profilaktyka, Pomoc psychologiczno-pedagogiczna

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
//-->PROFILAKTYKA WAD POSTAWY CIAŁAProgram działań wspierających zajęcia z gimnastyki korekcyjnejdla szkoły podstawowejOPRACOWAŁ ZESPÓŁ NAUCZYCIELISZKOŁY PODSTAWOWEJ NR 4 W ANDRYCHOWIEmgr Ewa Burymgr Anna Zarębskamgr Rafał Babińskimgr Marcin CieluchWSTĘP„Dobrze ukształtowanego dziecięcia trzeba pilnować,aby równie dobrze rosło, aby tej pierwiastkowej budowy nie nadwyręŜało,słabych zaś iźleutworzonych tak naleŜy kierować,aby te zboczenia sprostować i uchybienia ile moŜna naprawić.”JędrzejŚniadeckiStatystyki podają,Ŝe70-90 % populacji dzieci w wieku szkolnym „dotkniętych” jest deformacją aparatu ruchu.W praktyce co trzecie, czwarte dziecko objęte jest opieką i działaniami profilaktyczno-leczniczymi pod względemprawidłowości statyki ciała! Dane te mogą szokować, ale teŜ stają się bodźcem do poszukiwania sposobów zapobieganiapowiększania się grupy dzieci z dysfunkcjami narządu ruchu.W Szkole Podstawowej Nr 4 dzieci ze wskazaniem do udziału w zajęciach gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnejstanowią 58 % ogółu uczniów tej szkoły. Liczba ta określa ilość przypadków zdiagnozowanych, prawdopodobnie nieoddając rzeczywistego obrazu populacji dzieci z zaburzeniami rozwoju narządu ruchu. RóŜnice te mogą wynikać z brakusystematycznej kontroli lekarskiej jak i z powodu nie dającego się przewidzieć okresu rozwoju wad u dzieci w wiekuszkolnym. Około 90 % zaistniałych wad charakteryzuje się idiopatycznym - nieznanym pochodzeniem co sprawiaŜebardzo trudno, a wręcz niemoŜliwym jest ustalenie okresu ich ujawnienia się.Wiek szkolny charakteryzuje się duŜą plastycznością i podatnością młodego organizmu na czynniki i bodźcezewnętrzne zarówno te korzystne jak i negatywne. DuŜy, a moŜe nawet zasadniczy wpływ na rozwój fizycznyi psychiczny dzieci ma postęp cywilizacji.Uczniowie szkół podstawowych klas I-III spędzają dziennie ok. 4 - 5 godzin w szkole z czego 90 % ucząc się w klasie,a tylko 10 % w ramach przerwy międzylekcyjnej. W wyŜszych poziomach klas zwiększa się ilość godzin lekcyjnychniestety proporcje czasu nauki i przebywania w ławce do czasu trwania przerwy pozostają bez istotnych zmian. W dobiedbania o edukację zapomina się o naturalnej potrzebie ruchu.WaŜne jest by dziecko opanowało na dodatkowych zajęciach obsługę komputera czy teŜ język obcy nie stwarzającmu równocześnie dodatkowych moŜliwości nauki np. pływania czy gry w piłkę ograniczając się tylko do lekcjiwychowania fizycznego przez co naraŜamy jego kształtujący się organizm na zdecydowanie wypaczony proces rozwojupsycho - fizycznego.Mającświadomośćzachwiania proporcji między czasem kiedy dziecko ucząc się pozostaje w bezruchu, do czasukiedy moŜe w naturalny sposób w czasie przerwy między lekcyjnej zaspokoić potrzebę ruchu, powinniśmy stwarzaćmoŜliwie duŜo okazji do prawidłowej stymulacji rozwoju sprawności ruchowej.Z racji specyfiki przedmiotu najwięcej do zrobienia w tym względzie mają nauczyciele wychowania fizycznego oraznauczyciele gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej. W ramach tych właśnie zajęć dzieci zyskują najwięcej okazji dopodejmowania wysiłku fizycznego poprzez wykonywanie odpowiednio dobranychćwiczeńczęsto z wykorzystaniemspecjalistycznego sprzętu.Lekcja wychowania fizycznego to w przypadku wielu dzieci jedyna okazja do podjęcia aktywności ruchowej wciągu całego dnia, dlatego tym bardziej