Produkty tradycyjne regionu świętokrzyskiego.compressed(1), z chomika kondratowa

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
//-->PRODUKTYTRADYCYJNEregionuświętokrzyskiegoOpracowanie:Teresa WąsikRedakcja:Elżbieta MusiałOpracowanie graficzne:Elżbieta MusiałPaweł MilerSkład komputerowy:Paweł MilerWydawca:Świętokrzyski OśrodekDoradztwa Rolniczegow ModliszewicachModliszewice, ul. Piotrkowska 30,26-200 Końskiewww.sodr.plOpracowano na podstawie materiałów zebranych do wnioskówo wpis na Listę Produktów TradycyjnychAutorom zdjęć dziękujemy za ich udostępnienieModliszewice, 2010Nakład: 500 egz.Szanowni PaństwoLeżąca w widłach Wisły i Pilicy Ziemia Świętokrzyska to kraina bogata w tradycje i zabyt-ki, słynna z wielkich wydarzeń historycznych. Mnóstwo tu miejsc godnych poznania: licznerezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, gdzie znajdują się najciekawsze skupiska chronionejroślinności i rzadkie okazy fauny. Mamy wielką liczbę zabytków architektury z różnych epok,między innymi liczne pałace i dwory, jak również wiele zabytków techniki. Bogatą kulturęi historię prezentują muzea, izby pamięci oraz wystawy. Nieodłącznym elementem każdejkultury jest kuchnia, w której używane są produkty charakterystyczne dla danego regionu.Smak rodzimych, tradycyjnych potraw i zapach babcinej kuchni podczas świątecznych przy-gotowań pozostaje z nami najdłużej i towarzyszy nam, gdziekolwiek byśmy nie byli.W jadłospisie mieszkańców regionu świętokrzyskiego obecne były od wieków dania i pro-dukty ziemniaczane, mączne oraz kasze. Duże znaczenie w żywieniu miały także nabiał, wa-rzywa i owoce, natomiast pokarmy mięsne spożywano rzadziej. Najbardziej charakterystycz-nym produktem, utożsamianym z naszym regionem, jest z pewnością zalewajka świętokrzyska,ale nie jest ona jedyną potrawą regionalną.Samorząd Województwa, realizując politykę podnoszenia jakości żywności poprzez ochronędziedzictwa kulturowego, wspiera rozwój żywności naturalnej wysokiej jakości o charakterzeregionalnym i tradycyjnym w tym również ekologicznej.Chciałbym Państwu przedstawić najbardziej charakterystyczne dla regionu produkty, którezostały dotychczas wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych prowadzoną przez MinisterstwoRolnictwa i Rozwoju Wsi oraz te ubiegajce się o wpis. Są to wspaniałe produkty wytwarza-ne metodami tradycyjnymi, w sposób zapewniający im przez to wyjątkowe walory smakowei zdrowotne.Żywność tradycyjna z regionu świętokrzyskiego zdobywa coraz większe uznanie konsumen-tów dokonujących świadomego wyboru produktów o potwierdzonej jakości.Zachęcam do poznania dziedzictwa kulinarnego Ziemi Świętokrzyskiej i smakowanianaszych tradycyjnych i lokalnych specjałów.Adam JarubasMarszałek Województwa Świętokrzyskiego4gotowe dania i potrawy■PRAZOKInformacji związanych z pochodzeniem prazoków trudno dziś szukać. W materiałach źródłowych na temat pożywienia mieszkańców Kielec-czyzny pojawiają się potrawy z ziemniaków i mąki lub z samej mąki pod nazwą: prożuchy, prażaki lub prażuchy. Natomiast na potwierdzeniewytwarzania i spożywania przez mieszkańców Kielecczyzny do dziś dnia potrawy, która w języku potocznym określana jest jako prazoki, posłu-żono się wywiadami przeprowadzonymi wśród starszego pokolenia mieszkańców wsi z pięciu powiatów północnej Kielecczyzny. W wywiadziez jedną z mieszkanek powiatu koneckiego możemy przeczytać:… ja pamiętam prazoki od wojny 1939 