odpowiedzi:
Komórka nabłonka jelita kijanki zawiera materiał genetyczny potrzebny
do wytworzenia (rozwoju) dorosłego organizmu.
1
4
[ Pobierz całość w formacie PDF ]