Przestrzeganie przez pracodawców prawa pracy w 2005-2007, Szkoła, BHP, 06. Prawo pracy, 06. Prawo pracy

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
PAŃSTWOWA INSPEKCJA PRACY
Główny Inspektorat Pracy
Przestrzeganie przez pracodawców przepisów prawa pracy w zakresie
wypłaty wynagrodzeń za pracę i innych świadczeń ze stosunku pracy w
latach 2005 – 2006 i w pierwszym półroczu 2007roku
Warszawa, grudzień 2007r.
Problematyka przestrzegania przez pracodawców przepisów prawa pracy w
zakresie wypłaty wynagrodzeń za pracę oraz innych świadczeń pracowniczych
niezmiennie pozostaje w spektrum zainteresowania Państwowej Inspekcji Pracy.
Zagadnienia te są badane nie tylko w trakcie wielu kontroli rutynowych, w tym
związanych z badaniem skargi pokrzywdzonego pracownika, lecz również w ramach
odrębnego tematu „Przestrzeganie przepisów o wypłacie wynagrodzeń i innych
świadczeń pracowniczych”.
W latach 2005 – 2006 i w pierwszym półroczu 2007 roku przeprowadzono
2.554 pełnozakresowe kontrole ukierunkowane na przestrzeganie przez
pracodawców przepisów prawa pracy w zakresie wypłaty wynagrodzeń za pracę i
innych świadczeń pracowniczych oraz 40.466 rutynowych kontroli, podczas których
poddano badaniu przedmiotowe zagadnienie.
W ramach realizacji 2.554 pełnozakresowych kontroli skontrolowanych zostało
2.448 pracodawców zatrudniających 315,4 tys. pracowników, w tym 148,3 tys. kobiet
i blisko 1,2 tys. młodocianych.
Struktura branżowa kontrolowanych zakładów (udział%)
transport i
składowanie
5,5%
ochrona zdrowia
5,3%
przetwórstwo
przemysłowe
36,0%
obsługa
nieruchomości
8,5%
budownictwo
10,5%
pozostałe
16,0%
handel i naprawy
18,2%
2
W badanym okresie najwięcej kontroli zostało przeprowadzonych w zakładach
zatrudniających od 10 do 49 pracowników - ok. 36,4%. W zakładach zatrudniających
od 1 do 9 pracowników – ok. 20,8% kontroli, w zakładach od 50 do 249 pracowników
przeprowadzono ok. 32,5% kontroli, zaś w największych zakładach, zatrudniających
co najmniej 250 pracowników – ok. 10,3% kontroli.
Procent ogółu pracodawców naruszających przepisy o wypłacie
poszczególnych należności
przedstawia poniższa tabela.
Rodzaj świadczenia
Procent ogółu skontrolowanych
pracodawców
I poł. 2007
2006
2005
Wynagrodzenie za pracę
26,4
30,7
55,7
Niewypłacenie minimalnego
wynagrodzenia
3,3
2,2
3,6
Premie i nagrody
2,5
4,4
11
Wynagrodzenie za urlop i ekwiwalent
29,7
23
45,1
Należności dla zwolnionych z
przyczyn dotyczących zakładu
7,6
5
9,1
Wynagrodzenie za godziny
nadliczbowe i inne dodatki
30,6
24,1
63,7
Ekwiwalent za odzież roboczą i za jej
pranie
15,5
9,3
30
Odprawy emerytalne, rentowe i
pośmiertne
3,1
2,7
5,9
Świadczenia urlopowe
1,4
0,7
2,9
*Suma cyfr z poszczególnych kolumn nie tworzy 100%, gdyż u niektórych pracodawców stwierdzono nieprawidłowości w
wypłacaniu wielu różnych świadczeń.
Jak wynika z powyższych danych, kontrolowani pracodawcy najczęściej
naruszali przepisy w zakresie wypłaty wynagrodzenia za pracę, wynagrodzenia za
pracę w godzinach nadliczbowych i innych dodatków, a także wynagrodzenia za
urlop wypoczynkowy bądź ekwiwalent za niewykorzystany urlop.
