Przewodnik - Kraków - Droga Królewska, Kraków, Turystyczny Kraków - przewodniki po Krakowie

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Ratusz
Po zachodniej stronie Sukiennic
nad Rynkiem góruje samotna gotycka
wie˝a – pozostałoÊç po dawnym ratuszu,
siedzibie władz miejskich i jednym
z najwa˝niejszych publicznych gmachów
miasta. Zbudowany w XIV w., był
potem wielokrotnie przebudowywany
i rozbudowywany. Osiemnastowieczny
stan zabudowaƒ ratusza obrazuje
makieta z bràzu ustawiona po prawej
stronie wejÊcia. Do wie˝y przylegał
spichlerz miejski, a w podziemiach
działało wi´zienie, izba tortur
i popularna gospoda.
Dzieƒ po koronacji w katedrze nowy
monarcha przybywał do ratusza,
przebierał si´ tu w szaty koronacyjne,
by zaprezentowaç si´ póêniej miastu
na podwy˝szeniu specjalnie budowanym
u wylotu ul. Brackiej. W XIX w. budynki
ratusza popadły w ruin´ i zostały
rozebrane. Pozostała jedynie wie˝a
z zegarem (obecnie sterowanym
elektronicznie). Portrety królów wiszàce
niegdyÊ w ratuszu teraz znajdujà si´
w jednej z sal Pałacu Wielkopolskich
(pl. Wszystkich Âwi´tych), obecnej
siedziby władz miejskich.
Kamienice i paČace wokēČ Rynku
.
W bogate historie wielu z tych domów
wpisani sà polscy królowie.
Kamienica Szara (nr 6). W 1574 r.
po uroczystoÊciach koronacyjnych goÊcił
tu Henryk Walezy, a w 1787 r. wydano tu
obiad na czeÊç Stanisława Augusta
Poniatowskiego, ostatniego króla Polski.
Bonerowska lub Firlejowska (nr 9).
W 1574 r. Henryk Walezy trzymał tu
do chrztu Henryka Firleja, syna
ówczesnych właÊcicieli domu, a w 1605
r. odbyły si´ tu zaÊlubiny Maryny
Mniszchówny z carem Dymitrem
Samozwaƒcem, w których wziàł udział
Zygmunt III Waza.
Pod Opatrznoğciå i Pod ZČotå
GČowå (nr 13). Rajcy miejscy wznosili
w jej pobli˝u drugà bram´ tryumfalnà dla
króla jadàcego na koronacj´ do katedry.
Morsztynowska (nr 16). Od 1945 r.
działa tu restauracja „Wierzynek”
nawiàzujàca do tradycji wielkiej uczty
wydanej w 1364 r. na czeÊç goÊci
przybyłych na kongres najznamienitszych
Plac Jana Matejki
To cz´Êç dawnego rynku Kleparza
(zwanego te˝ Florencjà), osady powstałej
w XII w., której prawa miejskie nadał
w XIV w. Kazimierz Wielki, przyłàczonej
do Krakowa z koƒcem XVIII stulecia.
Obecny kształt i nazw´ plac otrzymał
pod koniec XIX w., gdy zbudowano m.in.
okazały gmach Akademii Sztuk
Pi´knych, dzielàcy dawny rynek na dwie
cz´Êci – pl. Matejki i Rynek Kleparski.
Bazylika ğw. Floriana.
Pierwsza Êwiàtynia wzniesiona w tym
miejscu na czeÊç Êw. Floriana,
pierwszego patrona Krakowa, powstała
na poczàtku XIII w. Obecny barokowy
kształt koÊciół otrzymał z koƒcem XVII w.
Przy tym koÊciele (niegdyÊ kolegiacie
akademickiej) władze Akademii
Krakowskiej witały króla-elekta
zmierzajàcego na uroczystoÊci
koronacyjne do katedry wawelskiej. Tu
składano trumny królów i bohaterów
narodowych przed wyruszeniem w ich
ostatnià drog´ do grobów
w podziemiach katedry. W skarbcu
koÊcioła znajduje si´ m.in. relikwiarz
ofiarowany przez Władysława Jagiełł´
po zwyci´stwie nad Krzy˝akami
pod Grunwaldem.
Pomnik krēla WČadysČawa
JagieČČy (zwany Pomnikiem
Grunwaldzkim) stanàł na Êrodku
placu w 1910 r. w 500. rocznic´
zwyci´stwa pod Grunwaldem.
