Próba standaryzacji opieki pielęgniarskiej nad pacjentem po operacji raka jelita grubego, Chirurgia

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
PChiA 2 2008.qxp 2008-06-13 14:42 Page 61
Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2/2008
P
RÓBA STANDARYZACJI OPIEKI PIELĘGNIARSKIEJ
NAD PACJENTEM PO OPERACJI RAKA JELITA GRUBEGO
An attempt at standardization of nursing care of patients after
operation for colorectal cancer
Edyta Laska
I Klinika Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologii,
Collegium Medicum
Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie
Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2008; 2: 61–64
Adres do korespondencji:
mgr Edyta Laska, I Klinika Chirurgii Ogólnej i Gastroenterologii, ul. Kopernika 40, 31-501 Kraków, e-mail: edytaskalska@poczta.fm
Streszczenie
Summary
Opracowywanie standardów opieki pielęgniarskiej stano-
wi ważny krok w rozwoju pielęgniarstwa. Standardy są punk-
tem wyjścia do dalszych opracowań i powinny być udoskona-
lane w miarę rozwoju wiedzy w tym zakresie oraz
weryfikowane w oparciu o praktykę.
Standard służy do rozpoznawania braków i nieprawidło-
wości, a poprzez dążenie do jego osiągnięcia zapewnia popra-
wę jakości działań. Ustala poziom opieki odpowiedni dla da-
nej grupy pacjentów. Zwiększa ponadto obiektywizm oceny
aktualnego stanu opieki oraz przyczynia się do podnoszenia
poziomu kompetencji zawodowych.
Rak jelita grubego jest obecnie najczęstszym nowotworem
złośliwym przewodu pokarmowego i drugim co do częstości
rakiem zarówno u kobiet, jak i mężczyzn.
Preparation of standards of nursing care is an important
step in the developing of nursing. This matter is a starting point
for further development of medical studies and should be
constantly improved both with the increased knowledge and
practices present in that field.
The standards are intended to uncover deficiencies and
anomalies in medical care. The standard establishes the level
of nursing care relevant for the applicable group of patients.
Additionally it raises objectivity in the assessment of the current
level of care and encourages further development of
professional skills.
At present colorectal cancer is the most common cancer
of the alimentary canal and the second most common cancer
of all (in both women and men).
Słowa kluczowe: standard opieki, rak jelita grubego, pa-
cjent, pielęgniarka.
Key words: standard of nursing care, colorectal cancer,
patient, nurse.
Wstęp
W pielęgniarstwie standardy określa się jako
syste-
my kryteriów kontroli i oceny
(
metody
)
znajdujące zasto-
sowanie w dążeniach zmierzających do podnoszenia po-
ziomu jakości pielęgnowania
bądź rozumie się jako wzór,
model działań czy zadań profesjonalnych w odniesieniu
do określonej osoby (grupy osób).
Szerszą definicję podaje A. Piątek, rozumiejąc stan-
dard jako
zbiór wymagań, norm, który określa uzgodnio-
ny, możliwy do zrealizowania poziom wykonywania prak-
tyki pielęgniarskiej, jaki został ustanowiony w celu
zapewnienia jakości opieki pielęgniarskiej, podstaw kształ-
cenia i doskonalenia zawodowego pielęgniarek oraz in-
spirowania kierunków rozwoju naukowego.
Standard powinien być osiągalny, możliwy do obser-
wacji, celowy, wymierny i zrozumiały. Każdy zawiera kry-
teria, tj. szczegółowe i praktyczne informacje, w jaki spo-
sób można go osiągnąć [1, 2].
W pielęgniarstwie standardom (modelom) opieki
pielęgniarskiej przypisuje się duże znaczenie. Wyzna-
czają one cele działania, stanowią podstawę do osza-
cowania zapotrzebowania na opiekę pielęgniarską,
przyczyniają się do opracowania nowych metod pracy,
umożliwiają dokonanie oceny jakości opieki pielęgniar-
skiej [3].
