Protokół dodatkowy do Konwencji genewskich z dnia 12 sierpnia 1949 r., Różne, PRAWO WOJENNE

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
1
Protokół Dodatkowy do Konwencji Genewskich
z dnia 12 sierpnia 1949 r., Dotyczący Ochrony Ofiar Międzynarodowych
Konfliktów Zbrojnych (Protokół I)
sporządzony w Genewie dnia 8 czerwca 1977 r.
WSTĘP
Wysokie Umawiające się Strony,
ogłaszając swoje gorące życzenie, by pokój panował między narodami,
przypominając, że każde państwo, zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych, ma obowiązek
powstrzymywania się w swych stosunkach międzynarodowych od groźby lub użycia siły przeciwko
suwerenności, integralności terytorialnej lub niezawisłości politycznej innego państwa albo w jakikolwiek
inny sposób niezgodny z celami Narodów Zjednoczonych,
uznając, mimo to, za konieczne potwierdzenie i rozwinięcie postanowień chroniących ofiary konfliktów
zbrojnych oraz uzupełnienie środków przewidzianych dla umocnienia stosowania tych postanowień,
wyrażając przekonanie, że nic w niniejszym protokole ani w Konwencjach Genewskich z dnia 12
sierpnia 1949 r. nie może być rozumiane jako uprawniające lub upoważniające do jakiegokolwiek aktu
agresji lub innego użycia siły w sposób niezgodny z Kartą Narodów Zjednoczonych,
potwierdzając ponadto, że postanowienia Konwencji genewskich z dnia 12 sierpnia 1949 r. i niniejszego
protokołu muszą być w pełni stosowane we wszystkich okolicznościach wobec wszelkich osób
chronionych przez te dokumenty, bez rozróżnienia na niekorzyść wynikającego z charakteru lub
przyczyn konfliktu zbrojnego albo motywów głoszonych lub przypisywanych stronom konfliktu,
uzgodniły, co następuje:
CZĘŚĆ I
POSTANOWIENIA OGÓLNE
Artykuł 1 - Zasady ogólne i zakres stosowania
1. Wysokie Umawiające się Strony zobowiązują się do przestrzegania i zapewnienia przestrzegania
niniejszego protokołu we wszelkich okolicznościach.
2. W przypadkach nie objętych niniejszym protokołem i innymi umowami międzynarodowymi osoby
cywilne i kombatanci pozostają pod ochroną i władzą zasad prawa międzynarodowego wynikających z
ustalonych zwyczajów, zasad humanizmu oraz wymagań powszechnego sumienia.
3. Niniejszy protokół, który uzupełnia Konwencje genewskie z dnia 12 sierpnia 1949 r. o ochronie ofiar
wojny, ma zastosowanie w sytuacjach, o jakich mowa we wspólnym dla tych Konwencji artykule 2.
4. Sytuacje, o jakich mowa w ustępie poprzednim, obejmują konflikty zbrojne, w których ludy walczą
przeciw panowaniu kolonialnemu i obcej okupacji oraz przeciw reżimom rasistowskim, wykonując swe
prawo do samostanowienia zawarte w Karcie Narodów Zjednoczonych oraz w Deklaracji w sprawie
Viadrina International Law Project
Ein Projekt des Lehrstuhls für Öffentliches Recht insb. Völkerrecht, Europarecht sowie ausländisches Verfassungsrecht.
Europa-Universität Viadrina, Frankfurt (Oder)
2
zasad prawa międzynarodowego dotyczących przyjaznych stosunków i współpracy między państwami,
zgodnie z Kartą Narodów Zjednoczonych.
Artykuł 2 - Definicje
W rozumieniu niniejszego protokołu:
(a) "Pierwsza Konwencja", "Druga Konwencja", "Trzecia Konwencja" i "Czwarta Konwencja" oznaczają
odpowiednio Konwencję genewską z dnia 12 sierpnia 1949 r. o polepszeniu losu rannych i chorych w
armiach czynnych; Konwencję genewską z dnia 12 sierpnia 1949 r. o polepszeniu losu rannych,
chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu; Konwencję genewską z dnia 12 sierpnia 1949 r. o
traktowaniu jeńców wojennych; Konwencję genewską z dnia 12 sierpnia 1949 r. o ochronie osób
cywilnych podczas wojny; określenie "Konwencje" oznacza cztery Konwencje genewskie z dnia 12
sierpnia 1949 r. o ochronie ofiar wojny;
(b) określenie "normy prawa międzynarodowego mającego zastosowanie w konfliktach zbrojnych"
oznacza przepisy zawarte w umowach międzynarodowych, których stronami są strony konfliktu, a także
powszechnie uznane zasady i normy prawa międzynarodowego mające zastosowanie do konfliktów
zbrojnych;
(c) określenie "Mocarstwo Opiekuńcze" oznacza państwo neutralne lub inne państwo nie będące stroną
konfliktu, które zostało wyznaczone przez stronę konfliktu i uznane przez stronę przeciwną i które
zgodziło się na wykonywanie funkcji przypadających Mocarstwu Opiekuńczemu na mocy Konwencji i
niniejszego protokołu;
(d) określenie "substytut" oznacza organizację, która działa w zastępstwie Mocarstwa Opiekuńczego
zgodnie z artykułem 5.