Plac Jana Matejki
ZespēČ dawnych
fortyfikacji miejskich
Po dawnych murach obronnych
– budowanych wokół miasta od 1285 r.
za zgodà rezydujàcego wówczas
na Wawelu ksi´cia Leszka Czarnego
– pozostała dziÊ ich najbardziej okazała
północna cz´Êç. Poprzedzone szerokà
fosà mury poprzecinane były bramami
zamykanymi na noc oraz basztami
bronionymi w razie potrzeby przez
poszczególne cechy rzemieÊlnicze (np.
stolarzy).
Brama FloriaĎska (zwana te˝ Bramà
Chwały) mieÊci si´ w zbudowanej
na planie kwadratu baszcie KuÊnierzy.
Kamienny mur łàczy jà (po prawej)
z dwiema basztami – Ciesielskà
i Stolarskà – połàczonymi budynkiem
dawnego Arsenału Miejskiego,
a po lewej – z basztà Pasamoników.
W tej ostatniej znajduje si´ wejÊcie
na tras´ wiodàcà po zachowanej
przed wyburzeniem w XIX w. cz´Êci
dawnych murów obronnych. Aby wjechaç
do Krakowa przez najbardziej
reprezentacyjnà spoÊród oÊmiu bram
miasta, trzeba było przejechaç przez
Êrodek ceglanego Rondla.
Barbakan (zwany te˝ Rondlem) to
bastion zbudowany (dzi´ki królowi
Janowi Olbrachtowi) pod koniec XV w.
na planie koła o Êrednicy
wewn´trznej 24,5 m i murach grubych
na 3 m. Rondel otoczony był fosà
o szer. 24 m i gł´bokoÊci 3,5 m.
Bazylika
ğw. Floriana
Rynek GČēwny
Przebieg Drogi
Krēlewskiej
Numery na planie
odpowiadajà
numerom
budynków
na danych
ulicach
Barbakan
Brama FloriaĎska
Makieta murēw obronnych
45
41
14
Pomnik Grunwaldzki wraz z Bazylikå ğw. Floriana
35
Rynek GČēwny
34
44
Ulica FloriaĎska
Bazylika Mariacka, Sukiennice i Wieĺa Ratuszowa
Rynek GČēwny
nr1
Sukiennice
Ratusz
Zwieƒczony siedmioma wie˝yczkami
obserwacyjnymi i wyposa˝ony w 130
otworów strzelniczych, chronił głównà
bram´ wjazdowà do miasta. Z Rondla
do Bramy jechało si´ po moÊcie
murowanym korytarzem zwanym „szyjà”.
WspółczeÊnie w Barbakanie odbywajà
si´ odbywajà si´ m.in. spektakle
teatralne, widowiska rekonstruujàce
rycerskie pojedynki oraz zawody
sportowe w szermierce.
Dom Jana Matejki (nr 41).
Tu Jan Matejko przyszedł na Êwiat,
sp´dził dzieciƒstwo i młodoÊç,
tu miał swà pracowni´, goÊcił cesarza
Franciszka Józefa i tu umarł. W 1898 r.
powstało w tym budynku pierwsze
w Polsce muzeum o charakterze
biograficznym poÊwi´cone autorowi
133 obrazów historycznych. Znajdujà
si´ w nim przedmioty gromadzone przez
artyst´ jako rekwizyty do jego obrazów.
Hotel Pod Rēĺå (nr 14). W XVI w.
dom nale˝ał do rodziny Prospera
Provany, który – na zlecenie Zygmunta
Augusta –w1558 r. zało˝ył tu pierwszà
w Polsce poczt´ regularnie kursujàcà
mi´dzy Krakowem a Wenecjà (przez
Wiedeƒ) – przeniesionà potem
do kamienicy przy Rynku Głównym 7.
W XIX w. działała tu ober˝a,
w której nocowali m.in. car Rosji
Aleksander Iijego brat ksià˝´ Konstanty
– dlatego te˝ ten najstarszy w Krakowie
hotel przed kl´skà powstania
styczniowego zwany był „rosyjskim”.
Dom Pod Murzynami (nr 1).
Przy nim stawiano pierwszà
z tryumfalnych bram budowanych
z okazji uroczystego wjazdu przyszłego
monarchy udajàcego si´ na Wawel.
Zdobiły jà emblematy i napisy
nawiàzujàce do postaci nowego króla.
W tym miejscu zwykle witali go
miejscy rajcy.
Rynek
To plac wytyczony przez Bolesława
Wstydliwego, który w 1257 r. lokował
Kraków na prawie magdeburskim.
