pr styczeń 2009 A2 odp, Matura 2014, Biologia, Matury biologia - rozszerzenie

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Próbny egzamin maturalny z biologii – arkusz standardowy i dla osób słabo widzących
Odpowiedzi i schemat punktowania – poziom rozszerzony
ODPOWIEDZI I SCHEMAT PUNKTOWANIA
POZIOM ROZSZERZONY
Zasady oceniania
• Za rozwiązanie zadań z arkusza dla poziomu rozszerzonego można uzyskać maksymalnie 60 punktów.
• Model odpowiedzi uwzględnia jej zakres merytoryczny, ale
nie jest ścisłym wzorcem sformułowania
(poza odpowiedziami jednowyrazowymi i do zadań
zamkniętych).
• Za odpowiedzi do poszczególnych zadań przyznaje się
wyłącznie pełne punkty.
• Za zadania zamknięte, w których udzielono więcej odpowiedzi niż wynika to z polecenia należy przyznać
zero punktów
.
• Za zadania otwarte, za które można przyznać tylko jeden punkt, przyznaje się punkt
wyłącznie za odpowiedź w pełni poprawną.
• Za zadania otwarte, za które można przyznać więcej niż jeden punkt,
przyznaje się tyle punktów, ile prawidłowych elementów odpowiedzi,
zgodnie
z wyszczególnieniem w modelu, przedstawił zdający
.
• Jeżeli podano więcej odpowiedzi (argumentów, cech itp.) niż wynika to z polecenia w zadaniu,
ocenie podlega tyle kolejnych odpowiedzi (liczonych od
pierwszej), ile jest w poleceniu.
• Jeżeli podane w odpowiedzi informacje świadczą o
braku zrozumienia
omawianego zagadnienia i zaprzeczają udzielonej prawidłowej odpowiedzi lub
zawierają
błąd merytoryczny
, odpowiedź taką należy ocenić
na zero punktów
.
Uwagi do zapisu modelu:
• Odpowiedzi alternatywne
(tylko jedna z nich podlega ocenie)
oddzielone są od siebie ukośnikami (/), np.: ruch kończyn / ruch i
w ocenie są równoważne.

Sformułowanie zapisane w nawiasach
nie jest wymagane
w odpowiedzi. Jego umieszczenie w odpowiedzi nie ma wpływu na ocenę.
Numer
zadania
Oczekiwana odpowiedź i sposób jej oceny
Maksymalna
punktacja
za zadanie
Uwagi
1. a) Za poprawne podanie różnicy w budowie zewnętrznej i wewnętrznej powierzchni błony – 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
− (na zewnętrznej powierzchni błony) występują / są obecne łańcuchy oligosacharydowe /
cukrowe (których brak na powierzchni wewnętrznej) (1 pkt),
− na wewnętrznej powierzchni błony brak łańcuchów oligosacharydowych / cukrowych, które
występują na powierzchni zewnętrznej (1 pkt).
b) Za poprawne przedstawienie sposobu rozmieszczenia białek względem podwójnej warstwy
lipidów – 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
− białko może być całkowicie zanurzone w podwójnej warstwie lipidów (1 pkt),
− białko może być związane tylko z jedną warstwą lipidową / wyraźnie wystawać ponad jej
powierzchnię /występować na jej powierzchni (1 pkt),
− białko może tkwić w całej podwójnej warstwie lipidów i wystawać po obu jej stronach (1 pkt).
2
Nie uznaje się
odpowiedzi: białko
powierzchniowe
i integralne,
ponieważ jest to
nazwa rodzaju
białek, a nie sposób
rozmieszczenia.
Jeżeli porównanie
zaczyna się od
powierzchni
wewnętrznej, to
musi być też pełny
opis powierzchni
zewnętrznej.
Strona
1
z
8
Próbny egzamin maturalny z biologii – arkusz standardowy i dla osób słabo widzących
Odpowiedzi i schemat punktowania – poziom rozszerzony
2. Za zaznaczenie sformułowania C – 1 pkt.
1
3. Za prawidłowe określenie stężenia jonów potasu i charakteru reszt aminokwasowych po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
a) (stężenie) 100 (μM/dm
3
) (1 pkt),
b) (reszty aminokwasowe w kanałach jonowych dla potasu są naładowane) ujemnie (1 pkt).
2
4. Za poprawne podanie różnicy – 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
− transport aktywny (substancji) wymaga nakładu energii, (a transport bierny nie),
− transport aktywny (substancji) może odbywać się wbrew gradientowi stężeń (tej substancji) /
z miejsc o stężeniu niższym do miejsc o stężeniu wyższym, (a transport bierny odbywa się
zgodnie z gradientem stężeń / z miejsc o stężeniu wyższym do miejsc o stężeniu niższym).
1
Jeżeli porównanie
zaczyna się od
transportu biernego,
to musi być też
pełny opis
transportu
czynnego.
