Pro Fide Rege et Lege 05, Pro Fide et Lege

[ Pobierz całość w formacie PDF ]

Wolność gospodarcza
jest potocznym określeniem liberalizmu gospodarczego. Ta koncepcja
ekonomiczna i wynikający z niej oraz realizowany w praktyce społeczno-gospodarczej program
działania jest nazywany leseferyzmem […]”
Spis treści
Od redakcji
Artur Górski – Wolność gospodarcza
Jacek Bartyzel – Idea monarchiczna a „widmo demokracji”
Adam Gwiazda – Trzy po trzy, czyli monarchista w obronie demokracji
Od redakcji (do powyższego tekstu)
Juliusz S. – Monarchia - jedyne rozwiązanie dylematów pacyzmu
Aleksander Popiel – Sztuka królewska
Eryk von Kuehnelt-Leddihn – Oś Waszyngton-Moskwa
Ruch Polityki Realnej
3
4
7
9
10
11
13
15
17
Wydanie numeru: Artur Górski, Michał L.
Redakcja: Artur Górski, Adam Gwiazda, Andrzej Kaśmirowski
Adres do korespondencji:
e-mail:
Klub Zachowawczo-Monarchistyczny, ul. Żubrowa 7, 01-978 Warszawa
Konto bankowe:
Klub Zachowawczo-Monarchistyczny: 77-1240-1066-1111-0000-0006-1131
Opracowanie elektroniczne: Portal Młodzieży Prawicowej - www.xportal.pl (1 XI 2008 r.)
Pro Fide Rege et Lege
Numer 2 (5) AD 1989
Strona 2
Od redakcji
edni się bawią w demokra-
cję, innym się wydaje, że
bawią się całkiem poważ-
nie, a jeszcze inni są niezado-
woleni, że tamci się w ogóle
bawią. My zaś spokojnie się
przyglądamy, uśmiechamy z
politowaniem oraz wyrozumia-
łością i… zwiększamy nakład
naszego periodyku. Idąc z „du-
chem czasu”, jak mawia lewi-
ca, czyli ze wzrastającą ko-
niunkturą na myśl prawicową
oraz biorąc pod uwagę per-
spektywę legalizacji Klubu i
pisma, zmieniam nieco szatę
graczną „Pro Fide, Rege et
Lege”. Niewątpliwie charakter
pisma będzie niezmienny. Na-
szym publicystycznym mie-
czem wymierzonym ostrzem
we wszystko, co lewicowe, po-
zostaje monarchizm, który jest
zwieńczeniem doktryny kon-
serwatywnej, oraz hasła kapita-
lizmu, który jest jedynym ra-
tunkiem dla naszej gospodarki.
„Tylko konserwatywny libera-
lizm jest prawdziwym antido-
tum na socjalizm” – głosiło
jedno z haseł w akcji wybor-
czej na rzecz kandydatów partii
prawicy – Unii Polityki Real-
nej. Popieramy!
niędzy, potrzebuje Ciebie. Za-
tem:

jeśli jesteś młodym kon-
serwatywnym liberałem o sym-
patiach monarchistycznych,

jeśli możesz zainwesto-
wać min. 20 000 złotych [20
tys. starych złotych – przyp.
xportal],