Przez wieki zmieniała si´ jego zabudowa
– powstały Sukiennice, ratusz, budynki
Wielkiej i Małej Wagi, pr´gierz,
ale zawsze stanowił on centrum
handlowe i administracyjne miasta.
Był te˝ miejscem składania hołdów
lennych królom polskim (np. w 1525 r.
Hołdu Pruskiego uwiecznionego
na jednym z obrazów J. Matejki) oraz
hołdów składanych przez mieszczan
nowemu królowi. Spacer po Rynku
(z przejÊciem przez Sukiennice i koÊciół
Mariacki) jest dziÊ obowiàzkowym
punktem programu pobytu w Krakowie.
Barwnà histori´ krakowskiego rynku
obrazuje szlak turystyczny „Âladem
europejskiej to˝samoÊci Krakowa”,
mieszczàcy si´ na gł´bokoÊci 4 metrów
pod płytà Rynku. Ekspozycja powstała
w oparciu o ok. 700 zabytkowych
przedmiotów wydobytych podczas
prowadzonych tu w latach 2005-2010
prac archeologicznych. Dzi´ki
wykorzystaniu technik multimedialnych
zwiedzanie podziemnego muzeum
staje si´ podró˝à w czasie do
t´tniàcego ˝yciem Êredniowiecznego
Krakowa, podczas której mo˝na stanàç
oko w oko z historià.
Bazylika Wniebowzi÷cia
Najğwi÷tszej Maryi Panny
(Mariacka)
To najwa˝niejszy po katedrze wawelskiej
koÊciół w Krakowie. Stoi na miejscu
dawnej romaƒskiej Êwiàtyni, zniszczonej
prawdopodobnie podczas najazdu Tatarów
w XIII w. W swojej dzisiejszej formie jest
klasycznym przykładem architektury
gotyckiej i jednym z najbardziej znanych
zabytków miasta. Przyciàga turystów nie
tylko wyjàtkowà architekturà, ale te˝
wspaniałym wn´trzem, które zdobi m.in.
póênogotycki ołtarz ZaÊni´cia NajÊwi´tszej
Maryi Panny dłuta Wita Stwosza.
W skarbcu koÊcielnym znajdujà si´
m.in.: skrzyneczka ofiarowana przez
Jana III Sobieskiego po zwyci´stwie
pod Wiedniem oraz koralowy ołtarzyk
królowej Marii Józefy, ˝ony Augusta III.
Wy˝szà z wie˝ koÊcioła wieƒczy gotycki
hełm, ozdobiony barokowà złotà koronà.
Wie˝a ta, zwanà Hejnalicà, przez wielki
pełniła funkcj´ stra˝nicy.
Na dêwi´k danego przez stra˝nika
sygnału otwierano i zamykano bramy
miejskie. WspółczeÊnie, co godzin´
rozbrzmiewa z niej melodia, zwana
hejnałem, grana na 4 strony Êwiata:
dla króla, dla prezydenta miasta, dla
komendanta stra˝y i dla podró˝nych
wje˝d˝ajàcych do miasta przez
Bram´ Floriaƒskà.
Sukiennice
Bolesław Wstydliwy zobowiàzał si´ je
zbudowaç w dokumencie lokacyjnym
z 1257 r. Ich nazwa wywodzi si´ stàd,
˝e przez lata handlowano tu suknem.
Poczàtkowo były to rz´dy kramów,
które nast´pnie uj´to w jednolity
budynek, pierwotnie gotycki. Obecnà
postaç Sukiennice uzyskały po po˝arze
w poł. XVI w. i po przebudowie
w drugiej poł. XIX w. Od tego czasu
na pi´trze działa galeria malarstwa
polskiego XIX wieku.
KoğciēČ ğw. Wojciecha
KoÊciół, niegdyÊ romaƒski (XI w.),
stoi w miejscu, gdzie według tradycji
w drodze do Prus kazania głosił
Êw. Wojciech, biskup praski
i pierwszy patron Polski.
europejskich władców i polskich
ksià˝àt. Uczt´ zorganizował Mikołaj
Wierzynek na zlecenie rady miejskiej.
Miejscem uczty był prawdopodobnie
dom M. Wierzynka przy Rynku nr 44.
Odwiedziny w tej restauracji to stały
punkt programu pobytu w Krakowie.
WspółczeÊnie jadali tutaj, np.:
Szach perski, Królowa Belgii
i Królowa brytyjska.
PaČac Potockich (nr 20).