61
PChiA 2 2008.qxp 2008-06-13 14:42 Page 62
Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2/2008
Analizując dane epidemiologiczne dotyczące raka je-
lita grubego, warto podkreślić, że jest on najczęstszym
nowotworem przewodu pokarmowego i drugim co
do częstości występowania nowotworem zarówno u ko-
biet, jak i mężczyzn. Stanowi ok. 10% wszystkich nowo-
tworów złośliwych w Polsce, a liczba zachorowań stale
wzrasta. Wyniki wskazują, że zwiększa się także grupa
chorych z rakiem jelita grubego zdiagnozowanym
przed 40. rokiem życia, w której przebieg choroby i roko-
wanie jest bardziej niekorzystne niż u osób po 60. roku
życia. Skuteczność leczenia choroby pozostaje niezado-
walająca, a odsetek osób po operacji, które przeżywają
dłużej niż 5 lat, nie przekracza 25% [4–8].
racji, monitorować podstawowe parametry życiowe,
diurezę i obserwować ranę pooperacyjną po zabiegu,
zwracając uwagę na ilość i rodzaj wydzieliny
w drenach.
• Oddział chirurgiczny jest wyposażony w niezbędny
sprzęt do monitorowania i diagnozowania pacjentów
po zabiegu operacyjnym.
• Na oddziale znajdują się karty obserwacji ciśnienia,
tętna, oddechu, ciśnienia żylnego ośrodkowego (OCŻ),
kontroli diurezy, ilości i rodzaju wydzielin z drenów,
karta zleceń lekarskich stałych i jednorazowych, kar-
ta żywienia (rodzaj diety), wyniki badań laboratoryj-
nych i specjalistycznych, np. USG, oraz książka rapor-
tów pielęgniarskich i dokumentacja procesu
pielęgnowania.
Standard holistycznej opieki pielęgniarskiej
nad pacjentem po operacji raka jelita
grubego
Kryteria procesu
Pielęgniarka:
• dokonuje oceny stanu hemodynamicznego na podsta-
wie parametrów ciśnienia RR, tętna, częstości odde-
chów, OCŻ, kontroli diurezy, analizy wyników morfolo-
gii krwi i parametrów krzepnięcia oraz ilości i rodzaju
wydzieliny z drenów, a także systematycznej obserwa-
cji rany pooperacyjnej,
• asystuje podczas wybudzania chorego, uczestniczy w tle-
noterapii chorego, a następnie w próbach samodzielne-
go oddychania po zabiegu, obserwując pacjenta,
• asystuje lekarzowi podczas zmiany opatrunku po ope-
racji i czynnie uczestniczy w procesie diagnozowania
i leczenia,
• współpracuje z rehabilitantem i uczestniczy w pierw-
szych próbach uruchamiania chorego po zabiegu,
• współpracuje z dietetykiem i pomaga choremu w stop-
niowym rozszerzaniu diety,
• prowadzi dokumentację pielęgnowania chorego oraz
karty obserwacji podstawowych parametrów życiowych,
kontroli diurezy i wydzielin z drenów,
• systematycznie ocenia efektywność podjętych działań,
a w przypadku braku wyników informuje o tym leka-
rza i pozostałych członków zespołu terapeutycznego,
a także modernizuje całościowy plan pielęgnowania,
• uspokaja chorego, informuje o celowości badań dia-
gnostycznych oraz procesu leczenia,
• wyjaśnia choremu wszystkie wątpliwości oraz pomaga
w rozwiązaniu problemów, wpływając na psychikę pa-
cjenta.
Grupa pacjentów
Osoby dorosłe leczone chirurgicznie z powodu raka
okrężnicy i odbytnicy.
Oświadczenie standardowe
Chorzy z nowotworem jelita grubego leczeni chirur-
gicznie zostaną objęci opieką holistyczną i zostanie im
zapewniona ciągła i profesjonalna opieka pielęgniarska.