jeśli chcesz zostać „akcjo-
nariuszem” naszego wydawnic-
twa „Pro Fide, Rege et Lege”,
to nie wahaj się. Wydawnictwo
ma dwa cele:
1) propagowanie wartości
ideologii konserwatyzmu, mo-
narchistycznej idei oraz zasad
wolnego rynku;
2) pomnażanie zysków wła-
snych dzieląc je w stosunku do
zainwestowanego kapitału.
Coś na kształt
propozycji
Pieniądze są zmorą prawie
całego społeczeństwa i robotni-
ków, a także chłopów, szcze-
gólnie inteligencji. Pieniędzy
potrzebują ojcowie na wykar-
mienie i ubranie rodziny, partie
na propagandę i agitację, pań-
stwo na opiekę socjalną i biuro-
krację. Klub też potrzebuje pie-
Zapraszamy!
Pro Fide Rege et Lege
Numer 2 (5) AD 1989
Strona 3
J
Wolność gospodarcza
opracował Artur Górski
olność gospodarcza
jest potocznym okre-
śleniem liberalizmu
gospodarczego. Ta koncepcja
ekonomiczna i wynikający z
niej oraz realizowany w prakty-
ce społeczno-gospodarczej pro-
gram działania jest nazywany
leseferyzmem (od
laisser faire
– pozwólcie działać). Według
tej koncepcji gospodarka osią-
ga najlepsze efekty, najlepiej
się rozwija, gdy przestrzegane
są następujące zasady:
chodnioeuropejskich i Ameryki
Północnej w XIX w. W następ-
stwie dały trwałą podstawę
ukształtowania się ustroju kapi-
talistycznego na całym świecie.
Mimo rozlicznych prób zaha-
mowania tego rozwoju przez
działalność monopoli, oligopoli
i nadmierny interwencjonizm
państwowy idee i zasady dzia-
łania tej koncepcji oraz wyni-
kająca z niej polityka gospo-
darcza stanowią do dzisiejsze-
go dnia najważniejszy impuls
nieustannego rozwoju kapitali-
zmu.
tyczne ograniczenia, w którym
sieć wymiany jest nieskończe-
nie bogata i w którym żadna
przemoc nie może być efek-
tywnie użyta” („Capitalism and
Freedom”, 1963 s. 3). Chociaż
rynek realny (wolny) nie może
nigdy do końca wyeliminować
przemocy i stworzyć warun-
ków pełnej, indywidualnej sa-
tysfakcji, jest on doskonalszy
od innych systemów, ponieważ
toleruje wielką różnorodność i
daje wszystkim równe szanse.
1) pełna swoboda działania
jednostek gospodarczych (wol-
na konkurencja);
2) prywatna własność kapi-
tału;
3) brak ingerencji państwa,
organizacji politycznych czy
społecznych w stosunki gospo-
darcze;
4) regulatorem każdej dzia-
łalności gospodarczej, zarówno
ze strony producentów, jak i
konsumentów, jest wolny ry-
nek.
Koncepcja wolności gospo-
darczej narodziła się i ukształ-
towała w Anglii i we Francji w
XVII wieku. Nastąpiło to w sy-
tuacji, gdy system merkanty-
liczny okazał się niesprawny i
hamował rozwój gospodarczy
krajów. Merkantylizm stosował
reglamentację życia gospodar-
czego oraz protekcjonizm w
produkcji i handlu zagranicz-
nym.
Natomiast idea liberalizmu
gospodarczego i zastosowany
w praktyce gospodarczej lese-
feryzm przyczyniły się do
szybkiego rozwoju gospodar-
czego i kulturalnego krajów za-
Szkoła Augusta Fryderyka
von Hayeka
Określił on pozytywny i
ewolucyjny charakter liberali-
zmu. Model ewolucji liberali-
zmu, w przeciwieństwie do
dziewiętnastowiecznego mode-
lu lozocznego Hegla, Mark-
sa czy Spencera, jest: nie za-
mknięty, lecz otwarty; nie zde-
terminowany, lecz spontanicz-
ny; nie jednorodny, lecz plura-
listyczny; nie kolektywny, lecz
indywidualny. Nowy model nie
zawiera żadnej wewnętrznej
czy zewnętrznej konieczności
dostosowania się do zasad roz-
woju, nie przypisuje historii ani
ogólnego planu, ani przezna-
czenia. Historię tworzą jednost-
ki, a nie ludzkość czy jakiekol-
wiek byty kolektywne. Jednost-
ki nie ulegają żadnemu histo-
rycznemu prawu ani żadnemu
stałemu wzorcowi zachowania,
ponieważ nic takiego nie istnie-
je, a jedyny możliwy wzorzec
ogólny powstaje w sposób nie-
przewidziany. Jednostki reali-
zują swoje cele, które są moty-
wowane subiektywnymi gusta-
Szkoły kapitalizmu
Krótka charakterystyka pod-
stawowych aspektów wolności
gospodarczej jako najważniej-
szej przesłanki skutecznego
działania ekonomicznego.
Szkoła Miltona Friedmana
Stwierdził on, że najważ-
niejszą cechą wolności gospo-
darczej jest jej utylitaryzm.
Jego zdaniem, możliwość koor-
dynowania działalności milio-
nów ludzi poprzez dobrowolną
współpracę jednostek przy po-
mocy techniki wolnego rynku
opiera się na podstawowym
twierdzeniu, że obaj uczestnicy
ekonomicznej transakcji czer-
pią z niej korzyści, jeśli jest
ona obustronnie dobrowolna i
uświadomiona. Ideał gospodar-
czy Friedmana polega na do-
skonałym sojuszu wolności i
użyteczności. Ten ideał istnieje
w świecie „absolutnej, nie czę-
ściowej różnorodności, w któ-
