Prawo karne - część szczególna, Prawo Karne

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Skrypt z prawa karnego – część szczególna
Skrypt powstał w celu ułatwienia nauki do egzaminu z Prawa Karnego na Uniwersytecie Wrocławskim. Istnieje już skrypt, który
obejmuje swoją treścią część ogólną prawa karnego, jednak jak wszyscy wiemy, na egzaminie obowiązują nas również wybrane
rozdziały z części szczególnej. Dlatego zdecydowaliśmy, w grupie 5, na opracowanie tych zagadnień. Podstawą dla naszej pracy
były: podręcznik
Prawo karne materialne – część ogólna i szczególna pod redakcją Marka Bojarskiego
,
kodeks karny
oraz
komentarze do kodeksu karnego
.
Z góry przepraszamy za literówki ;)
Szczególne podziękowania dla Zespołu Redakcyjnego w składzie (kolejność osób redagujących jest zgodna z kolejnością rozdziałów
w skrypcie):

Dominika
i
Michał L.
(przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu)

Michał Ł.
(przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji+redakcja)

Kasia
(przestępstwa przeciwko wolności seksualnej i obyczajności)

Michał L.
(przestępstwa przeciwko działalności instytucji państwowych oraz samorządu terytorialnego)

Beata
(przestępstwa przeciwko mieniu)

Grzegorz
i
Norbert
(przestępstwa przeciwko obrotowi gospodarczemu)
Mamy nadzieję, że skrypt znacząco ułatwi naukę do egzaminu i życzymy wszystkim
ZDANEJ SESJI W PIERWSZYM
TERMINIE! :D
Wrocław, 11 czerwca 2013r.
Przestępstwa przeciwko życiu i zdrowiu
Rozdział XIX KK, bardzo szeroki zakres penalizacji przestępstw – dotyczą one zarówno przestępstw narażenia życia
czy zdrowia człowieka, jak i przestępstw pozbawiających życia. Ustawodawca wyróżnił w tym zakresie typy
przestępstw kwalifikowanych oraz uprzywilejowanych. Niektóre przeciwko życiu i zdrowiu znalazły się poza
rozdziałem XIX (rozdział XVI i XVII).
Zabójstwo
§ 1. Kto zabija człowieka, podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 8, karze 25 lat
pozbawienia wolności albo karze dożywotniego pozbawienia wolności.
§ 2. Kto zabija człowieka:
1) ze szczególnym okrucieństwem,
2) w związku z wzięciem zakładnika, zgwałceniem albo rozbojem,
3) w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie,
4) z użyciem materiałów wybuchowych,
podlega karze pozbawienia wolności na czas nie krótszy od lat 12, karze 25 lat, pozbawienia wolności albo
karze dożywotniego pozbawienia wolności.
§ 3. Karze określonej w § 2 podlega, kto jednym czynem zabija więcej niż jedną osobę lub był wcześniej
prawomocnie skazany za zabójstwo oraz sprawca zabójstwa funkcjonariusza publicznego popełnionego
podczas lub w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych związanych z ochroną
bezpieczeństwa ludzi lub ochroną bezpieczeństwa lub porządku publicznego.
§ 4. Kto zabija człowieka pod wpływem silnego wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami, podlega
karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
Przepis ma na celu ochronę życia człowieka, jest to przestępstwo powszechne. Zabójstwo=przerwanie funkcji
życiowych, może mieć miejsce w każdym czasie, stąd konieczność określenia początku i końca życia człowieka.
Początek= uzyskanie przez narodzonego człowieka zdolności do samodzielnego życia poza ciałem matki.
Koniec=trwałe, czyli nieodwracalne ustanie czynności narządów niezbędnych do życia. Aktualnie za śmierć człowieka
uważa się nieodwracalne i całkowite ustanie czynności mózgu.
Zabójstwo ze szczególnym okrucieństwem- sprawca, zamierzając pozbawić kogoś życia podjął takie działania, których
charakter i intensywność wykraczały poza potrzebę realizacji określonego skutku. SN podkreśla, że o tym działaniu
decyduje całokształt postępowania. Za takie należy również uznać zachowania podejmowane wobec osoby
nieprzytomnej lub pijanej.
PKt 2 – chodzi także o osoby broniące ofiary zgwałcenia
Pkt 4 zabicie jednym czynem więcej niż jednej osoby – spór w doktrynie! (czy nie należałoby by zastąpić tego
zbrodniami pozbawienia życia?)