Uzasadnienie
U każdego chorego po operacji powinno monitoro-
wać się podstawowe parametry życiowe oraz prowadzić
dokładną obserwację. Opieka nad chorym jest skierowa-
na na wczesne rozpoznanie niepokojących objawów i za-
pobieganie wystąpieniu powikłań pooperacyjnych, a tak-
że zaspakajanie potrzeb biopsychospołecznych.
Okres pobytu chorego w szpitalu, operacja i prowa-
dzone leczenie wymagają również wsparcia psychiczne-
go oraz działań edukacyjnych w odniesieniu do chorego
i jego rodziny.
Temat 1.
Obserwacja stanu hemodynamicznego
i czynności przewodu pokarmowego
u chorego po operacji raka jelita grubego
Kryteria wyniku
• Prowadzona systematycznie obserwacja pozwala
na rozpoznanie objawów niepokojących, zagrażających
życiu pacjenta.
• Chory ma zapewnioną ciągłą opiekę pielęgniarską i czu-
je się bezpiecznie.
Kryteria struktury
• Pielęgniarka ma wiedzę teoretyczną i praktyczną na te-
mat opieki pooperacyjnej.
• Pielęgniarka potrafi obserwować pacjentów po ope-
62
PChiA 2 2008.qxp 2008-06-13 14:42 Page 63
Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2/2008
Temat 2.
Wsparcie chorego i jego rodziny
– prowadzi w przypadku chorego i jego rodziny edu-
kację zdrowotną (dostosowaną do indywidualnych
potrzeb) mającą na celu przekazanie wiedzy me-
dycznej, która pomoże choremu w powrocie
do zdrowia po wyjściu ze szpitala; bardzo istotne
jest przekazanie niezbędnej wiedzy na temat zale-
ceń dietetycznych po operacji z powodu raka okręż-
nicy i odbytnicy, konieczności wykonywania badań
kontrolnych z wyjaśnieniem ich celowości oraz
zwrócenie uwagi na ważność badania kolonosko-
pii wykonywanego wg zaleceń lekarza specjalisty,
który opiekuje się chorym.
Kryteria struktury
• Pielęgniarka ma psychologiczną wiedzę na temat moż-
liwych reakcji emocjonalnych pacjenta po operacji z po-
wodu nowotworu złośliwego.
• Pielęgniarka umie nawiązać kontakt terapeutyczny
z pacjentem i jego rodziną.
• Pielęgniarka zna rodzaje i metody wsparcia oraz potra-
fi je zastosować w odpowiednich sytuacjach.
• Miejsce pracy pielęgniarki wyposażone jest w pomoce
dydaktyczne (książki, czasopisma) oraz dokumentację
procesu pielęgnowania, do której wgląd mają również
inni członkowie zespołu terapeutycznego.
Kryteria wyniku
• Chory został objęty holistyczną opieką pielęgniarską, ze
szczególnym uwzględnieniem wsparcia psychicznego.
• Chory ma motywację do życia i siły do powrotu
do zdrowia oraz ochotę do wykonywania swoich do-
tychczasowych obowiązków domowych i zawodowych.
• Chory współuczestniczy w procesie leczenia po opera-
cji – akceptuje chorobę i ponosi odpowiedzialność
za swoje zdrowie, a także okazuje cierpliwość podczas
długotrwałego procesu leczenia.
• Rodzina udziela pacjentowi wsparcia emocjonalnego,
potrafi nawiązać kontakt werbalny i pozawerbalny oraz
będzie wspierać go po wyjściu ze szpitala.
• Pacjent i rodzina są zadowoleni z udzielonego im wspar-
cia oraz współuczestniczą w procesie leczenia.
