Praca zawodowa, MUZYKA, różne, materialy, PRACE

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
„Praca zawodowa, czas wolnywypoczynek ludzi dorosłych”„Praca podstawowym miernikiem wartości człowieka”[1]. Hasło, patos? Nie! Bo w tej tezie, która wynika z analizy podstawowych dokumentów państwowych, a także kościelnych najlepiej oddano sens, rangę i nową rolę pracy w życiu człowieka. Nie wszyscy jednak pojmują wartość pracy, jak wyżej. Janusz Sztumski, dokonując analizy współczesnych postaw wobec pracy w Polsce, pisze: „Znakomita większość pracujących czuje się ludźmi dopiero po pracy, a nie w czasie jej trwania, i poza nią realizuje swoje głębsze zainteresowania”[2]. Można polemizować z autorem tego stwierdzenia, a w szczególności w czasie nam współczesnym, bo trzeba pamiętać że Janusz Sztumski stwierdził to w roku 1975. Chociaż na pewno nie można odmówić mu racji. Zresztą poglądy na pracę nigdy nie były jednoznaczne, a tym bardziej na wartość pracy produkcyjnej (można stwierdzić pracy zawodowej - chociaż ten termin pojawia się dopiero w późnych czasach nowożytnych), zmieniały się przez wieki.Zygmunt Wiatrowski[3], tak oto przedstawił charakterystykę traktowania pracy na przestrzeni wieków:­ w ustroju wspólnoty rodowej pracę traktowano jako swoistą konieczność życiową, ciążącą w zasadzie w równym stopniu na wszystkich jednostkach dorosłych i sprawnych,­ w okresie niewolnictwa praca, zepchnięta w zasadzie na barki niewolników, była przedmiotem przymusu i pogardy warstw wyższych, a więc kapłanów, filozofów i władców stanowiących szczyt hierarchii społecznej,­ w okresie feudalizmu panująca ówcześnie ideologia chrześcijańska traktowała pracę produkcyjną różnie: jako konsekwencje grzechu pierworodnego i dopust boży (praca jako pokuta), ale także jako środek konieczny do otrzymania w zdrowiu ciała i duszy, czy też jako źródło pewnych cnót ważnych ze względu na cel ostateczny,­ w czasach nowożytnych, szczególnie w wiekach XVII i XVIII pracy produkcyjnej człowieka zaczęto przypisywać różne wartości, w tym wartość moralną i ekonomiczną. Myśliciele tego okresu, mimo różnych poglądów w zasadzie akcentowali wartość moralną pracy ludzkiej. Ideolodzy ustroju kapitalistycznego uwydatniali i propagowali wartość ekonomiczną pracy produkcyjnej.Rola pracy w życiu człowieka jest ogromna, gdyż praca stanowi niezbędny warunek egzystencji, wyznacznik miejsca człowieka w społeczeństwie, czynnik kształtujący osobowość.Praca jest jedną z form działalności człowieka, a „człowiek jest wartością najwyższą”[4]. Przez działalność, natomiast rozumie się: „...układ intencjonalnych czynności, których celem jest przystosowanie się do otoczenia lub zmiana tego otoczenia; wszelka działalność opiera się na: 1) wyznaczeniu celu działania, 2) ustalenia warunków realnych tego działania, 3) wyborze środków adekwatnych zarówno do celu, jak do warunków danej rzeczywistości. Teorią działalność zajmuje się prakseologia, zwana w Polsce - pod wpływem T. Kotarbińskiego - teorią dobrej roboty”[5].Można, ogólnie stwierdzić, że działanie, oczywiście świadome, jest przejawem aktywności człowieka i stanowi o jego istocie. Dlatego działalność określa się też jako proces świadomego kierowania swoimi czynnościami i odróżnia się ją od ruchów mimowolnych oraz dowolnych. Do głównych elementów i właściwości działania zalicza się: wiedzę, umiejętności, nawyki i sprawności, przyzwyczajenia oraz mistrzostwo.Dla potrzeb niniejszego opracowania należy podać, że do podstawowych form działalności człowieka, oprócz wspomnianej pracy, w rozumieniu pracy zawodowej - zalicza się zabawę oraz naukę, w rozumieniu uczenia się. Niektórzy autorzy do form działalności zaliczają jeszcze walkę, twórczość, wypoczynek czy też działalność społeczno-kulturalną. Jedna z tych form, zresztą ściśle połączona z czasem wolnym, a mianowicie wypoczynek będzie przedmiotem niniejszego opracowania w dalszej jego części. A teraz przytaczając Z. Wiatrowskiego[6] należy, uważam, podać definicję terminu - praca zawodowa, i jest to działalność ludzi organizowana społecznie w taki sposób, aby prowadziła ona do powstawania wytworów i usług społecznie wartościowych oraz do podnoszenia jakości życia wykonujących ją jednostek i członków ich rodzin. Tak rozumiana praca (praca zawodowa) dotyczy głównie ludzi dorosłych i jest związana z całym okresem ich aktywności zawodowej. Wypełnia ona człowiekowi ponad połowę życia i najczęściej o jego kształcie oraz wyrazie. W kontekście tej pracy należy zaznaczyć, że człowiek dorosły także bawi się i uczy, lecz są to dla niego działania jak gdyby uboczne, przy tym realizowane w czasie wolnym od pracy zawodowej.Z dotychczasowych rozważań w tym opracowaniu wynika jednoznacznie, że praca jest szczególnym rodzajem ludzkiego działania. Na potwierdzenie tej