§ 3 również w przypadku wcześniejszego skazania za podst. typ przestępstwa, sprawstwo, współsprawstwo,
podżeganie,
Kara za kwalifikowane zabójstwo wynosi od 12 do 25 lat lub dożywocie.
Typ uprzywilejowany
Działanie pod wpływem silnego wzburzenia, w afekcie- sprawca jest w stanie swoistego, istotnego zakłócenia
równowagi psychicznej, zdominowanie intelektu przez emocje. Niezbędne do jego zastosowania jest ustalenie przez
sad, że sprawca wystąpiło „silne wzburzenie”, stan ten musi być wywołany czynnikami zewnętrznymi niezawinionymi
przez sprawcę, wzburzenie jest usprawiedliwione okolicznościami. Silne wzburzenie musi obejmować także zamiar
popełnienia przestępstwa (zamiar musi być powzięty pod jego wpływem). Realizacja musi nastąpić zaraz po zamiarze.
Dzieciobójstwo
Art. 149.
Matka, która zabija dziecko w okresie porodu pod wpływem jego przebiegu, podlega karze pozbawienia
wolności od 3 miesięcy do lat 5
Przedmiotem ochrony jest życie dziecka, przestępstwo indywidualne, popełnić je może tylko matka. Dotyczy
przestępstwa popełnionego
jedynie
w okresie porodu (rozciągnięty o czas po urodzeniu dziecka). Nie tylko kwestie
fizyczne (utrata krwi, wyczerpanie organizmu), ale także psychiczno-społeczne (obawa o przyszłość, opinia
środowiska), mogą popchnąć sprawczynię do tego czynu.
Eutanazja
Art. 150.
§ 1. Kto zabija człowieka na jego żądanie i pod wpływem współczucia dla niego, podlega karze pozbawienia
wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. W wyjątkowych wypadkach sąd może zastosować nadzwyczajne złagodzenie kary, a nawet odstąpić od
jej wymierzenia.
Cel: ochrona życia człowieka. Przestępstwo powszechne. Żądający musi być osobą poczytalną, a żądanie konkretne w
treści i dotyczące pozbawienia życia. Współczucie uzasadnione np. chęcią ulżenia w chorobie. Art. 32. Kodeksu Etyki
Lekarskiej- lekarz nie dopuszcza się eutanazji, jeśli powstrzymuje się od stosowania reanimacji, uporczywej terapii lub
stosowania środków nadzwyczajnych. Eutanazja na żądanie jest zabroniona, można jednak nie rozpoczynać czynności
leczniczych, względem chorego który uprzednio oświadczył swoją wolę w tym względzie można również zaprzestać
czynnością które de facto służą przedłużeniu umierania.
Namowa do samobójstwa
Art. 151.
Kto namową lub przez udzielenie pomocy doprowadza człowieka do targnięcia się na własne życie, podlega
karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Cel: ochrona życia człowieka, przestępstwo powszechne. Doprowadzenie innego człowieka do targnięcia się na własne
życie. Nie jest postrzegane, jako podżeganie lub pomocnictwo, ponieważ samo samobójstwo nie jest przestępstwem.
Nie jest konieczna śmierć samobójcy, jedynie jej targnięcie się na własne życie, ważne jest ustalenie związku pomiędzy
zachowaniem sprawcy a rzeczywistym targnięciem się na życie samobójcy.
Przerwanie ciąży
Art. 152.
§ 1. Kto za zgodą kobiety przerywa jej ciążę z naruszeniem przepisów ustawy, podlega karze pozbawienia
wolności do lat 3.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto udziela kobiecie ciężarnej pomocy w przerwaniu ciąży z naruszeniem
przepisów ustawy lub ją do tego nakłania.
§ 3. Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub 2, gdy dziecko poczęte osiągnęło zdolność do
samodzielnego życia poza organizmem kobiety ciężarnej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy
do lat 8.
Cel: ochrona życia w fazie prenatalnej. Sprawcą może być każdy,
kobieta, która przerwała ciąże nie ponosi
odpowiedzialności karnej
.