Incydentalny charakter miały natomiast nieprawidłowości dotyczące wypłaty
minimalnego wynagrodzenia, odpraw emerytalnych, rentowych i pośmiertnych oraz
świadczeń urlopowych.
3
Badany okres przyniósł znaczący spadek odsetka kontrolowanych
pracodawców naruszających przepisy o wypłacie wynagrodzenia za pracę (z 55,7%
w 2005 roku do 30,7% w 2006 roku), zaś pierwsze sześć miesięcy bieżącego roku
zdają się potwierdzać powyższą tendencję (26,4%).
Wyniki kontroli wykazały także dalszy spadek odsetka kontrolowanych
pracodawców niewypłacających premii i nagród (z 11% w 2005 roku do 4,4% w 2006
roku). Dane za pierwsze półrocze 2007 roku (wskaźnik na poziomie 2,5%) pozwalają
oczekiwać dalszego spadku w tym zakresie.
W pierwszym półroczu 2007 roku nieprawidłowości polegające na
niewypłacaniu wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i innych dodatków
stwierdzono u 30,6% ogółu kontrolowanych pracodawców. Wprawdzie wielkość ta
jest ponad dwukrotnie niższa niż w 2005 roku, ale jednocześnie przekracza o 6,5
punktu procentowego wskaźnik za 2006 rok.
Przyczyn takiego stanu rzeczy należy przede wszystkim upatrywać w
niedostosowaniu się pracodawców do zmienionych w drugiej połowie 2006 roku
przepisów o czasie pracy - w zakresie wymiaru czasu pracy.
Wykrycie
większej liczby podmiotów naruszających przepisy o wypłacie
wynagrodzenia za godziny nadliczbowe i innych dodatków było również wynikiem
zwiększenia skuteczności inspektorów pracy przy ujawnianiu nieprawidłowości
dotyczących przestrzegania przepisów o czasie pracy. Przeprowadzający kontrole
inspektorzy pracy, w przypadku nieprowadzenia lub nierzetelnego prowadzenia
przez pracodawców ewidencji czasu pracy, coraz częściej sięgają do innych
dokumentów, np. raportów kasowych, ksiąg służb ochrony. Pozwala to na ustalenie
rzeczywistej liczby godzin wypracowanych przez pracowników i zweryfikowanie
prawidłowości naliczania należnego im wynagrodzenia za pracę w godzinach
nadliczbowych.
Przeprowadzone kontrole wykazały, że corocznie na skutek niewypłacenia
wynagrodzeń i innych świadczeń ze stosunku pracy pokrzywdzonych było wiele
tysięcy pracowników. Przyjmując, że każde naruszenie dotknęło innego pracownika
stwierdzono, że w badanym okresie ogółem zostało pokrzywdzonych 207.660
4
pracowników (108.602 - w 2005 roku; 75.366 – w 2006 roku oraz 23.692 – w
pierwszym półroczu 2007 roku).
Liczba pokrzywdzonych pracowników (w
tys.)
108,6
75,4
23,7
2005
2006
I połowa 2007
Z analizy powyższych danych wynika jednak, że w badanym okresie
wskaźnik pokrzywdzonych pracowników w stosunku do wszystkich
zatrudnionych w kontrolowanych zakładach pracy systematycznie ulegał
obniżeniu.
W 2005 roku wynosił on ponad 76%. Następnie w 2006 roku odnotowano
spadek wskaźnika o 12,2 punktu procentowego (64,6% ogółu zatrudnionych w
kontrolowanych zakładach pracy).
Dane za pierwsze półrocze 2007 roku (wskaźnik na poziomie 41,3%)
pozwalają oczekiwać dalszego spadku odsetka pokrzywdzonych pracowników w
stosunku do wszystkich zatrudnionych w kontrolowanych zakładach pracy.
5
[ Pobierz całość w formacie PDF ]