Prawosławie - Historia - 5, Prawosławie

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
jekt rzdowy#'. Metropolita nanosi na uwagi, ktre mialycharakter drobnych poprawek"fi, z wyjtkiem sprawy majtkunieruchomego Kocioa. Rokowania zakoezyy si konferenejS. Grabskiego i metropolity w rezydeneji tego ostatniego 14 kwiet-nia 1926 r., w czasie ktrej to uzgodniono tekst projektu usta-w. Uzgodniono nawet najbardziej sporne problemy, jakimi by-a wielko nadziaw ziemi parafiom i filiom oraz liczba parafii.W protokle konfereneji w zakoezeniu czytamy: "Pan Ministeri ksidz Metropolita wyraaj rado z powodu osignicia poro-zumienia i ustalaj, e w dniu nastpnym, tj. 15 kwietnia zaopat-rza swyzni podpisami dwa egzemplarze przepisanego projektu. Konferenej zakoezono o godzinie 11-ej, min. 20 (wie-ustawy ,czorem)" "'. Jednake nazajutrz metropolita usiowa uchyli si#od zoenia podpisu pod uzgodnionym dokumentem wyjedajcza #ranic. Wprawdzie pracownicy MWRiOP zd#yli przedoymu ju w pocigu przepisany tekst i metropolita zoyl podpi,lecz wysun - w odrbnym pimie - nowe postulaty, od spe.-nienia ktrych uzaleni z#od na ten projekt ustawy "". Jedenz postulatw by przy tym absolutnie nie do przyjcia prze#'IWRiOP, dotyczy bowiem przekazania budetu na wyznani#prawosawne, ktrym dotd dysponowao ministerstwo, v# r##metropolity.Po powrocie z zagranicy, eo miao ju miejsce po wypadkachmajowych, metropolita wystosowa do MWRiOP pismo, w kt-rym zdementowal pogoski w prasie o porozumieniu z rzdem wsprawie projektu ustawy oraz komunikowa, e bdcy przedmio-tem rokowa projekt nie zosta zaakeeptowany przez niego z po-wodu nieuwzgldnienia przez rzd zgoszonych przeze postula-tw. Pertraktacje winny by, jego zdaniem, wznowione lecz nazupenie nowych podstawach s#.es AAT" hiWRiOP 925, k. 2i8-280. Protok konfereneji w dniu22 III 192ti c-.e% Tame, k. 248-257. Pismo metropolity Dionizego z 6 Il% 1926 r.# Tame, k. 281--283. Protok konfereneji w dniu 14 IV 1926 ~.88 Tame, k. 258-265. Projekt ustawy o stanowisku prawnym Kocioiaprawosaw,nego podpisany przez metropolit Dionizego 15 IV 1926 r.89 AAN, NIWRiOP 925 k. 275. Pismo metropolity Dionizego do ministraWRiOP z 25 V 1926 r.I6ORwnie w tym czasie, tzn. 1 czerwca, Synod podj decyzjo opublikowaniu opracowanego i przesanego do MWRiOP w1925 r. statutu wewntrznego Kocioa#o, chcc w ten sposbpostawi wadze pastwowe przed faktem dokonanym. Tak wicopublikowany we wrzeniu 1926 r. w organie metropolitalnym"Woskriesnoje Cztienije" nr 36, projekt ten sta si faktyczniedla duchowiestwa obowizujcy.:#letropolita Dionizy spodziewa si, e po przewrocie majo-wym moe doj do ustale bardziej korzystnych dla Koeioa.Przewrt istotnie okaza si punktem zwrotnym w stosunkachmif;dzy wadzami pastwowymi a koeielnymi, lecz w sensie od-wrotnym. W pierwszych latach rzdy pomajowe rezygnuj prze-de si,szystkim z pertraktacji z wadz Kocioa w sprawie ustawy."