Ciąże można przerwać, jeżeli:
· Ciąża stanowi zagrożenie dla życia lub zdrowia ciężarnej
· Badania prenatalne lub inne przesłanki medyczne wskazują, że dziecko będzie trwale i nieodwracalnie
upośledzone lub dotknięte nieuleczalną chorobą- dopuszczalne do chwili osiągnięcia przez płód zdolności do
samodzielnego życia poza organizmem kobiety
· Ciąża powstała w wyniku czynu zabronionego - jeżeli od początku ciąży nie upłynęło więcej niż 12 tygodni
Przy 1 i 2 przerwania dokonuje lekarz w szpitalu. Okoliczności te stwierdza inny lekarz niż ten, który będzie
dokonywał aborcji. Przy 3- stwierdza prokurator.
Do jej przerwania niezbędna jest pisemna zgoda kobiety (w przypadku małoletnich i ubezwłasnowolnionych zgoda
opiekuna, powyżej 13 lat również zgoda dziewczynki, poniżej zgoda sądu opiekuńczego, a mała ma prawo wyrażenia
swojej opinii).
 Typ kwalifikowany
w wypadku, gdy dziecko osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem matki,
jeszcze surowsza odpowiedzialność, gdy następstwem jest śmierć kobiety.
Przerwanie ciąży bez zgody
Art. 153.
§ 1. Kto stosując przemoc wobec kobiety ciężarnej lub w inny sposób bez jej zgody przerywa ciążę albo
przemocą, groźbą bezprawną lub podstępem doprowadza kobietę ciężarną do przerwania ciąży, podlega
karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Kto dopuszcza się czynu określonego w § 1, gdy dziecko poczęte osiągnęło zdolność do samodzielnego
życia poza organizmem kobiety ciężarnej, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
Przedmiot ochrony: życie w fazie prenatalnej i prawo kobiety do urodzenia dziecka. Przestępstwo powszechne.
Kwalifikowane: w wypadku, gdy dziecko osiągnęło zdolność do samodzielnego życia poza organizmem matki, jeszcze
surowsza odpowiedzialność, gdy następstwem jest śmierć kobiety.
Nieumyślne spowodowanie śmierci
Art. 155.
Kto nieumyślnie powoduje śmierć człowieka, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
Przedmiot ochrony: życie człowieka. Przestępstwo powszechne. Zaniechanie oraz działanie. Nie używa się terminów
zabójstwo czy morderstwo, ponieważ w takich sytuacjach konieczna jest umyślność.
Ciężkie uszkodzenie ciała
Art. 156.
§ 1. Kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci:
1) pozbawienia człowieka wzroku, słuchu, mowy, zdolności płodzenia,
2) innego ciężkiego kalectwa, ciężkiej choroby nieuleczalnej lub długotrwałej, choroby realnie zagrażającej życiu,
trwałej choroby psychicznej, całkowitej albo znacznej trwałej niezdolności do pracy w zawodzie lub trwałego, istotnego
zeszpecenia lub zniekształcenia ciała,
podlega karze pozbawienia wolności
od roku do lat 10.
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności
do lat 3.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności
od lat 2 do 12.
(typ kwalifikowany)
·
Przestępstwo powszechne
·
Przestępstwo §1 może być popełnione tylko umyślnie – zamiar bezpośredni jak i ewentualny (według SN)
·
Przestępstwo
skutkowe
·
Jeśli sprawca znęcał się nad ofiarą, po czym ta ofiara ginie w wyniku masywnych i rozległych obrażeń ciała –
to nie działa tutaj typ kwalifikowany art. 156 §3 KK, tylko kumulacja art. 207 §1, 148 §2 w zw. z art. 11 §2
KK.
Uszkodzenie ciała
Art. 157.
§ 1. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia, inny niż określony w art. 156 § 1,
(
średni
)
podlega karze pozbawienia wolności
od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. Kto powoduje naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia trwający nie dłużej niż 7 dni, (
lekki
)
podlega
grzywnie
, karze
ograniczenia wolności
albo pozbawienia wolności
do lat 2
.
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie,
podlega
grzywnie
, karze
ograniczenia wolności
albo pozbawienia wolności
do roku
.
§ 4. Ściganie przestępstwa określonego w § 2 lub 3, jeżeli naruszenie czynności narządu ciała lub rozstrój zdrowia nie
trwał dłużej niż 7 dni, odbywa się z oskarżenia prywatnego, chyba że pokrzywdzonym jest osoba najbliższa
zamieszkująca wspólnie ze sprawcą.
