Prawa Człowieka - Foliogramy 2008, Prawo I rok UMK, Prawa Człowieka

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
- 1 -
Ćwiczenia - prawa człowieka i ich ochrona
2008/2009
WYKAZ WYBRANYCH ZAGADNIEŃ
(foliogramy)
Oprac. dr Michał Balcerzak
Katedra Praw Człowieka
Wydział Prawa i Administracji UMK
Ćwiczenia – prawa człowieka i ich ochrona - WPiA UMK – dr Michał Balcerzak
- 2 -
Elementy prawa międzynarodowego – wprowadzenie do prawa międzynarodowego praw człowieka
1) Pojęcie
PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO
oraz
PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO PRAW CZŁOWIEKA
zespół norm regulujących stosunki między
państwami, organizacjami międzynarodowymi
i innymi uczestnikami stosunków międzynarodowych
mającymi zdolność do działania w stos. m-dowych
(R. Bierzanek, J. Symonides)
dział prawa międzynarodowego
obejmuje normy dotyczące
gwarancji praw i wolności
przysługujących określonym

podmiotom uprawnionym
w obszarze jurysdykcji

podmiotów zobowiązanych

zdecentralizowany charakter prawa m-dowego

brak nadrzędnego ośrodka normotwórczego

brak systemu sądów międzynarodowych

specyficzny system egzekwowania odpowiedzialności
za naruszenie norm prawa m-dowego
sądy międzynarodowe niepowiązane hierarchicznie

funkcja sądów m-dowych i organów quasi-
sądowych
P
RAWO MIĘDZYNARODOWE PRAW CZŁOWIEKA
SYSTEM NORMATYWNY
SYSTEM INSTYTUCJONALNY SYSTEM OCHRONY
uporządkowany zespół
norm prawnych
klasyfikowany wg
różnych kryteriów, np.
tematycznego lub
regionalnego
zespół organów
międzynarodowych
służących rozwijaniu
systemów normatywnych,
kontrolujących wykonania
zobowiązań, itd.
* * *
Forum współpracy państw
w dziedzinie praw człowieka
Powiązanie
systemu
normatywnego
z
systemem
instytucjonalnym
wraz z określonymi

procedurami ochrony
wg kryterium
tematycznego lub
regionalnego
uniwersalny (powszechny) system ochron
system europejski
Rada Europy
OBWE
Wspólnota(Unia)
Europejska
- system
amerykański
- system
afrykański
Ćwiczenia – prawa człowieka i ich ochrona - WPiA UMK – dr Michał Balcerzak
- 3 -
2)
P
ODMIOTOWOŚĆ PRAWNOMIĘDZYNARODOWA

W prawie krajowym to ustawodawca określa, kto jest podmiotem prawa

W prawie m-dowym brak normy definiującej podmiotowość – stąd kategoria ta ma
charakter doktrynalny
Podmioty pierwotne
PAŃSTWA
Utrzymywanie stosunków dyplomatycznych
i konsularnych
Ius tractatuum
Członkostwo w organizacjach międzynarodowych
Wysuwanie i zaspokajanie roszczeń
w stosunkach międzynarodowych
Podmioty wtórne:
Organizacje
międzynarodowe
Kwestia podmiotowości prawnomiędzynarodowej
jednostki
3)
S
UWERENNOŚĆ

FORMALNE KRYTERIUM PODMIOTOWOŚCI MIĘDZYNARODOWEJ
pojęcie prawne
Składniki suwerenności
(wg L. Ehrlicha)
N
IEPODLEGŁOŚĆ
„samowładność”
- prawna niezależność od czynników
zewnętrznych
pojęcie polityczne
„całowładność”
-
kompetencja normowania wszystkich
stosunków wewnątrz państwa
zasada
suwerenności
Zasada nieinterwencji
, tj. zakaz ingerencji w sprawy
wewnętrzne innego państwa
Ograniczenia suwerenności mogą wynikać jedynie z umowy m-dowej lub prawa zwyczajowego.
4) Ź
RÓDŁA PRAWA MIĘDZYNARODOWEGO
w sensie materialnym

czynniki, które sprawiają, że prawo m-dowe kształtuje się
i ma moc obowiązującą
w sensie formalnym

zewnętrzny wyraz procesu tworzenia prawa
Ćwiczenia – prawa człowieka i ich ochrona - WPiA UMK – dr Michał Balcerzak
- 4 -

