Protel 99se +kurs (11), Protel, Kurs Protel 99 SE

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Kurs Protela
S
p
o
t
k
a
n
i
a
z
P
r
o
t
e
l
e
m
9
S
Spotkanie 11
Na kolejnych spotkaniach zaprojektujemy płytkę do przystawki uruchomieniowej i przy okazji znów się czegoś nauczymy. Omówimy
też sprawę wydruków. Komplet materiałów do opisanych ćwiczeń można znaleźć na naszej stronie internetowej w projekcie
Przystawka.ddb.
Schemat przystawki w wersji odręcznej po−
kazany jest na
rysunku 57a
. Na podstawie
tego szkicu narysowałem w Protelu schemat,
pokazany na
rysunku 57b
.
Ten prosty układ zostanie umieszczony
w niewielkiej obudowie z tworzywa sztucz−
nego. Tylna ścianka obudowy zostanie wy−
korzystana jako radiator − zamiast plastiko−
wej wkładki będzie tam umieszczony odpo−
wiedniej wielkości kawałek blachy alumi−
niowej o grubości 1...1,5mm, więc trzeba
odpowiednio ustawić na płytce tranzystor
MOSFET.
Projektując płytkę trzeba też zadbać, by
obwody wiodące znaczne prądy zawierały
szerokie ścieżki lub pola miedzi.
Jeśli chodzi o diodę LED, zostanie ona
umieszczona na płycie czołowej i dołączona
za pomocą przewodów, więc na płytce wy−
starczyłyby jakkolwiek umie−
szczone dwa otwory. Ja od razu,
rysując schemat, przypisałem
diodzie D1 obudowę oznaczoną
D4 (odstęp punktów 400mil),
by między nóżkami w razie po−
trzeby można było przeprowa−
dzić ścieżki.
Dwa przełączniki też będą
dołączone przewodami, więc
też można przypisać im dowol−
ne obudowy. Ja zdecydowałem
się na obudowę oznaczoną T2
w jednej z moich starszych bi−
bliotek. Pierwotnie była to alter−
natywna obudowa dla zwykłego
tranzystora w obudowie TO−92.
Ponieważ nie miałem do−
tychczas w bibliotece „schema−
towej” symbolów przełączni−
ków, na poczekaniu wykonałem
dwa: przełącznik trzypozycyjny
(3POZ) i dwupozycyjny
(2POZ). Po skończeniu rysowa−
nia schematu „podłożyłem” pod
niego ramkę.
Płytka
Mając gotowy schemat, stworzyłem nowy
arkusz „płytkowy” – dokument PCB (
F– N
)
i najpierw w warstwie
KeepOutLayer
ręcznie
narysowałem na nim obrys płytki odpowie−
dni do obudowy. Będzie to, płytka jedno−
stronna o wymiarach około 53x37mm
z dwoma otworami o średnicy 3,2mm w od−
stępie 41mm. Zaznaczyłem te otwory i ob−
szary, gdzie nie powinno być elementów ani
ścieżek. „Surowa” płytka pokazana jest
na
rysunku 58a
. Rysując obrys, prze−
łączałem jednostki klawiszem Q z ca−
lowych (milsów) na metryczne (mili−
metry), mając wcześniej ustawiony
skok kursora równy 25mil.
Po wykonaniu obrysu płytki przełą−
czyłem się na schemat. Mając na ekranie
otwarty schemat, poleceniem
D− P
(
De−
sign, Update PCB
) wrzuciłem bez problemu
wszystkie elementy na płytkę (obok płytki).
Upewniłem się, że włączone jest sprawdzanie
bieżące −
On−line DRC
:
T– D
oraz
D– O
.
Potem patrząc na schemat i analizując ob−
wody przepływu prądu, po kilku próbach
ręcznie ustawiłem elementy, by było jak naj−
mniej skrzyżowanych „nitek” połączeń (Con−
nections). Przewidziałem od razu przebieg
kluczowych szerokich ścieżek, gdzie będą
Rys. 57a
Rys. 57b
Rys. 58a
22
Elektronika dla Wszystkich
9
E
Kurs Protela
płynąć znaczne prądy i od razu zdecydowa−
łem, że na płytce będzie jedna krótka zwora
ze źródła tranzystora do kondensatora C3.