waŜne jest, by poprzez atrakcyjność i duŜą róŜnorodność stosowanychćwiczeń2i sprzętu zachęcać dzieci doświadomegouczestnictwa w zajęciach. Bardzo waŜnym, a często niezbędnym elementemprocesu prawidłowego kształtowania organizmu dzieci w wieku szkolnym są zajęcia gimnastyki korekcyjno-kompensacyjnej.Zgodnie z określeniem M. Demela„Kompensacjastanowi zorganizowany system bodźców dopełniających orazantybodźców mających wyrównywać i równowaŜyćślepedziałania hiperadaptacji. Polega więc na czynnymregulowaniu strumienia bodźców, wyrównywaniu ich bilansu m.in. przez uzupełnianie tych podniet, których skąpi trybŜycia.”We współczesnymświeciekompensacji domaga się siedzący (sedenteryjny) trybŜycia,charakteryzujący sięponadto ogólnym niedoborem ruchu (hipokinezja). Kompensacja obejmuje więc zakres działań profilaktycznych,uprzedzających odchylenia od normy czy teŜ zaburzenia rozwoju.Korekcja natomiast dotyczy przeciwdziałania odchyleniom juŜ zaistniałym, zbliŜona jest więc do terapii. Z narządówi układów, których odchylenia rozwojowe korygowane są najskuteczniejśrodkamii metodami wychowania fizycznego,a właściwie gimnastyki korekcyjnej najwaŜniejszy jest narząd ruchu, a szczególnie statyka ciała. Dlatego waŜne jest byelementy gimnastyki korekcyjnej moŜliwie często wplatać nie tylko w lekcje wychowania fizycznego ale takŜe i innychprzedmiotów, które ze względu na swój charakter wymuszają na uczniach, poprzez siedzenie w ławkach, niemalcałkowite ograniczenie aktywności ruchowej.Najskuteczniejszym sposobem „dostarczenia” uczniom ruchu w czasie lekcji jest zastosowanie przerwśródlekcyjnych,w czasie których dzieci instruowane przez nauczyciela wykonywać będą odpowiednio dobranećwiczenia.W zaleŜnościod wieku dzieci stosujemy róŜnorodne formyćwiczeń,w klasach „młodszych” będą to zabawy i naśladownictwo, a wklasach „starszych” metodyścisłedające moŜliwość bardziej precyzyjnego oddziaływania na poszczególne częścinarządu ruchu.Wplataniećwiczeń śródlekcyjnychma znaczenie nie tylko dla fizycznej sprawności ucznia, ale w takim samymstopniu równieŜ dla jego sprawności umysłowej. Ma to szczególne znaczenie w klasach I-III, gdzie dzieci dopieroadoptują się do długotrwałego siedzenia w ławce i skupiania się na pracy umysłowej wymagającej nieustannejkoncentracji.Tak pojęta profilaktyka stwarza uczniom moŜliwość harmonijnego rozwoju psycho – ruchowego dając podwalinyprawidłowym nawykom, które w przyszłości zaowocująświadomąpotrzebą aktywnego i higienicznego trybuŜycia.W celu przedłuŜenia pozytywnego oddziaływaniaćwiczeńfizycznych warto przygotować kilka zestawówćwiczeńdorealizacji w domu.Ćwiczeniaw nich zawarte muszą być tak dobrane by ich wykonanie było moŜliwe przy uŜyciupodstawowych sprzętów : piłki, skakanki, kija od miotły, kocyka lub ręcznika, krzesła, itp. Odpowiednio skonstruowany3zestaw domowy pozwoli dziecku wraz z całą rodziną aktywnie spędzać czas wolny i skutecznie kompensować niedobórruchu wynikający często z braku własnej inwencji i niedostatecznej wiedzy fachowej.WaŜne jest równieŜ przekazanie uczniom podstawowej wiedzy z zakresu teorii sportu, co ułatwi im rozpoznawaniepozytywnych lub negatywnych symptomów związanych z wpływem ogólnie pojętego sportu na całe ich przyszłeŜycie.Mając na uwadze te wszystkie aspekty, opierając się na wynikach badań i analiz przygotowaliśmy programprofilaktyki wad postawy zawierający :-ćwiczenia śródlekcyjnedla klas I-VI,-ćwiczeniakorekcyjno-kompensacyjne stosowane