§ 5. Jeżeli pokrzywdzonym jest osoba najbliższa, ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na jej wniosek.
·
Przestępstwo powszechne
·
Przestępstwo
skutkowe
 Uszkodzenie ciała dziecka poczętego
Art. 157a.
§ 1. Kto powoduje uszkodzenie ciała dziecka poczętego lub rozstrój zdrowia zagrażający jego życiu, podlega
grzywnie
, karze
ograniczenia wolności
albo pozbawienia wolności
do lat 2.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa lekarz, jeżeli uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia dziecka poczętego są następstwem
działań leczniczych, koniecznych dla uchylenia niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu lub życiu kobiety ciężarnej albo
dziecka poczętego.
§ 3. Nie podlega karze
matka dziecka poczętego
, która dopuszcza się czynu określonego w § 1.
·
Przestępstwo powszechne
·
Przestępstwo
skutkowe
·
Przestępstwo polega na umyślności – zarówno w zamiarze bezpośrednim jak i ewentualnym
Bójka i pobicie
Art. 158.
§ 1. Kto bierze udział w bójce lub pobiciu, w którym naraża się człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo
utraty życia albo nastąpienie skutku określonego w art. 156 § 1 lub w art. 157 § 1,
podlega karze pozbawienia wolności
do lat 3.
§ 2. Jeżeli następstwem bójki lub pobicia jest ciężki uszczerbek na zdrowiu człowieka, sprawca podlega karze
pozbawienia wolności
od 6 miesięcy do lat 8.
– typ kwalifikowany
§ 3. Jeżeli następstwem bójki lub pobicia jest śmierć człowieka, sprawca podlega karze pozbawienia wolności
od roku
do lat 10.
– typ kwalifikowany
·
Z typem kwalifikowanym art. 158 KK mamy do czynienia jedynie w przypadku gdy stwierdzimy większą niż
dwie liczbę uczestników zajścia (!!!)
·
Udział w bójce lub pobiciu jest kwalifikowany jako art. 158 KK jeśli ma charakter niebezpieczny
(intensywność, liczba uczestników, rodzaj zadanych ciosów, używane narzędzia), czyli bezpośrednio narażają
na niebezpieczeństwo utraty życia lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu.
·
§1 nie określa sposobu udziału w bójce lub pobiciu –
każda forma
świadomego współuczestnictwa przy
użyciu
każdego środka
(odejście od zasady indywidualizacji odp. karnej – sprawcy odpowiadają niezależnie
od udowodnienia im co konkretnie zrobili)
·
Przy bójce lub pobiciu nie wchodzi w grę obrona konieczna jako aktywność mająca na celu przeciwdziałanie
bójce (osoba postronna angażująca się w bójkę, aby ją zatrzymać, staje się jej uczestnikiem)
·
Przestępstwo powszechne
·
Przestępstwo
skutkowe
·
Zagrzewanie lub nawoływanie do kontynuacji bójki to sprawstwo, nie podżeganie (!!)
·
§1 – jedynie umyślne, pozostałe umyślno-nieumyślne
Użycie w bójce niebezpiecznego narzędzia
Art. 159.
Kto, biorąc udział w bójce lub pobiciu człowieka, używa broni palnej, noża lub innego podobnie
niebezpiecznego przedmiotu,
podlega karze pozbawienia wolności
od 6 miesięcy do lat 8.
·
Przestępstwo indywidualne – jedynie uczestnik bójki lub pobicia
·
W teorii niebezpiecznym przedmiotem może być każdy przedmiot narażający człowieka na bezpośrednie
niebezpieczeństwo utraty życia czy spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu
·
Przestępstwo umyślne – zamiar bezpośredni i ewentualny
·
Nie mam zielonego pojęcia czy skutkowe czy nie –
ale raczej nie
Narażenie na niebezpieczeństwo
Art. 160.
§ 1. Kto naraża człowieka na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na
zdrowiu,
podlega karze pozbawienia wolności
do lat 3.
§ 2. Jeżeli na sprawcy ciąży obowiązek opieki nad osobą narażoną na niebezpieczeństwo,
podlega karze pozbawienia wolności
od 3 miesięcy do lat 5
(typ kwalifikowany)
§ 3. Jeżeli sprawca czynu określonego w § 1 lub 2 działa nieumyślnie, podlega
grzywnie
, karze
ograniczenia wolności
albo pozbawienia wolności
do roku
.