Artykuł 3 - Początek i zakończenie stosowania
Niezależnie od postanowień obowiązujących zawsze:
(a) Konwencje i niniejszy protokół mają zastosowanie od początku każdej sytuacji, o jakiej mowa w
artykule 1 niniejszego protokołu;
(b) stosowanie Konwencji i niniejszego protokołu ustaje na terytorium stron konfliktu z chwilą
całkowitego zakończenia działań zbrojnych, a na terytorium okupowanym - z chwilą zakończenia
okupacji, z wyjątkiem, w obydwu przypadkach, co do osób, których ostateczne zwolnienie, repatriacja
lub ponowne osiedlenie następuje później. Osoby takie korzystają nadal z odpowiednich postanowień
Konwencji i niniejszego protokołu, aż do ostatecznego zwolnienia, repatriacji lub osiedlenia.
Artykuł 4 - Status prawny stron konfliktu
Stosowanie Konwencji i niniejszego protokołu, jak też zawieranie umów w nich przewidzianych nie ma
wpływu na status prawny stron konfliktu. Okupacja terytorium ani też stosowanie Konwencji i
niniejszego protokołu nie wpływają na status prawny takiego terytorium.
Viadrina International Law Project
Ein Projekt des Lehrstuhls für Öffentliches Recht insb. Völkerrecht, Europarecht sowie ausländisches Verfassungsrecht.
Europa-Universität Viadrina, Frankfurt (Oder)
3
Artykuł 5 - Ustanowienie mocarstw opiekuńczych i ich substytuta
1. Od początku konfliktu obowiązkiem jego stron jest zapewnienie poszanowania i stosowania
Konwencji i niniejszego protokołu poprzez system Mocarstw Opiekuńczych, włącznie, między innymi,
przez wyznaczenie i uznanie takich mocarstw zgodnie z poniższymi ustępami; Mocarstwa Opiekuńcze
mają obowiązek strzec interesów stron konfliktu.
2. Od początku sytuacji, o której mowa w artykule 1, każda strona konfliktu bez zwłoki wyznaczy
Mocarstwo Opiekuńcze w celu stosowania Konwencji i niniejszego protokołu oraz tak samo bez zwłoki
zezwoli na działalność Mocarstwa Opiekuńczego, które uznała za takie po wyznaczeniu go przez stronę
przeciwną.
3. Jeżeli Mocarstwo Opiekuńcze nie zostało wyznaczone lub uznane od początku sytuacji, o jakiej
mowa w artykule 1, Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża, nie naruszając praw jakiejkolwiek
innej bezstronnej międzynarodowej organizacji humanitarnej do takiego samego działania, zaoferuje
swe dobre usługi stronom konfliktu w celu niezwłocznego wyznaczenia Mocarstwa Opiekuńczego, na
jakie zgodzą się strony konfliktu. W tym celu może on między innymi zwrócić się do każdej strony o
dostarczenie listy co najmniej pięciu państw, które według tej strony mogłyby działać w jej imieniu jako
Mocarstwo Opiekuńcze w stosunkach ze stroną przeciwną, oraz zwrócić się do każdej ze stron
przeciwnych o dostarczenie listy co najmniej pięciu państw, które uznałyby one za Mocarstwo
Opiekuńcze drugiej strony; takie listy powinny być przekazane Komitetowi w ciągu dwóch tygodni od
chwili otrzymania prośby; Komitet porówna listy i zwróci się o uzyskanie zgody każdego państwa
wymienionego na obydwu listach.