5. Za prawidłowe podanie numerów zdań zawierających fakty i zawierających opinie po 1 pkt.
Poprawne odpowiedzi:
a) fakty: zdania – 1, 3 (1 pkt),
b) opinie: zdania – 2, 5 (1 pkt).
2
6. Za trafnie do tekstu sformułowaną prawidłowość i poprawne wyjaśnienie po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
Prawidłowość:
mitochondria skupiają się / występują:
− w miejscach/obszarach komórki, w których jest zapotrzebowanie na energię (1 pkt),
− (w pobliżu miejsc / organelli), gdzie odbywa się ruch (1 pkt),
− w aktywnych (ruchowo / metabolicznie) miejscach/ obszarach komórki (1 pkt),
− rozmieszczenie mitochondriów w komórce ma związek z zapotrzebowaniem (określonych
struktur /procesów) na energię (1 pkt),
Wyjaśnienie:
(rozmieszczenie mitochondriów ma związek z tym, że)
− są one centrami energetycznymi komórki / organellami, w których produkowane są związki
wysokoenergetyczne (niezbędne do określonych procesów, wykonania określonej pracy)
(1 pkt),
− energia zgromadzona w wytworzonym ATP jest potrzebna, np. do wykonania ruchu / przebiegu
procesów (1 pkt),
− umożliwia to (szybsze) dostarczenie energii tam (do miejsc/ organelli/ procesów), gdzie jest
potrzebna / gdzie odbywa się ruch (1 pkt).
2
7. Za prawidłowy wybór każdego z dwóch sformułowań po 1 pkt.
Za zaznaczenie: B (1 pkt), D (1 pkt).
2
Strona
2
z
8
Próbny egzamin maturalny z biologii – arkusz standardowy i dla osób słabo widzących
Odpowiedzi i schemat punktowania – poziom rozszerzony
8. Za prawidłowe podanie wartości K
M
– 1 pkt.
Poprawna odpowiedź: K
M
– (około) 1,5 (µM /dm
3
).
1
9. Za poprawnie określone pH podłoża – 1 pkt.
Poprawna odpowiedź: uznaje się każdy przedział wartości w zakresie pH od powyżej 9,0 do 9,6 /
9,0 < zakres pH < 9,6.
1
10. Za poprawne wypełnienie każdego z dwóch wierszy tabeli po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
A – włośnik / włośniki: pobieranie wody / zwiększenie powierzchni chłonnej korzenia /
powierzchni pobierania wody (i soli mineralnych) z gleby / podłoża/otoczenia (1 pkt),
B – komórki szparkowe / aparat szparkowy: regulacja transpiracji / zapobieganie nadmiernej
utracie wody (przez wyparowywanie) / umożliwienie wydalania pary wodnej / wyparowywania
wody / regulacja uwodnienia komórek liścia
(1 pkt).
Nie uznaje się
w B odpowiedzi
szparka
.
2
11. Za przedstawienie trafnej propozycji próby kontrolnej i podanie celu jej wprowadzania po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
a) próba kontrolna:

rysunek
: naczynie z wodą i umieszczoną w niej rośliną taką, jaka jest na
schemacie dołączonym do zadania (1 pkt),

opis
: umieszczenie w naczyniu z wodą (bez auksyn) takiego samego pędu /
pędów rośliny, jak w roztworze auksyn (1 pkt).
b) cel wprowadzenia próby kontrolnej:
− (próba kontrolna) umożliwia prawidłową interpretację wyników doświadczenia (1 pkt),
− (odniesienie wyników próby doświadczalnej do próby kontrolnej) pozwala na wnioskowanie
o wpływie zastosowanego czynnika doświadczalnego / auksyn na ukorzenianie /rozwój/wzrost
rośliny (1 pkt),
− umożliwia porównanie zachowania się rośliny w obu roztworach / określenie wpływu
hormonów / auksyn na ukorzenienie/rozwój / wzrost roślin (1 pkt).
2
12. Za sformułowanie trafnego do doświadczenia problemu badawczego i wniosku po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
a)
problem badawczy
:
− wpływ położenia pędów / pędu rośliny / trzykrotki na kierunek ich / jego wzrostu (1 pkt),
− czy położenie pędów / orientacja rośliny (względem podłoża, względem kierunku siły
grawitacji) ma wpływ na kierunek wzrostu pędów? (1 pkt),
2
Strona
3
z
8
Próbny egzamin maturalny z biologii – arkusz standardowy i dla osób słabo widzących
Odpowiedzi i schemat punktowania – poziom rozszerzony
b)
wniosek
:
− kierunek wzrostu pędów trzykrotki nie zależy od ich położenia / niezależnie od położenia
pędy trzykrotki rosną w jednym / tym samym kierunku/rosną przeciwnie do kierunku siły
ciążenia (1 pkt),
− pędy trzykrotki wykazują geotropizm ujemny (1 pkt).