W 1787 r. z okien pałacu Stanisław
August Poniatowski oglàdał przemarsz
Bractwa Kurkowego.
Dom Nr 22. Z okna tego domu
Jan III Sobieski oglàdał widowisko
zorganizowane na czeÊç zwyci´stwa
po powrocie spod Wiednia.
Ksiåĺ÷ca (nr 26) w XIV stuleciu
nale˝ała do ksià˝àt Mazowieckich.
PaČac Pod Baranami (nr 27).
W 1577 r. Stefan Batory ofiarował
go Kasprowi Bekieszowi za zasługi
w bitwie pod Połockiem.
W 1809 r. mieszkał tu ksià˝´ Józef
Poniatowski, w 1810 r. – król saski
Fryderyk August, w 1880 r. – cesarz
Franciszek Józef, a Michał Korybut
WiÊniowiecki z okien pałacu oglàdał
sztuczne ognie odpalane na jego
czeÊç dzieƒ po koronacji.
Od 1956 r. w podziemiach pałacu
działa kabaret „Piwnica
pod Baranami”.
Bazylika Mariacka
PaČac Spiski (nr 34). W 1676 r.
z jego okien Jan III Sobieski podziwiał
pokaz sztucznych ogni, a w 1851 r.
goÊcił tu cesarz Franciszek Józef.
Na parterze działa dziÊ słynna
restauracja Hawełka.
PaČac Pod Krzysztofory (nr 35).
W latach 1649 i 1668 goÊcił tu Jan
Kazimierz, a w 1671 r. – Michał Korybut
WiÊniowiecki, w r. 1787 – Stanisław
August Poniatowski. Od 1963 r. pałac
jest głównà siedzibà Muzeum
Historycznego Miasta Krakowa.
Pod ğci÷tå GČowå (nr 44). W 1583 r.
Stefan Batory i Anna Jagiellonka
przypatrywali si´ z okna kamienicy
uroczystoÊciom zwiàzanym
z zaÊlubinami bratanicy króla
– Gryzeldy z Janem
Zamoyskim.
27
26
KoğciēČ ğw.
Wojciecha
22
6
20
Droga Krēlewska
To dziÊ najbardziej atrakcyjna trasa turystyczna w Krakowie, wiodàca
od bazyliki Êw. Floriana na placu Jana Matejki, obok Barbakanu, przez
Bram´ i ulic´ Floriaƒskà, Rynek Główny, ulic´ Grodzkà, Senackà
i Kanoniczà na Wzgórze Wawelskie. T´dy wje˝d˝ały do Krakowa i na Wawel
orszaki królewskie wracajàce ze zwyci´skich pól bitewnych, posłowie innych
paƒstw składajàcy hołd królowi i biskupi krakowscy udajàcy si´ na ingres
do katedry. Od 1574 r. stałym elementem ceremonii koronacyjnych stał si´
uroczysty przejazd przyszłego króla od koÊcioła Êw. Floriana na Wawel
w otoczeniu dworu, senatorów, cudzoziemskich posłów, królewskich
choràgwi oraz organizacji cechowych i brackich. Poprzedzał on pokutnà
pielgrzymk´ przyszłego monarchy z Wawelu na Skałk´ oraz sam akt
koronacji w katedrze. Ze wstàpieniem nowego króla na tron na ogół
zwiàzany był pogrzeb poprzednika. Orszaki pogrzebowe królów (a potem
bohaterów narodowych) równie˝ wiodły z koÊcioła Êw. Floriana do grobów
w katedrze wawelskiej.
Spacerujàc dziÊ Drogà Królewskà, ok. 2,5 km długà, spotykamy kilkadziesiàt
najwa˝niejszych w Krakowie zabytkowych budowli i pomników kultury
polskiej. To wydawnictwo zwraca uwag´ głównie na te wàtki ich bogatej
historii, które sà przejawem przychylnoÊci władców rezydujàcych na
Wawelu, dzi´ki czemu Kraków stał si´ miastem prawdziwie królewskim.
KilkanaÊcie najwa˝niejszych zabytków zostało zobrazowanych na makietach
z bràzu ustawionych na kamiennych postumentach lub zawieszonych
na Êcianach. Makiety dostosowane sà do potrzeb osób niewidomych
oraz poruszajàcych si´ na wózkach inwalidzkich. Komunikaty głosowe
skierowane do osób niewidomych opisujàce makiety oraz przejÊcia
pomi´dzy nimi mo˝na zainstalowaç na telefon komórkowy, pobierajàc
bezpłatnie aplikacj´ umieszczonà na stronie internetowej Urz´du Miasta
Krakowa (www.krakow.pl) lub w punkcie informacji miejskiej InfoKraków
przy ul. Szpitalnej 25.