art. 38 ust. 1 Statutu
Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości (MTS) – wskazanie
formalnych źródeł prawa międzynarodowego
1. Trybunał, którego zadaniem jest orzekać na podstawie prawa międzynarodowego w sporach,
które będą mu przekazane, stosuje:
a)
umowy międzynarodowe
, bądź ogólne, bądź specjalne, ustalające reguły, wyraźnie
uznane przez państwa spór wiodące;
b)
zwyczaj międzynarodowy
, jako dowód istnienia powszechnej praktyki, przyjętej jako
prawo;
c)
zasady ogólne prawa
, uznane przez narody cywilizowane;
d) z zastrzeżeniem postanowień artykułu 59,
wyroki sądowe
tudzież
opinie
najznakomitszych znawców prawa różnych narodów
, jako
środek pomocniczy
do
stwierdzania przepisów prawnych.
Kwestia kompletności katalogu źródeł prawa międzynarodowego

akty jednostronne państwa

uchwały prawotwórcze organizacji międzynarodowych

umowa m-dowa, zwyczaj m-dowy i zasady ogólne prawa stanowią źródła o jednakowej mocy
wiążącej, tj. są równorzędne (wyjątki

zobowiązania z Karty Narodów Zjednoczonych
art. 103 KNZ:
W razie sprzeczności między zobowiązaniami członków Organizacji Narodów Zjednoczonych,
wynikającymi z niniejszej Karty, a ich zobowiązaniami, wynikającymi z jakiejkolwiek innej umowy
międzynarodowej,
zobowiązania wynikające zniniejszej Karty mają pierwszeństwo.

normy
ius cogens - Artykuł 53 Konwencji Wiedeńskiej o Prawie Traktatów z 1969 r.
norma imperatywna prawa międzynarodowego
norma przyjęta i uznana przez międzynarodową społeczność państw jako całość za
normę, od
której żadne odstępstwo nie jest dozwolone
i która
może być zmieniona jedynie przez
późniejszą normę postępowania prawa międzynarodowego o tym samym charakterze.

problemy z egzemplifikacją

w prawie międzynarodowym praw człowieka:
zakaz tortur

pojęcie
soft law -->
Powszechna Deklaracja Praw Człowieka

zakres uznania norm prawa międzynarodowego w porządku prawnym RP
Ćwiczenia – prawa człowieka i ich ochrona - WPiA UMK – dr Michał Balcerzak
- 5 -
Organizacje międzynarodowe – forum współpracy państw w dziedzinie praw człowieka
1) P
OJĘCIE

ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWEJ


brak definicji normatywnej w prawie międzynarodowym

zinstytucjonalizowana forma realizacji wspólnych
celów przez uczestników stosunków międzynarodowych

forum współpracy międzynarodowej działające na zasadzie
dobrowolnego udziału we wspólnej realizacji celów lub interesów
Brak definicji także w
prawie krajowym
Art. 90 (1) Konstytucji
RP
nie precyzuje
pojęcia organizacji
międzynarodowych
,
mimo że dopuszcza
„przekazanie
kompetencji organów
władzy państwowej w
niektórych sprawach”
->
stowarzyszenie państw wyposażone we wspólne organy
i ustanowione na podstawie umowy m-dowej
(J. Brierly)
2)
P
ODZIAŁY ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWYCH
działające
npdst.
umów
m-dowych
rządowe
pozarządowe
działające npdst.
określonego prawa
krajowego
(governmental organizations – GOs)
(non-governmental organizations (NGOs)
uniwersalne
zamknięte (grupowe)
dążą do maksymalnego upowszechnienia
członkostwa (ONZ i org. wyspecjalizowane)
z założenia grupują ograniczoną liczbę państw
wg kryterium geograficznego lub innego
wg domeny głównej działalności
polityczne
niepolityczne
- organizacje bezpieczeństwa
zbiorowego;
- organizacje pokojowego
rozwiązywania sporów;
- sojusze
Organizacje gospodarcze
- techniczne (np. Powszechny Związek
Pocztowy);
-
finansowe (organizacje Grupy Banku
Światowego)
wg kompetencji organizacji
ponadpaństwowe organizacje
międzypaństwowe organizacje koordynacyjne
integracyjne
organizacje m’dowe o charakterystycznym zakresie
uprawnień w stosunku do państw członkowskich:
- stanowienie prawa skierowanego zarówno do
państw, jak i bezpośrednio do jednostek;
- autonomia sądowa (obowiązkowa jurysdykcja
organu sądowego utworzonego specjalnie dla danej
organizacji);
-
autonomia finansowa (własne źródła dochodów)
międzypaństwowe organizacje
regulacyjne
-np. Międzynarodowa Organizacja
Lotnictwa Cywilnego
4) Członkostwo organizacji międzynarodowej

co do zasady – PAŃSTWA

wyjątkowo – terytoria

niekiedy – organizacje m-dowe
Ćwiczenia – prawa człowieka i ich ochrona - WPiA UMK – dr Michał Balcerzak
3) K
OMPETENCJE ORGANIZACJI MIĘDZYNARODOWEJ
[ Pobierz całość w formacie PDF ]