§ 4. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1–3 sprawca, który dobrowolnie uchylił grożące
niebezpieczeństwo.
§ 5. Ściganie przestępstwa określonego w § 3 następuje na wniosek pokrzywdzonego.
 ·
Przestępstwo powszechne (oprócz §2 – które jest indywidualne, opiekun)
·
Do odpowiedzialności w ramach §1 wymagane jest aby niebezpieczeństwo było bezpośrednie - czyli
natychmiastowe, realne, konkretne itd. oraz aby pokrzywdzony był zindywidualizowany (konkretnie kogo
działanie/zaniechanie naraziło)
·
Przestępstwo
skutkowe
·
Przestępstwo należący do grupy narażenia konkretnego
·
§1 oraz 2 – umyślne przestępstwo
Narażenie na zarażenie
Art. 161.
§ 1. Kto, wiedząc, że jest zarażony wirusem HIV, naraża bezpośrednio inną osobę na takie zarażenie, podlega
karze pozbawienia wolności
do lat 3
.
§ 2. Kto, wiedząc, że jest dotknięty chorobą weneryczną lub zakaźną, ciężką chorobą nieuleczalną lub realnie
zagrażającą życiu, naraża bezpośrednio inną osobę na zarażenie taką chorobą, podlega
grzywnie
, karze
ograniczenia
wolności
albo pozbawienia wolności
do roku.
§ 3. Ściganie przestępstwa określonego w § 1 lub 2 następuje na wniosek pokrzywdzonego.
·
Przestępstwo indywidualne
·
Przestępstwo z narażenia konkretnego
·
Przestępstwo
skutkowe
·
Przestępstwo umyślne
·
Inne choroby również są karane, ale wirus HIV z powodu swojego zagrożenia jest karany surowiej
Nieudzielenie pomocy
Art. 162.
§ 1. Kto człowiekowi znajdującemu się w położeniu grożącym bezpośrednim niebezpieczeństwem utraty życia
albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu nie udziela pomocy, mogąc jej udzielić bez narażenia siebie lub innej osoby na
niebezpieczeństwo utraty życia albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu,
podlega karze pozbawienia wolności
do lat 3.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa, kto nie udziela pomocy, do której jest konieczne poddanie się zabiegowi lekarskiemu
albo w warunkach, w których możliwa jest niezwłoczna pomoc ze strony instytucji lub osoby do tego powołanej.
·
Przestępstwo powszechne
·
Z tego przepisu nie wynika, że musimy pomagać samobójcom, czy że samobójstwa są szczególnie potępiane
[serio to jest w Giezku – YOLO]
·
Przestępstwo
bez skutkowe
·
Przestępstwo umyślne – zarówno w zamiarze bezpośrednim jak i ewentualnym
Przestępstwa przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji
Do niektórych typów przestępstw określonych w tym rozdziale ustawodawca przewidział surowszą odpowiedzialność,
gdy sprawca znajdował się w
stanie nietrzeźwości
. Ze stanem tym mamy do czynienia wówczas, gdy:
• zawartość alkoholu we krwi
przekracza 0,5 ‰
albo prowadzi do stężenia przekraczającego tę wartość lub
• zawartość alkoholu w 1 dm
3
wydychanego powietrza
przekracza 0,25 mg
albo prowadzi do stężenia
przekraczającego tę wartość.
Katastrofa
Art. 173.
§ 1. Kto sprowadza katastrofę w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym zagrażającą życiu lub zdrowiu wielu osób
albo mieniu w wielkich rozmiarach, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 2. Jeżeli sprawca działa nieumyślnie, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 3. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 1 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób,
sprawca podlega karze pozbawienia wolności od lat 2 do 12.
§ 4. Jeżeli następstwem czynu określonego w § 2 jest śmierć człowieka lub ciężki uszczerbek na zdrowiu wielu osób,
sprawca podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
Artykuł ten ma na celu
ochronę bezpieczeństwa w komunikacji
.
Sprawcą może być
każdy
. Jest to przestępstwo
powszechne
.

Wg komentarza Mozgawy (tak jest zaznaczona każda wzmianka z tego komentarza): Przedmiotem tego
przestępstwa jest
bezpieczeństwo powszechne
. Ubocznym przedmiotem ochrony jest życie i zdrowie oraz
  [ Pobierz całość w formacie PDF ]