rym nie liczą się żadne prak-
Pro Fide Rege et Lege
Numer 2 (5) AD 1989
Strona 4
W
mi, pragnieniami, ambicjami,
co najwyżej poddane wpływom
przekonań i tradycji, w których
wzrosły, jak i instynktom
wspólnot rodzinnych czy gru-
powych. Cała siła i sens działa-
nia poddane ewolucji polegają
na tym, że jednostki uczą się
poprzez próby i błędy, poprzez
trafne i nietrafne decyzje, jak
poprawić swoją sytuację czy-
niąc życie lepszym, bardziej
wolnym i bardziej zasobnym.
Nikt za nich tego zrobić nie
może, żadne siły bezosobowe,
żadne tajemnicze byty, takie
jak: „ludzkość”, „społeczeń-
stwo” czy „klasa rządząca”,
żadna cudowna formuła cen-
tralnego planowania czy nowej
inżynierii społecznej w rodzaju
pierestrojki czy drugiego etapu
reformy. Przyszłość jest nie-
określona, a jej kształt i sens
zależy od naszych teraźniej-
szych, przeszłych i przyszłych
aktów wyboru; od tego, jak ro-
zumiemy użyteczność, szla-
chetność, niegodziwość; jak in-
terpretujemy sprawiedliwość,
wiedząc, dalej od religii, którą
wyznajemy lub zwalczamy; od
bliźnich, nauczycieli, dobrych i
złych doradców, moralnych i
politycznych autorytetów,
świadomych i podświadomych
skłonności. Przyszłość jest wy-
padkową przypadków i regular-
ności, skoordynowanych dzia-
łań w życiu politycznym i du-
chowym, nieoczekiwanych
zdarzeń i okoliczności oraz
ludzkich wzlotów i upadków.
działania ekonomicznego. Poj-
mując ten sens rozumiemy
równocześnie ściśle związane z
nim pojęcia wartości, bogac-
twa, ceny, kosztu. Wszystkie
one tkwią z konieczności w po-
jęciu działania. Obok nich wy-
stępują pojęcia wartościowania,
skali wartości i znaczenia, bra-
ku i obtości, korzyści i nieko-
rzyści, sukcesu, zysku i straty.
Logiczne wyjaśnienie tych
pojęć w ich systematycznym
wynikaniu z podstawowej kate-
gorii działania, a także wykaza-
nie koniecznego związku mię-
dzy nimi stanowi naczelne za-
danie ekonomii. Działając eko-
nomicznie, dokonując kalkula-
cji, uzyskujemy pewność, że
wolny rynek nie jest konwen-
cją, aktem woli czy metodolo-
gicznym zabiegiem, lecz obiek-
tywną rzeczywistością, po-
słuszną zasadom rozumu. Pie-
niężny rachunek ekonomiczny
jest intelektualną podstawą
ekonomii rynkowej.
Ekonomia i związana z nią
prakseologia nie mogą same z
siebie wydawać sądów etycz-
nych ani podejmować decyzji
politycznych. Poprzez swoje
prawa informują one, że działa-
nia na wolnym rynku prowadzą
nieuchronnie do wolności oso-
by ludzkiej, dobrobytu, harmo-
nii, skuteczności czynu i do po-
rządku, podczas gdy przymus,
interwencja rządu prowadzą
nieuchronnie do hegemonii,
koniktu, wyzysku człowieka
przez człowieka, nieskuteczno-
ści, nędzy i chaosu. W momen-
cie podjęcia praktycznej dzia-
łalności ekonomicznej od oby-
watela – twórcy etyki – zależy
wybór politycznej drogi: albo
ucisku i chaosu, albo wolności
i dobrobytu.
Szkoła Michała Nowaka,
Maksa Webera czy
Wernera Sombarta
Oni posunęli się znacznie
dalej. Doszukali się związków
liberalizmu kapitalistycznego z
religią. Max Weber twierdził,
że na początkach kapitalizmu
zabiegi rynkowe przedsiębior-
ców nie były zwykłą walką
konkurencyjną o zysk, lecz wy-
nikały z silnego odczucia obec-
ności transcendencji. W wolnej
działalności ekonomicznej wy-
korzystuje człowiek umiejętno-
ści dane mu przez Boga. Wer-
ner Sombart pisał, że cały sys-
tem religijny w mozaizmie jest
w rzeczywistości niczym in-
nym, jak kontraktem między
Panem i Jego wybranym naro-
dem, kontraktem ze wszystkimi
jego konsekwencjami i obo-
wiązkami. Zakłada on, że czło-
wieka nagradza się za obowiąz-
ki wykonane i karze za zanie-
dbania. Nagrody i kary rozda-
wane są częściowo w tym, a
częściowo w innym świecie.
Wynikające z tego faktu konse-
kwencje to po pierwsze, stałe
wrażenie strat i zysków, jakie
przynosi każde działanie, i po
drugie, powstanie skompliko-
wanego systemu buchalteryjne-
go dla każdej ludzkiej osoby.
Z kolei Nowak uważa, że w
instytucjach wolnego rynku ist-
nieje pewien ładunek treści du-
chowych, płynących wprost z
głównego nurtu chrześcijań-
skiej cywilizacji zachodniej. O
ile mechanizm etatyzmu prze-
niknięty jest duchem gnostycy-
zmu czyli podporządkowania
jednostek tajemniczemu cen-
trum osób wybranych, to ewo-
lucja wolności jest wierna du-
chowi tradycji doskonałości
człowieka i doskonałości Boga.
Szkoła Ludwika von
Misesa
Zwrócił on uwagę na zna-
czenie racjonalności gospoda-
rowania. Jako myślący i działa-
jący ludzie pojmujemy sens
Pro Fide Rege et Lege
Numer 2 (5) AD 1989
Strona 5
[ Pobierz całość w formacie PDF ]