Prawo pracy - Kompendium, studia, prawo pracy i ubezpieczen spolecznych

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Prawo pracyPrawo pracy jest now� ga��zi� prawa ma oko�o 200 lat.Prawo pracy indywidualne.W okresie niewolnictwa, niewolnik by� rzecz�. Wi�c nie najmowano pracy, a niewolnictwo by�o domen� prawa rzeczowego. Najem pracy wyst�powa� w prawie rzymskim - jej znaczenie by�o marginalne. W g��wnym zakresie praca �wiadczona by�a przez niewolnik�w a w w�skim zakresie przez ludzi wolnych. Nie odbywa�o si� to w ramach umowy zlecenia itp., a tylko przez najem. Nie mo�na pracy wykupi�, zleci�, a tylko naj��.Podobna sytuacja by�a w prawie feudalnym --> ch�opi pa�szczy�nianiWiek XVIII --> rewolucja przemys�owa. Zmiana systemu gospodarczego, �ci�gana by�a si�a robocza ze wsi.Wyst�powa�a autonomia woli podmiot�w --> pa�stwo udziela kompetencji do regulacji . Rola pa�stwa to rola str�a nocnego.Przewa�a� popyt nad prac�. Nigdy nie by�o tak by przewa�a� popyt na zatrudnienie zawsze wi�cej r�k do pracy ni� samej pracy. Dlatego dochodzi�o do dewolucji. Dlatego ca�y czas: - wyd�u�a� si� czas pracy odbywa�o si� to- mala�y p�ace XVIII i XIX wiekPa�stwo odesz�o od roli str�a nocnego dlatego dwa czynniki, kt�re to spowodowa�y:- humanitarny o zabarwieniu demograficznym - wyzysk by� bardzo du�y- polityczny - ludzie zacz�li si� buntowa� przeciwko wyzyskowi. Postanowiono i�� na koncesje by bunty zosta�y wyciszone.1802 data graniczna - �Ustawa o zatrudnieniu dzieci� --> ograniczenie czasu pracy.Dalsza ewolucja sz�a w kierunku warunk�w zatrudnienia dzieci i kobiet. P�niej poszerza� si� zakres podmiotowy i przedmiotowy /wynagrodzenia, bezpiecze�stwo i higiena pracy/.Wprowadzono zakaz �truck� p�acenia towarami za kt�re mo�na by�o kupowa� w sklepach fabrycznych.Zakaz zap�aty w produktach wytwarzanych przez dany zak�ad.Na pocz�tku nakazy i zakazy administracyjne regulowa�y prawo pracy.Istotne znaczenie zyska�a regulacja administracyjno - prawne.1804 - Kodeks Napoleona w nim zawarte by�y dwa przepisy o pracy:1. wyja�nia� czym jest umowa o pracy /elementy umowy/2. m�wi� o zakazie zawierania umowy na ca�e �ycie - bezsensowny przepis, my�lenie starymi kategoriami.Prawo pracy zbiorowe.1. Pocz�tkowo grupowe wyst�pienia pracownika by�y traktowane jako nielegalne2. Prawo koalicji --> prawo tworzenia i wst�powania w zwi�zki zawodowe 1824. Zwi�zki pracodawc�w i pracownik�w. Nad nimi nadz�r administracyjny, strona si� znie�� ten nadz�r3. Legalno�� protest�w4. uk�ady zbiorowe - walczono o nadanie im waloru normatywnego. Dopiero nadanie im tego charakteru mo�na by�o m�wi� o prawie pracy zbiorowym.I wojna �wiatowa.Powstanie dw�ch nowych podmiot�w:1. Mi�dzynarodowa organizacja Pracy --> 19192. Rosja Radziecka --> wp�ywa na prawo pracy1918 i pojawiaj� si� Kodeksy Pracy przyznaj�ce pracownikom uprawnienia:- 8 godzinny dzie� pracy- p�atne urlopy corocznePo I wojnie �wiatowej:* uk�ady zbiorowe* rozw�j negocjacji zbiorowych* eliminacja norma administracyjnych na rzecz regulacji cywilnej. Normy nie tylko dla pracodawc�w, ale tak�e dla pracownik�w.