Tranzystor mocy umieściłem przy tej krawę−
dzi płytki, obok której umieszczony będzie
radiator. Wstępny układ elementów pokaza−
ny jest na
rysunku 58b
.
czyć (wybrać, podświetlić, wyselekcjono−
wać), klikając na nie z wciśniętym klawi−
szem
Shift
(
Shift
+ kliknięcie). Jeśli elementy
są rozmieszczone luźno, można też kliknąć
i trzymając klawisz myszy przeciągnąć kur−
sor, zaznaczając prostokąt – objęte nim ele−
menty zostaną wybrane i zaznaczone. Można
też zaznaczyć naciskając klawisze
E– S
lub
krócej po prostu
S
i wybrać opcję (np.
Inside
Area
). Polecam dwa pierwsze sposo−
by:
Shift
+kliknięcie oraz przeciąga−
nie myszą.
Zaznacz więc prze−
łączniki J1 i J2, jak po−
kazuje
rysunek 59
i podwójnie kliknij na dowolnym
z zaznaczonych punktów, by otwo−
rzyć okno z właściwościami tego
punktu. Ponieważ chcemy zmienić
właściwości nie tylko tego punktu,
więc koniecznie kliknij przycisk
Global
, by rozwinąć szersze okno.
Okno to wręcz przeraża wielu po−
czątkujących, ale Ty jak zwykle zachowaj
spokój.
Okno wcale nie jest straszne, a za to oka−
zuje się niezmiernie pożyteczne, oferując nie−
samowite możliwości, z których zresztą bę−
dziesz wykorzystywać tylko malutką część.
Najpierw zastanów się, co chcemy zmie−
nić: średnice i otwory we wszystkich punk−
tach obu zaznaczonych elementów. Wpisz
(dwukrotnie) średnicę punktu np. 120mil
i (raz) średnicę otworu, np. 40mil w odpowie−
dnie okienka. Na
rysunku 60
odpowiednie
okienka zaznaczyłem kolorem niebieskim.
Zwróć uwagę, że automatycznie zostały za−
znaczone odpowiednie okienka z prawej stro−
ny − co ja zaznaczyłem kolorem żółtym. Zna−
czy to, że do wszystkich zmienianych punk−
tów skopiowane zostaną te zaznaczone atry−
buty: zmienione zostaną rozmiary punktów
i średnice otworów.
Tym sposobem poznałeś przeznaczenie
okienek z prawej strony ramki – określasz tu,
co
będzie zmieniane.
Na razie jeszcze nie ustaliłeś, jakich
obiektów (punktów lutowni−
czych) dotyczyć będą zmia−
ny. Czy wszystkich punktów
na płytce? Nie, w tym przy−
padku tylko punktów dwóch
przełączników. Aby nie
zmienić wszystkich punktów
na płytce, celowo zaznaczyli−
śmy tylko te dwa elementy
(dokonaliśmy selekcji). I te−
raz dzięki temu zaznaczeniu
selektywnie dokonamy
zmian. Pomoże nam w tym
środkowy rząd okienek.
Wcześniej zwróć uwagę, że
lewe okienko
Selection
jest
zaznaczone (dlatego, że klik−
nięty punkt należy do wybra−
nych elementów) − zaznaczyłem to na rysun−
ku kolorem zielonym.
Skoncentruj się: chcemy zmienić wszyst−
kie punkty
obszaru selekcji
. Informujemy
o tym program, klikając strzałkę przy środko−
wym okienku
Selection
i wybierając
Same
,
jak pokazuje
rysunek 61
. Masz do wyboru
trzy możliwości: albo zmieniasz obiekty ma−
jące
takie same
atrybuty (
Same
), albo
dowol−
ne, jakiekolwiek
(
Any
), albo też
różne
(
Dif−
ferent
) od atrybutu klikniętego obiektu.