roku. Miałam wtedy 8 lat. Była to dla mniepotrawa kojarząca się z wojną (…). Mówiło się na nią prazoki w mojej wsi, w której mieszkałam, a było to w Piasku powiat Końskie. Ale w miejsco-wości, do której przeprowadziłam się w 1962 roku po wyjściu za mąż, mówili na tę potrawę również prażucha. Ludzie się wstydzili mówić prazoki,bo to była taka wsiowa nazwa, natomiast prażucha, to tak po miastowemu. Do tego stopnia była to wsiowa potrawa, że nawet niektórzy ludzie wewsi byli przezywani „prazoki”, bo dużo u nich się jadało prazoków.Tymczasem w innym z wywiadów z powiatu skarżyskiego tak wspominanopotrawę prazoki:... obrzędowo robiło się ją na Gromniczną (2.II) lub na Kłusoki (ostatki). Wiązało się to z tym, że na Gromniczną wyrzucanochoinkę. Z jej pieńka, ze środkowej części, strugano pałkę do prazoków, tzw. „koziołek”. Po wystruganiu pałki na drugi dzień gotowano prazokii wypadało to właśnie w Gromniczną. Obowiązkowo przygotowywano ją również na Kłusoki. Półprodukty były łatwo dostępne i znajdowały sięw każdym gospodarstwie, były to ziemniaki i mąka. Mąka mogła być pszenna razowa lub pytlowa, czasem dosypywano mąki żytniej oraz tatar-czanej. Często prażono ją w piecu dla uzyskania lepszego smaku, stąd nazwa prazoki. Wtedy i kolor był ciemniejszy. Jednak nie zawsze to robio-no (…).Równie cenne, jak wywiady z najstarszymi mieszkańcami wsi, były inicjatywy służące poznawaniu tradycji kulinarnej przez dzieciI■gotowe dania i potrawyi młodzież z klubów 4H. Konkurs „Najstarsza potrawa regionalna”, zorganizowany w Chmielowie (gmina Bodzechów w powiecie ostro-wieckim) w 2004 r., potwierdził obecność prazoków również w tej części województwa. „Smakowitości z babcinej kuchni” – tak pisała prasao tej inicjatywie i prazoki wymieniała jako jedno z przygotowanych dań obok byków i pigołów z kapustą i grzybami. Również wiele imprezwojewódzkich prezentujących dziedzictwo kulturowe regionu świętokrzyskiego nie odbywa się bez regionalnego jadła.Składniki:• ok. 1 kg obranych ziemniaków • 1 szklanka mąki pszennej • 1 łyżka płaska soli • woda do gotowania (ilość wody ok. 2 cm nad poziomemziemniaków) • słonina i cebula (ilość wg uznania)Wykonanie:Obrane ziemniaki zalać zimną lub wrzącą wodą, posolić i gotować ok. 10–15 minut (na półmiękko). Następnie wsypać szklankę mąkiw formie kopczyka na powierzchnię ziemniaków, przykryć pokrywką i dalej gotować na wolnym ogniu aż ziemniaki będą miękkie, a ¾ mąkipochłonie woda z gotowanych ziemniaków. Odcedzić resztę wody z ziemniaków (najlepiej do osobnego naczynia, bo może być potrzeb-na). Całość ubijać drewnianą pałką (lub ubijakiem do ziemniaków) tak długo, aż powstaniejednolita, pulchna masa ziemniaczano-mączna, która będzie odchodzić od brzegówgarnka. Gdyby zdarzyło się, że prazoki będą za suche i z widocznymi drobinkamimąki, należy dolać trochę wody z odcedzenia i dalej ubijać. Słoninę pokroićw kostkę, usmażyć, pod koniec smażenia dodać cebulę również pokrojonąw kostkę, zeszklić.Łyżkę maczać w tłuszczu i delikatnie, poprzez szarpanie łyżką masyw garnku, formować z masy swego rodzaju rozety. Przekładać na pół-misek lub bezpośrednio porcjować na talerze płytkie. Za każdym ra-zem łyżka musi być maczana w tłuszczu, aby nie przywierała do masy,gdyż to między innymi decyduje o charakterystycznym wyglądzie prazo-ków. Krasić obficie skwarkami ze słoniny.5Wpisane na Listę Produktów Tradycyjnych 3 września 2007 [ Pobierz całość w formacie PDF ]