4. Jeżeli mimo powyższego nie ma Mocarstwa Opiekuńczego, strony konfliktu przyjmą bez zwłoki ofertę
do działania w charakterze substytuta, którą może złożyć Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża
lub jakakolwiek inna organizacja dająca pełne gwarancje bezstronności i skuteczności, po odpowiednich
konsultacjach z wymienionymi stronami i z uwzględnieniem wyników konsultacji. Działalność takiego
substytuta jest uzależniona od zgody stron konfliktu; strony dołożą wszelkich starań, by ułatwić
substytutowi działania w wykonywaniu zadań, zgodnie z Konwencjami i niniejszym protokołem.
5. Zgodnie z artykułem 4 wyznaczenie i uznanie Mocarstw Opiekuńczych w celu stosowania Konwencji i
niniejszego protokołu nie ma wpływu na status prawny stron konfliktu ani też żadnego terytorium, w tym
też terytorium okupowanego.
6. Utrzymywanie stosunków dyplomatycznych między stronami konfliktu ani też powierzenie ochrony
interesów strony i jej obywateli państwu trzeciemu, zgodnie z normami prawa międzynarodowego
dotyczącego stosunków dyplomatycznych, nie stanowią przeszkody w wyznaczeniu Mocarstwa
Opiekuńczego dla celów stosowania Konwencji i niniejszego protokołu.
7. Każda następna wzmianka w niniejszym protokole o Mocarstwie Opiekuńczym obejmuje również
substytuta.
Artykuł 6 - Personel wykwalifikowany
1. Wysokie Umawiające się Strony podejmą również w czasie pokoju wysiłki, przy współudziale
krajowych stowarzyszeń Czerwonego Krzyża (Czerwonego Półksiężyca, Czerwonego Lwa i Słońca) dla
Viadrina International Law Project
Ein Projekt des Lehrstuhls für Öffentliches Recht insb. Völkerrecht, Europarecht sowie ausländisches Verfassungsrecht.
Europa-Universität Viadrina, Frankfurt (Oder)
4
wyszkolenia wykwalifikowanego personelu w celu ułatwienia stosowania Konwencji i niniejszego
protokołu, a zwłaszcza działalności Mocarstw Opiekuńczych.
2. Rekrutacja i szkolenie takiego personelu podlegają jurysdykcji wewnętrznej.
3. Międzynarodowy Komitet Czerwonego Krzyża będzie posiadał do dyspozycji Wysokich
Umawiających się Stron listy osób wyszkolonych, sporządzone i nadesłane dla tego celu przez Wysokie
Umawiające się Strony.
4. Warunki dotyczące użycia takiego personelu poza terytorium państwa powinny być w każdym
wypadku przedmiotem odrębnych umów między zainteresowanymi stronami.
Artykuł 7 - Spotkania
Depozytariusz niniejszego protokołu na prośbę jednej lub większej liczby Wysokich Umawiających się
Stron i za zgodą większości tych stron zwoła spotkanie Wysokich Umawiających się Stron dla
rozważenia ogólnych problemów dotyczących stosowania Konwencji i niniejszego protokołu.
CZĘŚĆ II
RANNI, CHORZY I ROZBITKOWIE
Dział I
OGÓLNA OCHRONA
Artykuł 8 - Terminologia
W rozumieniu niniejszego protokołu:
(a) określenia "ranni" i "chorzy" oznaczają osoby zarówno wojskowe, jak i cywilne, które z powodu
urazu, choroby albo innej ułomności lub zakłócenia czynności fizycznych czy umysłowych potrzebują
opieki lub pomocy medycznej i które powstrzymują się od jakichkolwiek działań wrogich. Określenia te
obejmują również przypadki macierzyństwa, noworodków oraz inne osoby, które mogą potrzebować
bezpośredniej opieki lub pomocy medycznej, takie jak ułomni oraz kobiety ciężarne, i które
powstrzymują się od jakichkolwiek działań wrogich;
(b) określenie "rozbitkowie" oznacza osoby zarówno wojskowe, jak i cywilne, które w wyniku wypadku,
jaki spotkał ich samych lub przewożący je statek wodny lub powietrzny, znajdują się w
niebezpieczeństwie na morzu lub na innych wodach i które powstrzymują się od jakichkolwiek działań
wrogich. Osoby te, pod warunkiem dalszego powstrzymywania się od takiego udziału, są w czasie ich
ratowania nadal uważane za rozbitków do chwili uzyskania innego statusu zgodnie z Konwencją lub
niniejszym protokołem;
(c) określenie "personel medyczny" oznacza osoby wyznaczone przez stronę konfliktu do celów
medycznych, wyliczonych w pkt (e), lub do kierowania formacjami medycznymi albo do zarządzania lub
kierowania transportem medycznym. Takie wyznaczenie może mieć charakter stały lub czasowy.