Rys. 58b
Rys. 61
Przed poprowadzeniem ścieżek trzeba
wprowadzić szereg zmian. Przede wszystkim
trzeba powiększyć punkty lutownicze, do
których przewodami zostaną dołączone prze−
łączniki J1 i J2.
My w środkowym oknie
Selection
wybie−
ramy
Same
, żeby zmiany dotyczyły tylko
składników (punktów) zaznaczonych – o ta−
kim samym atrybucie, jak w lewym okienku.
Inaczej mówiąc − wszystkich zaznaczonych
punktów.
To naprawdę nie jest trudne. Przeanalizuj
to jeszcze raz:
W lewym
rządku okienek
wpiszesz,
co
chcesz zmienić. Jeśli zmiany
dotyczą jednego punktu, masz tylko ten jeden
rządek okienek (bo nie klikniesz przycisku
Global
). Przy zmianach globalnych,
w pra−
wym
rządku okienek zostanie zaznaczone,
które atrybuty zostaną zmienione w in−
nych elementach
podlegających zmianie.
Natomiast
środkowy
rząd okienek wykorzy−
stasz, żeby określić,
jakie
składniki (punkty)
mają podlegać zmianie. Zwróć uwagę, że na
początku we wszystkich środkowych okien−
kach masz opcję
Any
, co oznacza, że domy−
ślnie zmiany dotyczą wszystkich składników.
W środkowych okienkach możesz dowolnie
wybierać opcje
Any, Same, Different
, i wła−
śnie w ten sposób określisz precyzyjnie,
które punkty zostaną zmienione.
Często wykorzystasz tu możliwość wcze−
śniejszej selekcji, czyli wybrania jednego lub
kilku elementów bibliotecznych.
Jak widzisz, okno globalnych zmian daje
Ci mnóstwo możliwości. Ale to jeszcze nie
koniec. W prawym dolnym rogu masz bardzo
ważne okienko
Change Scope
. My nie chce−
my zmieniać
All FREE primitives
− wszyst−
kich wolnych, czyli niezwiązanych składni−
ków (punktów, które nie wchodzą w skład
elementów bibliotecznych, np. zostały umie−
szczone poleceniem
P−P
). My chcemy zmie−
nić właściwości wszystkich składników, tak−
że tych związanych, wchodzących w skład
elementów bibliotecznych. Dlatego koniecz−
nie musimy zmienić opcję w okienku
Chan−
ge Scope
na
All primitives
.
Po kliknięciu OK pokaże się małe okien−
ko z bardzo ważną informacją: ile dodatko−
wych elementów będzie zmienionych.
Rysu−
nek 62
pokazuje, że w tym przypadku będzie
to pięć dodatkowych elementów. Kliknij
Ye s
i ewentualnie rozsuń elementy, jeśli powstał
konflikt, jak na
rysunku 63
.
Punkty i punkciki
Przy tego typu operacjach będziemy korzy−
stać z selekcji, czyli wybiórczego zaznacza−
nia niektórych elementów. W dalszej części
kursu będę wymiennie używał określeń za−
znaczenie i selekcja. Elementy można zazna−
Rys. 59
Rys. 60
Elektronika dla Wszystkich
23
Kurs Protela
Okienko z rysunku 62 z liczbą zmienia−
nych elementów jest naprawdę ważne, bo
od razu zorientujesz się, czy czegoś nie
przegapiłeś. Jeśli przykładowo wcześniej
nie zmieniłbyś zawartości okienka
Change
Scope
, w okienku z rysunku 62 otrzymał−
byś informację, że zostanie zmienionych 0
dodatkowych elementów. Jeśli z kolei
w środkowym okienku
Selection
zamiast
Same
, pozostawiłbyś
Any
, otrzymałbyś in−
formację o zamianie 43 elementów i pro−
gram zmieniłby właściwości wszystkich
punktów. Dzięki zaznaczeniu potrzebnych
elementów i wybraniu opcji
Same
zmieni−
łeś tylko to, co chciałeś.