13. Za właściwą ocenę słuszności każdego z dwóch stwierdzeń wraz z uzasadnieniem po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
I. stwierdzenie: fałsz / jest nieprawdziwe, ponieważ:
− oziębienie pączka pobudza jego rozwój, a nie przerywa stanu uśpienia (pozostałych) pączków
nieoziębionych (1 pkt),
− rozwój pączków jest stymulowany przez wcześniejsze ich oziębienie, a nie oddziaływanie
innych pączków (1 pkt),
− każdy pączek reaguje indywidualnie na oziębienie / oziębienie kilku pączków nie powoduje
rozwinięcia pączków nieoziębionych / rozwijały się tylko pączki oziębione, nieoziębione
pozostały uśpione (1 pkt).
II. stwierdzenie: prawda / jest prawdziwe, gdyż klimat tropikalny charakteryzuje się temperaturą
wyższą od niezbędnej do oziębienia pączków przed zakwitnięciem / w klimacie tropikalnym nie
występują temperatury 0 – 10
o
C / aby został wytworzony kwiat pączek musi być oziębiony / do
wytworzenia kwiatów jest potrzebne obniżenie temperatury (1 pkt).
2
Nie uznaje się
odpowiedzi,
w których nie
ma przy
stwierdzeniu I.
i II. określenia
czy jest ono
prawdziwe, czy
fałszywe.
14. Za zaznaczenie schematu D – 1 pkt.
1
15. Za poprawnie podane nazwy gruczołu i współzależności między podwzgórzem i przysadką
mózgową po 1 pkt.
Poprawne odpowiedzi:
a) przysadka mózgowa /tylny płat przysadki mózgowej (1 pkt),
b) sprzężenie zwrotne (ujemne) (1 pkt).
2
16. Za zaznaczenie sformułowania C – 1 pkt.
1
17. Za podanie właściwej nazwy produktu końcowego oddychania beztlenowego i opisanie sytuacji,
w której zachodzi ten rodzaj oddychania po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
a) kwas mlekowy / mleczan (1 pkt),
b) (do niedotlenienia komórek mięśniowych / oddychania beztlenowego) dochodzi w czasie
wytężonej pracy mięśni / dużego / nadmiernego / zbyt dużego / dużego wysiłku fizycznego
(bez uprzedniego treningu / rozgrzewki) (1 pkt).
2
18.
Za zaznaczenie sformułowania A – 1 pkt.
1
Strona
4
z
8
Próbny egzamin maturalny z biologii – arkusz standardowy i dla osób słabo widzących
Odpowiedzi i schemat punktowania – poziom rozszerzony
19. Za prawidłowe opisanie działania lipazy trzustkowej i podanie nazw wszystkich produktów
trawienia tłuszczów po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
a)
− lipaza trzustkowa hydrolizuje/rozrywa/niszczy / (kolejne) wiązania (estrowe) między glicerolem
i kwasami tłuszczowymi / resztami kwasów tłuszczowych (1 pkt),
− stopniowo rozkłada tłuszcze na glicerol i kwasy tłuszczowe / odrywa/ odłącza od glicerolu
reszty kwasów tłuszczowych (1 pkt).
b) diglicerydy (dwuglicerydy), monoglicerydy, glicerol, kwasy tluszczowe (1 pkt).
2
20. Za prawidłowy wybór każdego z dwóch sformułowań – po 1 pkt.
Poprawne odpowiedzi
:
A (1 pkt), E (1 pkt).
2
21. Za każdy z dwóch trafnie sformułowanych wniosków po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
− wysiłek fizyczny prowadzi do wzrostu wskaźnika przepływu krwi / ukrwienia
(w wymienionych strukturach) (1 pkt),
− wskaźnik wzrostu przepływu krwi / wzrost przepływu krwi zależy od rodzaju struktury /
aktywności struktury / jest różny dla różnych struktur (1 pkt),
− większy wzrost przepływu krwi / ukrwienia ma miejsce w strukturach aktywnych (w czasie
wysiłku fizycznego) / zużywających dużo energii / mniejszy wzrost przepływu krwi ma miejsce
w strukturach mało aktywnych (w czasie wysiłku fizycznego), zużywających mało energii
(1 pkt),
− większy wzrost przepływu krwi / ukrwienia ma miejsce w strukturach aktywnych /
zużywających dużo energii, np. mięśniach szkieletowych / mniejszy wzrost przepływu krwi /
ukrwienia ma miejsce w strukturach mało aktywnych / zużywających mało energii, np. układzie
pokarmowym (1 pkt),
2
− największy wzrost przepływu krwi (wśród wszystkich struktur) występuje w mięśniach
szkieletowych / najmniejszy wzrost przepływu krwi (wśród wszystkich struktur) występuje
w przewodzie pokarmowym (1 pkt).
22. Za podanie właściwego czynnika i poprawne wyjaśnienie po 1 pkt.
Przykłady odpowiedzi:
Czynnik: zasolenie wody (1 pkt).
Wyjaśnienie (przykłady):
− wyższe stężenie roztworu w środowisku zewnętrznym / hipertoniczność roztworu zewnętrznego
2
Strona
5
z
8
[ Pobierz całość w formacie PDF ]