* wykonywanie pracy w godziwych warunkachPo II wojnie �wiatowejUznanie prawa pracy jako samodzielnej ga��zi prawa.Dosz�o do wykszta�cenia dw�ch czynnik�w: wi�za�o si� to obozami pa�stw:* socjalistycznym - zlikwidowanie bezrobocia. Pe�ne zatrudnienie bez wzgl�du na koszty.* kapitalistycznychOba obozy d��y�y do zwi�kszenia uprawnie� dla pracownik�w.Polska.Od 1918. Odziedziczyli�my system prawa pracy w ba�aganie. Trzy regulacje zacofane, szczeg�lnie zab�r rosyjski.23 listopada 1918 - dekret o 8 godzinnym dniu pracy.Okres od 1918-1925- prowadzono usilne dzia�ania w celu ocalenia tych system�w i dostosowania si� do standard�w mi�dzynarodowych.1919- uchylenie dekretu o czasie pracy na rzecz ustawy.Dekret o tymczasowych przepisach o zwi�zkach zawodowych:* prawo koalicji* nadawa� podstawowe wolno�ci zwi�zkom* brak nadzoru nad dzia�alno�ci� zwi�zk�w.1922- ustawa o pracowniczych urlopach /urlop przys�ugiwa� o ile pracownik go za��da�/Rozr�nienie na pracownik�w umys�owych /po 1 roku --> 1 miesi�c urlopu/ i fizycznych /1 rok --> 8 dni urlopu/.Od 1926- nast�pi�a pewna stagnacja. Dzia�alno�� ustawodawcza mia�a charakter porz�dkowy:- ustawa o inspekcji- o s�downictwie- osobne ustawy o pracy os�b fizycznych i umys�owych.1929 - kryzys gospodarczy --> zast�j i regres prawa pracy.Polska* ograniczenie urlop�w pracowniczych* ograniczenie wynagrodzenia za godziny dodatkowe* przyrost bezrobocia1933- Kodeks Zobowi�za� /umowy o prace artyku�y 441-477/. Regulacja ta obowi�zywa�a do 1975.1935-39- okres schy�kowy1937- ustawa o uk�adach zbiorowych pracy.Po II wojnie �wiatowej.Nie ma bezrobocia. Generalnie sytuacja negatywna:- zwi�zki zawodowe nie przystaj� do takiego modelu pa�stwauk�ady zbiorowe by�y do pomy�lenia.Zwi�zki zawodowe s� podporz�dkowane partii.1 stycze� 1975 Kodeks Pracy -obowi�zuje do dzisiaj ze zmianami.III RP- istotniejsze od zmieniania regulacji z PRL by�o stworzenie nowych akt�w prawnych.28 XII 1989 - ustawa o zwolnieniach grupowych.1991 - ustawa o zwi�zkach zawodowych- ustawa o sporach zbiorowych- ustawa o organizacjach pracodawczych1993 - ustawa o ochronie roszcze� pracowniczych2 luty 1996 - wielka nowelizacja kodeksu pracyPrawo pracy obejmuje wszelkie rodzaje zatrudnie�.Prawo pracy- s�owo wieloznaczne.Praca:1. w znaczeniu czynno�ciowym - pomijamy takie jak praca maszyny, zwierz�cia, artysty2. tylko jako dzia�alno�� zarobkowa /odpada wszelka praca spo�eczna czy wykonywana jako hobby/3. dzia�alno�� zarobkowa, ale wykonywana tylko na rzecz innej osoby4. praca podporz�dkowana umownie /podlega pracownik, ale podporz�dkowanie ma charakter umowy przeciwie�stwem jest praca jednostronnie podporz�dkowana/5. Kto praca organizujeRozr�nienie:* Umowa- dobrowolne o�wiadczenie woli* Jednostronnie podporz�dkowana- podmiot znajduje si� w sytuacji przymusowej /np. wi�zienie/. Cel zarobkowy nigdy nie jest celem g��wnym.G��wny stosunek regulacji przez prawo pracy.Indywidualny stosunek pracy --> centralny stosunek w ramach prawa pracy zawiera go pracownik i pracodawca. Celem jest wykonywanie pracy za zap�at�.Inne rodzaje stosunk�w prawa pracy.1. stosunek po�rednictwa - to stosunki o charakterze administracyjno - prawnym. One maj� sprawi� by stosunek pracy zaistnia�.2. zbiorowy stosunek pracy - ich celem nie jest �wiadczenie pracy mi�dzy np. zwi�zkami