Rys. 65
Rys. 62
znaczenia (selekcji) elementów podlegają−
cych zmianie. Tabelka po zmianach będzie
wyglądać, jak na
rysunku 64
. W środko−
wym okienku
X−Size
zaznaczyłem
Same
, że−
by zmienione zostały elementy, które
wcze−
śniej
miały wielkość 80mil. Wybrałem też
Same
w środkowym okienku
Shape
(kształt),
żeby program nie zmienił kwadratowych
punktów tranzystora, które też mają wiel−
kość 80mil. Po dokonaniu zmian program
zasygnalizuje naruszenie reguł w elemencie
C3. Słusznie, odstęp wynosi teraz tylko 10
milsów. Zmieńmy to.
Osoby przyzwyczajone do Autotraxa ma−
ją kłopoty ze zmianą punktów tylko jednego
elementu. Rzeczywiście Protel nie oferuje
specjalnej opcji zmiany punktów w obrębie
jednego elementu. Ale nie jest to żadna wa−
da. Trzeba się tylko przyzwyczaić do innego
sposobu pracy. Po prostu
najpierw trzeba za−
znaczyć potrzebny element
(np. Shift+klik−
nięcie), w tym przypadku kondensator C3.
Potem trzeba kliknąć podwójnie na jeden z
punktów i otworzyć tabelkę właściwości
(globalnych). Trzeba zmienić opcję
Any
na
Same
w środkowym okienku
Selection
i opcję w okienku
Change Scope
. Na pozór
odwrotne wartości wpisane w okienkach
X−
Size
oraz
Y−Size
wynikają z tego, że element
został wcześniej odwrócony o 90 stopni − za−
znaczyłem to czerwoną linią (
Rotation
A teraz dla wprawy pozmieniajmy właści−
wości jeszcze innych punktów. Przykładowo
większość punktów ma średnicę 80mil.
Zmieńmy ją na 90mil. Podwójne kliknięcie
na dowolny z takich
punktów otworzy
okno właściwości,
które poszerzysz,
klikając przycisk
Global
.
Chcemy zmie−
nić tylko rozmiary
wszystkich
punk−
tów okrągłych, ma−
jących
wcześniej
średnicę 80mil.
Tym razem nie do−
konujemy więc za−
Rys. 63
Rys. 66
Rys. 64
Rys. 67
24
Elektronika dla Wszystkich
Kurs Protela
90.000
). Po zmianach tabelka będzie wyglą−
dać jak na
rysunku 65
, a po zatwierdzeniu
i usunięciu zaznaczenia (odznaczenie) kon−
densatora, punkty będą wyglądać jak na
rysunku 66
.
Zmieńmy jeszcze dla nabrania wprawy
punkty lutownicze tranzystora T1. Trzeba go
zaznaczyć (Shift+kliknięcie) i podwójnie
kliknąć na którymś punkcie. Wygląd tabelki
po zmianach pokazuje
rysunek 67
.
Zaznacz jeszcze punkty lutownicze ozna−
czone A, B, C, D. W tych obwodach będą
płynąć znaczne prądy, więc możemy po−
większyć te punkty i ich otwory według
ry−
sunku 68
.
A teraz zadanie domowe: koniecznie
poćwicz zmiany wielkości, kształtu i śre−
dnicy otworu punktów lu−
towniczych. Dobrze utrwal
sobie w pamięci sposób
zmiany punktów tylko
w jednym elemencie − bę−
dziesz często przeprowa−
dzał takie zmiany.
Ja po wprowadzeniu opi−
sanych zmian staranniej
ustawiłem elementy i zaczą−
łem prowadzić te ścieżki,
które trzeba poprowadzić
ręcznie. Resztę zrobi potem
automat.
R y s . 6 8
Piotr Górecki
Elektronika dla Wszystkich
25
[ Pobierz całość w formacie PDF ]