#abraem przekonania - pisze np. w sierpniu minister owiaty5ujkowslsi do wojewodw - e uregulowanie stosunkw midzypazistwem a Kociolem prawosawnym bdzie musiao obej sibez jawnej i wyranej zgody ze strony metropolity i Synodu" #'.lVic tedY dziwnego, e do zaopiniowania zainteresowanym mini-s~trom i wojewodom rozesa projekt ustawy uzgodniony z metro-polit 14 kwietnia leez uzupeniony o te artykuy, na ktre me-tropolita nie wyraa zgody"='. Ten pierwszy krok Sujkowskiegonie pocign#l za sob dalszych prac nad ustaw, wadze pastwo-#ve zaczy wyranie preferowa rozwizania praktyczne i dora-ne. Jeden z nastpcw Sujkowskiego - Dobrucki uczyni z nichwr#ez program ministerstwa, usuwajc na dalszy plan ustaleniapraw-ne, ustawowe. "Przedtem jednak - pisa - powino nast-pi uoenie w drodze administracyjno-kocielnej stosunkw pa-rafialno-kocielnych, wysuwanych przez samo ycie zarwno wsferze naz-odowociowej jak i personalnej, co umoliwi uspokoje-nie tar i nastrojzv, powstajcych z niezadowolenia i nieuwzgld-niar.ia uzasadnionych aspiracji ludnoci. Nie mona dopuci dote#o by zaognione i nie unormowane w pewnym zakresie stosun-ki administracyjno-kocielne oddziayway na przebieg prac przy-"# PADT, !1. Protok nr 19 z posiedzenia w. Synodts w dniu1 V: 1926 r.#' AAN, MWRiOP 925, k. 293. Pismo ministra WRiOP do ministrwi #,:ejewodw z 5 VIII 1926 r. (odpis).# AAD1, MWRiOP 925, k. 293. Brulion pima MWRiOP z :i VIII t926 rtt -- Miec#.;, !rad;cj#...gotowawezych do statutu i ustawy wtedy, gdy chodzi o uregu-lowanie zasadniczyeh podstaw ustroju Cerkwi w spokoju i atmo-sferze wzajemnegn zaufania i porozumienia" 9#. Rwnoczenie wi-n za t wasn opieszao w dziaaniach nad unormowaniemprawnym stosunkw midzy pa,stweazl a Kocioem obcianowadze kocielne.Wieloletnie pertraktacje midzy wadzami pastwowymi a ko-cielnymi wykazay, e porozumienie w sprawie unormowaniapooenia prawnego Kocioa, w sensie uzyskania zgody jegokierownictwa na propozycje rzdowe, jest niemoliwe. Stao sioczywiste rwnie, e wadze pastwowe nie doceniaj ujem-nych skutkw braku norm prawnych regulujcych stosui:ek pazi-stwa do Kacioa.Po przewrocie majowym wadze kocielne przy#otoway nowywasny projekt ustawy o pooeniu, Kocioa w pastwie. W pierw-szej wersji projekt ten zosta zatwierdzony przez Synod 1 lipc,#1Q26 r. w drugiej, niewiele zmienionej, 26 lutego 1927 r. "4 Rzadodrzuci zarwno ten projekt ustawy, jak nieco zmienion wer-sj statutu wewntrznego Kocioa, ktra, jego zdaniem, nie #yado zgodna z tradycj Kocioa i jego charakterem "#'.Metropolita czyni pocztkowo zabiegi, by przynajmniej prz:#-kona wadze pastwowe o potrzebie unormowania prawnego po-oenia Kocioa w pastwie#, poszukujc rwnoczenie oparciaw szerszych krgach wiernych. W styczniu 1927 r. zorganizowazjazd przedstawicieli duchowiestwa i wieckich dla zapoznaniaich z przedsiwziciami w sprawie pooenia prawnego Kocioa.Zjazd zatwierdzi kocielny projekt ustawy oraz statut (uzupe-niony o punkt o soborze prowinejonalnym). Wystosowa rwniememorandum do rzdu, w ktrym krytykowa Ty7n.ezaso#e p7ze-## pAVI, III5. Akta dot. protokou nr 21 (pkt 1) z posiedzenia Sw. Syiio-du w dniu 30 VI 1928 r.# Projekt ustaz.vy o stanot.usku pra#u;n#m Kocioa p?oi.vostawnegoprzyjt# przez Sv#. Syn.od t.u dniu 1 1r.pca 1926 26 luCego 1927, Warszawa1928 (I?ruk synodalny).'