zawodowymi a pracodawc�. Maj� one na celu kszta�towanie akt�w normatywnych /uk�ady zbiorowe przede wszystkim/. Tworz� podstaw� dla innych stosunk�w prawa pracy.3. stosunki organizacyjno podmiotowe prawa pracy - ma wp�yw na kompetencje prawa pracy.4. stosunki procesowestosunki zwi�zane z nadzorem na prac� --> Pa�stwowa Inspekcja Pracy, Spo�eczna Inspekcja Pracy, Komisje BHP na terenie przedsi�biorstw.Poni�ej to dziedziny graniczne z prawem pracy.Prawo pracy a prawo cywilne.Prawo cywilne--> aspekt genetyczny--> prawo cywilne traktuje si� jako pie� z kt�rej wykszta�ci�y si� dalsze ga��zie prawa. Prawo pracy jest ga��zi� pochodz�c� przede wszystkim od prawa cywilnego.aspekt ideologiczny--> prawo cywilne promuje r�wno�� i indywidualizm praw jednostki. R�wnie� pewnym stopniu w prawie pracy s� cenne te warto�ci, ale s� chronione w inny spos�b.* aspekt dogmatyczny- art. 300 KP �Do spraw nie uregulowanych kodeksie pracy stosuje si� kodeks cywilny o ile nie s� sprzeczne z zasadami prawa pracy.* prawo pracy nie ma cz�ci og�lnej i dlatego istnieje art. 300Prawo pracy a prawo administracyjne.Problemy graniczne:1. niegdy� ca�a dziedzina s�u�by pa�stwowej podlega�a regulacji prawu administracyjnemu. Do 1975 podstaw� mianowania urz�dnika jest stosunek pracy.2. Regulacja o charakterze administracyjno-prawnym w samym prawie pracyPrawo pracy a polityka spo�eczna.polityka spo�eczna- wycinek polityki prowadzonej przez pa�stwo, kt�ra reguluje wa�ny interes spo�eczny /kwestia zatrudnienia, ochrony zdrowia, p�ac, wypoczynku/. Prawo pracy jest jedynym z instrumentem realizacji niekt�rych cel�w polityka spo�eczna przez pa�stwo.Prawo pracy a prawo socjalne.* prawo socjalne- jest jedn� najm�odszych ga��zi prawa.* prawo socjalne- wyros�o z prawa pracy. Podstawow� dziedzin� prawo socjalnego by�y ubezpieczenia spo�eczne /powsta�y jako ubezpieczenia stricte pracownicze/.Problem jednolito�ci i dyferencjacji.Zasada jednolito�ci - chodzi oto aby osoby znajduj�ce si� w podobnej sytuacji faktycznej by znajdowa�y si� w podobnej sytuacji prawnej.Zasada dyferencjacji- zr�nicowanie grup pracowniczych ze wzgl�du na r�ne kryteria.Podzia� kryteri�w zr�nicowania.a. zasadneb. bezzasadneXX lecie* Funkcjonariusz pa�stwowi mieli najwi�kszy zakres uprawnie�* Pracownicy umys�owi- szerokie uprawnienia.* Robotnicy w przemy�le i handlu - ni�ej* Robotnicy rolni* S�u�ba domowa - poza nawiasem regulacji.Zmiana w PRL --> kryteria dyferencyjne inne. Podzielono gospodark� na dwa dzia�y:I Przemys� wydobywczy i maszynowy - rozliczne uprawnienia przyznawane bezzasadnie.II ca�a reszta* Dyferencjacja zasadna1. ze wzgl�du na :-wiek-p�e�-zdrowie-macierzy�stwo2. kryterium funkcji spo�ecznej- utrudnienie nawi�zania stosunku pracy.�r�d�a praw.Podzia� na grupy.I �r�d�a powstania- fakty, kt�re uznajemy za prawotw�rcze. Skutkiem ich jest ustanowienie norm prawnych.Ustanowione przez kompetentne organy pa�stwa. Prawo pracy jest jedyn� ga��zi�, kt�ra ma w�asne �r�d�a nie pochodz�ce od organ�w.II �r�d�a poznania prawa.Podzia� na dwie grupy:1. prawo stanowione przez pa�stwo /prawo heteronomiczne - s� powszechne/Zaliczamy do nich.a. Konstytucja szereg przepis�w z... [ Pobierz całość w formacie PDF ]