PRACA DYPLOMOWA - STRESORY W ŚRODOWISKU PRACY, BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY, TEMATY PRAC DYPLOMOWYCH Z BHP

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
ZACHODNIOPOMORSKA SZKOŁA BIZNESU
W SZCZECINIE
STUDIA PODYPLOMOWE
BEZPIECZEŃSTWO I HIGIENA PRACY
PRACA DYPLOMOWA
DARIUSZ KORDA
„STRESORY W ŚRODOWISKU PRACY – ZE
SZCZEGÓLNYM UWZGLĘDNIENIEM PRACY
NAUCZYCIELA”
Praca napisana pod kierunkiem:
mgr Kszysztofa Krasuskiego
ŚWINOUJŚCIE 2007
WSTĘP..........................................................................................................................2
1.Cel i zakres pracy.......................................................................................................2
2.Uzasadnienie wyboru tematu.....................................................................................2
3.Podstawowa terminologia..........................................................................................3
ROZDZIAŁ I
STRES I W ŚWIETLE LITERATURY.. ...................................................................5
1.Stres jego przyczyny, rodzaje i następstwa............................................................... 5
2.Charakterystyka źródeł stresu – rodzaje stresorów....................................................9
2.1.Fizyczne czynniki stresu.........................................................................................9
2.2.Chronobiologiczne czynniki stresu.......................................................................13
2.3.Psychologiczne czynniki stresu............................................................................15
2.4.Socjologiczne czynniki stresu...............................................................................17
3.Stres zawodowy w pracy nauczyciela......................................................................18
ROZDZIAŁ II
PODSTAWY METODOLOGICZNE BADAŃ......................................................... 23
1.Problemy, hipotezy, techniki i wskaźniki badawcze............................................... 23
2.Opis środowiska badawczego..................................................................................25
ROZDZIAŁ III
SPRAWOZDANIE Z ODBYTYCH BADAŃ.......................................................... 26
1..Wyniki przeprowadzenia ankiety „Pomiar stresu w środowisku pracy nauczyciela“
oraz porównanie wyników badań prowadzonych w roku 2001 w Szczecinie i 2007 w
Świnoujściu.................................................................................................................26
2.Wnioski teoretyczne i wskazania praktyczne..........................................................29
BIBLIOGRAFIA........................................................................................................31
ANEKS.......................................................................................................................33
1
WSTĘP
Już od wieków towarzyszy człowiekowi konieczność podejmowania pracy,
umożliwia mu ona zdobycie środków do życia, a także zajmowanie określonej
pozycji społecznej. To właśnie poprzez pracę kształtuje się osobowość, charakter
oraz psychika ludzi. Postęp cywilizacyjny, czy też techniczny przynosi w tej
dziedzinie wiele zmian, które mają wymiar zarówno pozytywny jak i negatywny.
Nieodłącznym składnikiem procesu pracy jest stres, a czynniki wywołujące stres
mogą mieć różny charakter i w różny sposób wpływać na wykonywaną pracę.
Poszanowanie godności i innych dóbr osobistych pracownika oraz zapewnienie mu
bezpiecznych i higienicznych warunków pracy są podstawowym obowiązkiem
pracodawcy. Problem ochrony pracownika w procesie pracy ma nie tylko aspekt
humanitarny, ale również ekonomiczny. Człowiek w trakcie wykonywania pracy
narażony jest na zagrożenia wynikające nie tylko z samej pracy, ale również z
oddziaływania warunków środowiska, w którym pracuje. Wskutek tego odczuwanie
przez niego uciążliwości pracy będzie tym niższe, a efektywność wyższa , im
bardziej sprzyjające będą warunki , w których ona przebiega.
1.Cel i zakres pracy.
Celem tej pracy jest zaprezentowanie małego wycinka wiedzy dotyczącej
czynników stresujących, ich wpływu na proces pracy, oraz omówienie tej
problematyki ze szczególnym uwzględnieniem miejsca i roli stresorów w pracy
nauczyciela.
Innym aspektem pracy będzie porównanie wyników badań
przeprowadzonych przez autora w jego miejscu pracy , z badaniami prowadzonymi
w terminie wcześniejszym przez innego autora w innych placówkach oświatowych.
2.Uzasadnienie wyboru tematu.
Od wielu lat rządy państw, organizacje pozarządowe, związki zawodowe i
pracodawcy zajmują się problematyką ochrony pracy. Jednym z aspektów tego
procesu jest zapobieganie wypadkom przy pracy. Aby zapobiegać wypadkom, należy
rozpoznać i opisać różnego rodzaju czynniki niebezpieczne i szkodliwe występujące
2
w procesie pracy, bądź jego otoczeniu. Zdecydowaną większość powyższych
czynników dokładnie rozpoznano i wielokrotnie opisano, są wśród nich oczywiście
różnego rodzaju stresory.
Problematyka ta nie jest jednak szerzej znana w środowisku pracodawców i
pracowników.
Wybór powyższego tematu jest próbą, możliwie przystępnego, przybliżenia tych
zagadnień.
Szczególne potraktowanie zawodu nauczyciela wiąże się z profesją autora
oraz jego zainteresowaniami.
Zawód nauczyciela jest szczególnie związany ze stresem, a stresorów występujących
w jego pracy jest co niemiara. Wszystkie one mogą zaburzać proces dydaktyczny i
wychowawczy, niweczyć wysiłki uczniów i pedagoga, mogą powodować, iż nasze
dzieci „oddane” pod opiekę szkoły nieprawidłowo ukształtują swoją wiedzę i
osobowość. Jest to problem poszczególnych rodzin, jak również całego
społeczeństwa.
Oddziaływanie czynników stresujących oraz nie umiejętność radzenia sobie z ich
wpływem, może także powodować „wypalenie” zawodowe nauczycieli. Może
również negatywnie oddziaływać na ich zdrowie tak fizyczne jak i psychiczne.
.
3.Podstawowa terminologia.
Dla lepszego zrozumienia rozpatrywanego problemu konieczne jest
zdefiniowanie niektórych ważniejszych terminów związanych z tematem.
Pierwszym z definiowanych pojęć jest
stres
który w tej pracy rozumiany będzie jako
„nieswoista reakcja organizmu na wszelkie stawiane mu żądanie
.Jako „ złożone
zjawisko, obejmujące zmiany psychologiczne i fizjologiczne pojawiające się w
odpowiedzi na rozmaite bodźce lub sytuacje nieobojętne dla jednostki
.
Kolejnym terminem wymagającym sprecyzowania jest
stresor
- „ przez stresor
rozumieć będziemy taki element bodźca lub sytuacji, który narusza względną
równowagę pomiędzy podmiotem a środowiskiem i uruchamia mechanizmy
adaptacyjne (regulacji psychicznej) zachowania człowieka
. Dla prostych i łatwo
rozpoznawalnych stresorów należą zewnętrzne niekorzystne warunki środowiska
1 H. Selye, Stres okiełznany, Państwowy Instytut Wydawniczy, Warszawa 1978, s.25.
2 W. Oniszczenko, Stres to brzmi groźnie, W SiP, Warszawa 1993 , s.31.
3 J.F. Terelak, Stres psychologiczny, Oficyna Wydawnicza „Branta”, Bydgoszcz 1995, s. 68
3
   pracy – hałas, wysoka lub niska temperatura, duża wilgotność powietrza, brak
właściwego oświetlenia, nadmierny wysiłek fizyczny itp.
„Bardziej złożone i podstępnie działające są stresory o charakterze społecznym:

obciążenie pracownika zadaniami przekraczającymi jego zdolność
umysłową, pojawiają się zaburzenia uwagi, pamięci, toku myślenia,

obciążenie zadaniami, które są niejasne, nieokreślone, nazbyt złożone,
prowadzące do konfliktów, ryzykowne itp.,

monotonia czyli wykonywanie tych samych, powtarzających się w krótkim
odstępie czasu, na ogół prostych czynności,

presja czasu czyli odgórny nacisk na jak najszybsze tempo wykonania przy
zachowanej jakości,

konieczność szybkiego podejmowania decyzji przy niepełnej informacji i
dużej odpowiedzialności,

stałe poczucie zagrożenia związanego z obawą o utratę pracy jako źródła
utrzymania,

odrzucenie społeczne przez środowisko współpracowników,

uporczywe doznawanie upokorzeń i niesprawiedliwego traktowania ze strony
przełożonego,

brak nawet małych osiągnięć, poczucie bezsensu i beznadziejności,
bezradność w istniejącej sytuacji, brak poczucia, że można na kogoś lub na
coś liczyć.”
Jak widać różnorodność stresorów jest bardzo duża – stresorem może być zarówno
bardzo złożone, silnie pobudzające zadanie, jak i odwrotnie, monotonia i wielokrotne
powtarzanie tych samych czynności.
Ważnym pojęciem z punktu widzenia tego opracowania jest pojęcie:
środowisko pracy
– należy je rozumieć jako system, na który składa się zarówno
bezpieczeństwo techniczne, jak i organizacja pracy, jej efektywność i wydajność oraz
stosunki międzyludzkie w zakładzie pracy. Środowisko pracy tworzy pięć
składników :
1. Powiązanie człowieka z maszyną (rodzajem wykonywanych czynności)
2. Dopasowanie maszyny (rodzaju pracy) do cech psychofizycznych człowieka
3. Organizacja stanowiska pracy oraz jej powiązania z wyższymi strukturami zakładu
pracy
4. Materialne czynniki środowiska pracy (mikroklimat, oświetlenie, zagrożenia
mechaniczne, pyły i toksyczne opary związków chemicznych, hałas i ultradźwięki,
zanieczyszczenia biologiczne, promieniowanie elektromagnetyczne wibracje)
4 M. Popielarska, Stres w pracy, „Personel”, 18/1997, s. 36.
4
  [ Pobierz całość w formacie PDF ]