# AAN, MWRiOP 925, k. 356-361. Protokoy zjazdu duchownych10 I 1925.# Tame, k. 399 - 408. Memoriay duchownych oraz pismo rnetropolityI)ionizego do ministra WRiOP z 16 XII 1927 r.pisy... i domaga si unormowania prawnego pooenia Kocioa 9#.Duchowiestwo zaczo rwnie nadsya do MWRiOP memoriayoraz podejmowa odpowiednie uchway na diecezjalnych zebra-niach ciziekanw 98. Gdy rzd zlekeeway i zabiegi metropolity,i te spoeczne gosy wadze kocielne postanowiy odwoa siprzy najbliszej dogodnej okazji do eaej spoeczno5ci wiernych,tzn. zwola sobr krajowy.4. Sobr krajowy jako prbaprzejeia przez Koci inicjatywy w unormowaniuswego pooenia w pastwiePierwsze kroki w kierunku zwoania soboru prowinejonalneg##poczynil, jeszeze w 1920 r., biskup Wodzimierz, przewidzianvwwezas na gow Kocioa prawosawnego w Polsce"9. Zamysjego nie uzyska jednak ani akceptacji wadz pastwewych, aniuznania innych biskupw, ale dwa lata pniej, 31 stycznia1923 r., Synod, na czele ktrego sta metropolita Jerzy, uznazwolanie soboru za konieczne i postanowi podj praee przygo-towaweze 'oo. Kilka dni pniej, 8 lutego, tu po zabjstwie metro-poiity Jerzego przez archimadryt Smaragda, gdy na porzdk;ldnia stana sprawa wyboru nowego metropolity, zainteresowalisi soborem rwnie posowie ukraiscy i biaorusey i zoyli wSejmie wniosek z daniem interweneji Sejmu w sprav<-ie udzie-lenia przez rzd zezwolenia na zwoanie soboru"". 28 lutegawniosek ten rozpatrywany by na posiedzeniu komisji sejmowej,przy czym pogldy ezonkw komisji w tej kwestii byly rozbie-ne. Ostatecznie w komisji zwyciya opinia przedstaii-icaela PPS#' AAN, MWRiOP 925, k. 35fr-361. Protokoy zjazdu duchownych10 I )925 r. w Poczajowie; Tame, k. 378-388. Pismo metropolity Dionizegoz 2G 111 1927 r.o8 Najbardziej aktywne pod trzn #e#zgl#aem byo duchow,:estwo die-cezji woyskiej. AAN, MWRiOP 952, K. 181-182. Rezoucja #1-oyskiegozebrania diecezja?nego z 1G VI 1927 r.# Aleksij Archijepiskop, K, StO?..., s. Z0.'# PAM I/I2/b. Protok nr I z posiedzenia $w. Synodu w dniu31 1 1923.soi Sejm RP, olcres II, druki, I)ruk 19i.162Kazimierza Czapiskiego, ktry twierdzi, e wniosek o zwoaniesoboru bvi#5' w tYln momencie przedwezesny, poniewa projekttaki jest dopiero w sferze zamierze biskupw. Interweneja Sej-lntl byabv niezbdna dopiero #vtedy, gdyby rzd nie wyrazizgody na sol#r 'o=. W ten sposb problem soboru w Sejmie upad.Wadze kocielne kontynuoway nadal dziaania w tym za-kresie. 2i kwietnia Synod powierzy biskupowi Aleksemu przy=rogramu i regulaminu soboru 'o", a fi lipca opracowa-#otowatllE Q lo4neprz#L##l=z dokumenty zostay przez Synod zaakceptowane .By to oki#es ywego sporu o autokefali oraz pierwszych kro-kw rzdu w kierunku podporzdkowania sobie Cerkwi, a wiBcsobz- m# si4 sta instrumentem walki przeciwko wadzom pa-st#vow5'izi. i Vic te#o dzi#vneo, e 1\#WRiOP nie wyrazio zgody na,j#L;ii zwolaniz..,MWiiOP zawiadamia - czytamy w pimie do MSW#v obe#nej sytuacji nie mogoby zezwoli na odbycie prawosaw-nego so?;orLi generalnebo [...). Ministerstwo nie ma adnej wtpli-wo#ci, e #vobec nie ureb... [ Pobierz całość w formacie PDF ]