w lekcji wychowania fizycznego,- przykładowe zestawyćwiczeńdo stosowania w domu.KONCEPCJA PROGRAMUZdrowie jest dla człowieka jedną z najwaŜniejszych sprawŜyciowych.Oczywisty jest fakt koniecznościzabiegania o nie juŜ od najwcześniejszych latŜycia,a szczególnie okresu, w którym znajduje się ono pod wpływemszkoły. Przyczyna tego tkwi zarówno w plastyczności młodego organizmu – co sprzyja uleganiu wpływom korzystnymi niekorzystnym – jaki większej efektywności wychowania zdrowotnego. Bowiem jak mówi M. Demel w „Pedagogice zdrowia” chodzio wykształcenie trwałych nawyków higieniczno- kulturalnych, odpowiednich postaw wobec zdrowia fizycznegoi psychicznego, wreszcie o wiedzę i umiejętności.Zabiegów o zdrowie wymagają przede wszystkim te dzieci, które mają predyspozycje do zaburzeń rozwojowych lubchorób. Jak wynika z badań u dzieci szkolnych występuje wiele negatywnych zjawisk zdrowotnych. Wśród nich czołowemiejsce zajmują wady postawy ciała. Oznacza to konieczność zwiększonej opieki i działań profilaktyczno-leczniczych,z których podstawowym jest gimnastyka korekcyjno-kompensacyjna.Stwierdzenie tych faktów jest waŜne, gdyŜ mimoŜeodchylenia te nie eliminują dziecka z normalnej szkoły, tojednak zmniejszają jego sprawność szkolną oraz ograniczają wybór dalszej nauki i przyszłego zawodu - a więc rzutują nacałe jegoŜycie.NaleŜy sobie takŜe zdać sprawę i z tego faktu,Ŝeczęść wymienionych odchyleń od normy zdrowotnej,4nie wyrównana w wieku rozwojowym, ujawnia się w późniejszych okresachŜyciaw postaci trudnej do leczenia patologii.Z narządówi układów, których odchylenia rozwojowe korygowane są najskuteczniejśrodkamii metodami wychowania fizycznego,a właściwie gimnastyki korekcyjnej, najwaŜniejszy jest narząd ruchu, a szczególnie statyka ciała. Dlatego ten rodzajzaburzeń jest główną domeną korektywy.Elementy korektywy na lekcjachkultury fizycznejKaŜde zajęcie ruchowe powinno uwzględniać nie tylko potrzeby rozwojowe, ale takŜe korekcyjne. Działaniakonieczne są w stosunku do dzieci z wadami postawy, a mogą stanowić działania profilaktyczne w odniesieniu do dziecinie dotkniętychŜadnymiodchyleniami w budowie i postawie ciała, ale często o słabej i wiotkiej muskulaturze. Dlategokonspekty lekcji kultury fizycznej, a szczególnie gimnastyki korekcyjnej, powinny uwzględniać elementyćwiczeńkorekcyjnych. Mogą one występować w części wstępnej, głównej lub końcowej.WaŜnym momentem w zajęciach kultury fizycznej jest stosowanie i przestrzeganie pozycji wyjściowych. NaleŜyćwiczyćw róŜnych pozycjach wyjściowych stosując ich zmienność, a zatem w staniu, siadach, klękach, leŜeniu przodemi tyłem. Nie naleŜy łączyććwiczeńo podobnym charakterze, oddziałujących na te same grupy mięśniowe. NaleŜyprzestrzegać dokładności wykonywaniaćwiczeńi dąŜyć do wyrobienia nawyku prawidłowej postawy w czasie stania,w chodzie, w biegu, w siadzie itp.Błędem jest , jeśli dzieci z wadami są zwalniane z zajęć przez rodziców lub lekarzy. Wpływa to oczywiścieujemnie na ich aktywność ruchową. Nauczyciel kultury fizycznej, znając występujące w zespole klasowym odchylenia,powinienw szkolnych zajęciach ruchowych uwzględnić potrzeby korektywy. Pomocne mogą okazać się zarówno metodyprowadzenia zajęć, jak i działania organizacyjne, np. podział uczniów na zespoły, zastosowanie zadań dodatkowych lubmetody stacyjnej, nawet wykonywanie własnego zestawućwiczeńdomowych zaleconych przez prowadzącegoćwiczeniakorekcyjne.5 [ Pobierz całość w formacie PDF ]