Kryteria procesu
Pielęgniarka:
• dokonuje oceny stanu emocjonalnego pacjenta po ope-
racji,
• angażuje i przygotowuje rodzinę do opieki nad chorym,
• ustala cele opieki nad pacjentem i jego rodziną:
– obniżenie lub wyeliminowanie negatywnych reak-
cji emocjonalnych u chorego po operacji,
– nawiązanie kontaktu terapeutycznego werbalnie
i pozawerbalnie,
– zaangażowanie rodziny w bezpośrednią opiekę
nad chorym,
• opracowuje plan wsparcia chorego po operacji we
współpracy z rodziną, psychologiem na oddziale szpi-
talnym i innymi członkami zespołu terapeutycznego,
– w zależności od stanu chorego po operacji pomaga
lub zastępuje chorego w podstawowych czynno-
ściach do momentu poprawy jego stanu zdrowia,
– włącza rodzinę w podstawową pomoc podczas za-
biegów pielęgnacyjnych i zachęca najbliższych
do udzielania wsparcia emocjonalnego, bardzo po-
trzebnego po zabiegu operacyjnym z powodu nowo-
tworu złośliwego; zaangażowanie i uczestnictwo ro-
dziny w procesie leczenia jest ważne, gdyż warunkuje
jego efektywność oraz daje wiarę choremu,
– okazuje zrozumienie i akceptuje negatywne emo-
cje u chorego po operacji (złość, płacz, zniecierpli-
wienie i niechęć do życia),
– aktywnie słucha pacjenta podczas wykonywania
codziennych czynności i przeprowadza rozmowę te-
rapeutyczną, dodając otuchy pacjentowi i zachęca-
jąc go do wytrwałości, a także chwali za dotychcza-
sowe postępy w powrocie do zdrowia,
– pamięta o formach przekazu pozawerbalnego w co-
dziennym kontakcie z chorym (dotykanie, głaska-
nie, okazywanie cierpliwości),
Podsumowanie
Przedstawione w niniejszej pracy holistyczne podej-
ście do świadczenia opieki pielęgniarskiej może ułatwić
jej podejmowanie i rozwiązywanie problemów pielęgna-
cyjnych. Troską pielęgniarek poprzez wdrażanie standar-
dów do praktyki stało się nie tylko zaspokajanie potrzeb
i rozwiązywanie problemów pacjentów, ale także popra-
wianie i doskonalenie jakości świadczonej opieki.
Ponadto, jeżeli stosunek rodziny do chorego jest po-
zytywny, tzn. jeśli najbliżsi udzielą wsparcia psychiczne-
go, chory szybciej wraca do zdrowia i codziennych obo-
wiązków.
Piśmiennictwo
1. Kózka M (red.). Wybrane standardy opieki pielęgniarskiej. Zakład Pielęgniar-
stwa Klinicznego Instytutu Pielęgniarstwa CM UJ, Kraków 1997; 21- 2.
2. Szczepska M. Standaryzacja jakości opieki pielęgniarskiej. Pielęgniar-
stwo 2000 1996; 4: 30-2.
3. Szewczyk MT. Współczesne koncepcje opieki pielęgniarskiej. Przew
Lek 2005; 1: 88-91.
4. Korniluk J, Wcisło G, Nurzyński P i wsp. Epidemiologia raka jelita grubego.
Współcz Onkol 2006; 10: 136.
5. Richter P, Nowak W i wsp. Wiek jako czynnik rokowniczy u chorych z ra-
kiem jelita grubego. Przeg Lek 2005; 12: 1440-3.
6. Nowacki MP. Postępy w chirurgii raka jelita grubego w 2005 roku. Medy-
cyna Praktyczna Chirurgia 2006; 1: 73-5.
63
PChiA 2 2008.qxp 2008-06-13 14:42 Page 64
Pielęgniarstwo Chirurgiczne i Angiologiczne 2/2008
7. Baca B, Gawlik M. Rola rodziny w opiece nad pacjentem z chorobą nowo-
tworową. Materiały pokonferencyjne – V Konferencja Szkoleniowo-Nauko-
wa z cyklu: Pacjent – Pielęgniarka partnerzy w działaniu. Kraków, 18-19
maja 2006; 196-8.
8. Jawień A, Banaszkiewicz Z, Cierzniakowska K i wsp. Zapobieganie powi-
kłaniom skórnym wokół ileostomii poprzez edukację. Annales Academiae
Medicae Bydgostiensis 2004; 18: 25-8.
64
[ Pobierz całość w formacie PDF ]