Określenie to obejmuje:
(i) personel medyczny, wojskowy lub cywilny strony konfliktu, włącznie z personelem określonym w
Pierwszej i Drugiej Konwencji, oraz personel wyznaczony do udziału w organizacjach obrony cywilnej;
Viadrina International Law Project
Ein Projekt des Lehrstuhls für Öffentliches Recht insb. Völkerrecht, Europarecht sowie ausländisches Verfassungsrecht.
Europa-Universität Viadrina, Frankfurt (Oder)
5
(ii) personel medyczny narodowych stowarzyszeń Czerwonego Krzyża (Czerwonego Półksiężyca,
Czerwonego Lwa i Słońca) i innych krajowych dobrowolnych stowarzyszeń pomocy, należycie
uznanych i upoważnionych przez stronę konfliktu;
(iii) personel medyczny formacji medycznych lub transportu medycznego, o jakich mowa w ustępie 2
artykułu 9;
(d) określenie "personel duchowny" oznacza osoby wojskowe lub cywilne, takie jak kapelani, które
poświęcają się wyłącznie swej działalności duszpasterskiej i są przydzielone:
(i) do sił zbrojnych strony konfliktu;
(ii) do jednostek medycznych lub transportu medycznego strony konfliktu;
(iii) do jednostek medycznych lub transportu medycznego wymienionych w ustępie 2 artykułu 9 lub
(iv) do organizacji obrony cywilnej strony konfliktu.
Przydzielenie personelu duchownego, do którego zastosowanie mają odpowiednie postanowienia
punktu (k), może mieć charakter stały lub czasowy;
(e) określenie "jednostki medyczne" oznacza zakłady i inne formacje wojskowe lub cywilne,
organizowane dla celów medycznych, takich jak poszukiwanie, zbieranie, przenoszenie, badanie i
leczenie - włącznie z pierwszą pomocą - rannych, chorych i rozbitków, jak też do zapobiegania
chorobom. Określenie to obejmuje przykładowo szpitale i inne podobne jednostki, ośrodki przetaczania
krwi, ośrodki medycyny zapobiegawczej oraz instytuty, ośrodki zaopatrzenia medycznego, a także
składnice materiałów medycznych i artykułów farmaceutycznych takich jednostek. Jednostki medyczne
mogą być nieruchome lub ruchome, stałe lub czasowe;
(f) określenie "transport medyczny" oznacza przenoszenie na lądzie, na wodzie lub w powietrzu
chronionych przez Konwencje i niniejszy protokół rannych, chorych, rozbitków, personelu medycznego i
duchownego, a także wyposażenia i zaopatrzenia medycznego;
(g) określenie "środek transportu medycznego" oznacza każdy środek transportu wojskowy lub cywilny,
stały lub czasowy, przydzielony wyłącznie do transportu medycznego i pozostający pod kontrolą
właściwej władzy strony konfliktu;
(h) określenie "pojazd sanitarny" oznacza każdy lądowy środek transportu medycznego;
(i) określenie "statek i łódź sanitarna" oznacza każdy wodny środek transportu medycznego;
(j) określenie "sanitarny statek powietrzny" oznacza każdy powietrzny środek transportu medycznego;
(k) określenia "stały personel medyczny", "stałe jednostki medyczne" i "stałe środki transportu
medycznego" oznaczają ten personel, te jednostki i środki, które zostały wyznaczone do celów
medycznych na czas nieokreślony. Określenia "czasowy personel medyczny", "czasowe jednostki
medyczne" i "czasowe środki transportu medycznego" oznaczają ten personel, te jednostki i środki,
które przeznaczone są wyłącznie do celów medycznych na okresy ograniczone, przez cały czas trwania
takich okresów. Jeżeli nie określono inaczej, określenia "personel medyczny", "jednostki medyczne" i
"środki transportu medycznego" obejmują zarówno kategorie stałe, jak i czasowe;
(l) określenie "znak rozpoznawczy" oznacza znak rozpoznawczy czerwonego krzyża, czerwonego
półksiężyca lub czerwonego lwa i słońca na białym tle, gdy jest on używany do ochrony jednostki
medycznej i środków transportu, personelu medycznego lub duchownego oraz jego wyposażenia i
zaopatrzenia;
Viadrina International Law Project
Ein Projekt des Lehrstuhls für Öffentliches Recht insb. Völkerrecht, Europarecht sowie ausländisches Verfassungsrecht.
Europa-Universität Viadrina, Frankfurt (Oder)
[ Pobierz całość w formacie PDF ]