tezy niech posłużą wyczytane w literaturze określenia, że:­ praca jest działaniem zmieniającym świat materialny, nastawionym na zaspokajanie ludzkich potrzeb podstawowych (materialnych) i wyższych (kulturowych i duchowych);­ praca stanowi najbardziej optymalną możliwość uzewnętrzniania się właściwości osobowych człowieka;­ praca jest tą wartością, dzięki której powstają i powstawać mogą wszystkie inne wartości, w tym także duchowe.Oczywiście o pracy, od niepamiętnych czasów zabierają głos wybitni myśliciele, naukowcy, autorytety moralne w taki sposób, że zasadne zdaje się dostrzeżenie różnych kontekstów myślenia o pracy.Ponownie cytując Z. Wiatrowskiego: „Teza podstawowa dla kontekstu uniwersalistycznego, a tym samym dla uniwersalnego systemu wartości, wyrażona jest najczęściej za pomocą formuł:­ praca wartością uniwersalną, tą wartością dzięki której powstają i funkcjonują wszystkie inne wartości;­ praca podstawowym miernikiem wartości człowieka”[7].Zanim przejdę do szczegółowego przedstawienia pracy zawodowej uważam za konieczne zacytowanie, za Zygmuntem Wiatrowskim słów Jana Pawła II, które dobitnie akcentują właściwości pracy człowieka: „Praca jest dobrem człowieka - dobrem jego społeczeństwa - przez pracę bowiem człowiek nie tylko przekształca przyrodę, dostosowuje ją do swoich potrzeb, ale także urzeczywistnia siebie jako człowieka, a także poniekąd bardziej staje się człowiekiem”[8].Determinantą pracy zawodowej jest zawód, określa on w istotnym stopniu miejsce i rolę człowieka w społecznym procesie pracy. W każdym zawodzie są specjalności - jest to szczegółowsze określenie konkretyzujące układ czynnościowy. Zawody dzieli się na wyuczone i wykonywane. Zgodność zawodu wyuczonego i wykonywanego jest rozwiązaniem optymalnym, najbardziej pożądanym. Aktualnie, w dobie przemian, duża liczba pracowników pracuje poza zawodem wyuczonym. Stanowi to jedną z istotnych przyczyn niezadowalających wyników pracy zawodowej. Ocenia się, że ten dysonans sięga ponad 30 % pracujących nie w tym zawodzie.W tym miejscu, pierwszy raz pokuszę się o porównanie do mojego zawodu, czyli sytuacji w pracy zawodowej w wojsku. W tym środowisku zawodowym ten procent jest mały, a nawet nikły, gdyż jeżeli ktoś odchodzi z zawodu to jest to żołnierz który nabył praw emerytalnych (często wcześniejszej emerytury), a tylko niewielu na własną prośbę przed nabyciem tych praw, nikły procent, a nawet promil, stanowią ci co zostali dyscyplinarnie usunięci i muszą wykonywać inny zawód. Marginalny procent stanowią ci, co będąc żołnierzami, czyli wykonując ten zawód, pracują w innej specjalności niż wyuczona.Tyle o zawodzie, jednakże dla pedagogiki pracy kategorią odpowiedniejszą, bardziej podstawową jest praca zawodowa.Tadeusz Tomaszewski pracę zawodową określa jako: „...działalność ludzi organizowaną społecznie w taki sposób, aby prowadziła do powstawania wytworów społecznie wartościowych oraz do podnoszenia jakości życia wykonujących ją jednostek”[9]. W tej definicji zaakcentowane są dwa cele: pierwszy to: produkowanie wytworów społecznie wartościowych oraz pełnienie odpowiednich usług; drugi to: podnoszenie jakości życia jednostki pracującej. Nie jest to jedyne spojrzenie na pracę zawodową.W literaturze pedagogicznej termin praca zawodowa jest rozpatrywany w szerszym i węższym znaczeniu. W węższym, na pracę zawodową składają się czynności które: tworzą system wewnętrznie spójny, opierają się na określonej wiedzy i umiejętnościach, są skierowane na wytworzenie pewnych przedmiotów lub usług, wykonywane są systematycznie lub trwale. W ujęciu szerszym, oprócz czynności, bierze się pod uwagę także zewnętrzne warunki pracy, ramy organizacyjne, korzyści materialne, prestiż zawodu, szanse zawodowe i inne elementy wpływające bezpośrednio lub pośrednio na proces i wyniki pracy zawodowej.Na koniec tej części opracowania, jeszcze raz zacytuję Zygmunta Wiatrowskiego „Praca zawodowa wypełnia człowiekowi połowę życia, jest istotnym źródłem zadowolenia, ale także często przyczyną wielu trosk i trudności. Można ją badać w aspektach: psychologicznym, ekonomicznym, socjologicznym, pedagogicznym, prakseologicznym, medycznym i wielu innych. Szczególnie ważne są pedagogiczne badania istoty i warunków pracy zawodowej, między innymi dla należytego przygotowania zawodowego i jednoznacznego określenia kwalifikacji zawodowych pracowników”[10].Praca, a co za tym idzie praca zawodowa, tak ważny element tego opracowania to jedno, ale aby dobrze pracować, dobrze wykonywać swój zawód, dobrze funkcjonować w społeczeństwie trzeba w nim zaistnieć poza pracą, czyli w czasie wolnym. A czas wolny według Wincentego Okonia to: „... czas do dyspozycji jednostki po wykonaniu przez nią zadań obowiązkowych: pracy zawodowej, nauki obow... [ Pobierz całość w formacie PDF ]