16
9
13
Bazylika
oo. Franciszkanēw
Bazylika
oo. Dominikanēw
Plac Wszystkich
Âwi÷tych
Ulica Floriaƒska
Siedemsetletnia brama Floriaƒska
prowadzi do ul. Floriaƒskiej wytyczonej
w XIV w. i prowadzàcej na Rynek Główny
– do serca Krakowa.
W kolejnych stuleciach do parterowych
domów, stojàcych przy tej ulicy,
dobudowywano drugie i trzecie pi´tra.
Do dziÊ zachowały si´ gotyckie
i renesansowe portale prowadzàce
do wn´trz kamienic.
Idàc Idàc ulicà Floriaƒskà, zwróçmy
uwag´ na:
Jam´ Michalika
(nr 45) – restauracj´
kultywujàcà tradycje najsłynniejszej
w Polsce kawiarni zało˝onej
pod koniec XIX w. przez Jana Apolinarego
Michalika. Na pocz. XX w. działał tu
słynny kabaret literacki „Zielony
Balonik”. OkreÊlenie „Jama” przylgn´ło
do tego miejsca, gdy˝ w lokalu nie było
ani jednego okna.
Ulica FloriaĎska
Brama FloriaĎska
KoğciēČ
ğw. ğw. Piotra
i PawČa
KoğciēČ
ğw. Andrzeja
Katedra
Zamek
Wawel
Makieta nieistniejåcego Ratusza
Barbakan
Fragment ekspozycji pod Rynkiem GČēwnym
Makieta Bazyliki Mariackiej
Makieta Starego Miasta
 KoğciēČ ğw. Andrzeja
z klasztorem siēstr klarysek
KoÊciół Êw. Andrzeja Apostoła jest
najlepiej zachowanà budowlà romaƒskà
w Krakowie, wzniesionà w XI w. przez
palatyna Sieciecha, szwagra ksi´cia
Władysława Hermana. Był głównym
koÊciołem Okołu, podgrodzia zamku
wawelskiego. Pełnił te˝ funkcje obronne
–oczym Êwiadczy brak okien w dolnych
partiach i okienka strzelnicze.
Do koÊcioła przylegajà budynki
klasztorne zakonu sióstr klarysek, które
przybyły tu w pierwszej çwierci XIV w.
Siostry do dziÊ przechowujà dar El˝biety
Łokietkówny, siostry Kazimierza
Wielkiego i ˝ony króla w´gierskiego
Karola Roberta – drewniane figurki
u˝ywane niegdyÊ do ilustracji jasełek,
najstarsze z zachowanych.
Ulica Grodzka
Dawniej nazwa ta dotyczyła jedynie
odcinka od naro˝nika Rynku
do skrzy˝owania z ul. Poselskà.
Dalej rozciàgała si´ podwawelska
osada zwana Okołem. Odcinek ulicy
od Rynku do pl. Wszystkich Âwi´tych
został znacznie poszerzony po po˝arze
tej cz´Êci miasta w 1850 r.
Ulica przecina pl. Wszystkich Âwi´tych
oddzielajàcy dwa zasłu˝one dla miasta
kompleksy klasztorne – franciszkanów
konwentualnych i dominikanów.
Bazylika ğw. Franciszka ojcēw
franciszkanēw konwentualnych
Pierwszy koÊciół i niewielki klasztor
franciszkanie zbudowali w tym miejscu
w pierwszej poł. XIII w. przy wsparciu
ksi´cia Bolesława Wstydliwego.
Grób ksi´cia oraz jego siostry
bł. Salomei i matki Grzymisławy
znajduje si´ w kaplicy po lewej
stronie prezbiterium.
W koÊciele pochowani sà te˝ dwaj
synowie Władysława Łokietka,
pierwszego koronowanego na Wawelu
króla Polski. Podobno on sam znalazł
w tutejszym klasztorze schronienie,
uchodzàc przed rywalizujàcym o koron´
Henrykiem Probusem.
Po lewej stronie nawy głównej koÊcioła
(wzdłu˝ ul. Franciszkaƒskiej) mieÊci si´
kaplica utworzona w XVII w. dla
funkcjonujàcego nieprzerwanie do dziÊ
Arcybractwa M´ki Paƒskiej (zwanego
te˝ Bractwem Dobrej Âmierci). Jednym
z powodów jego zało˝enia było
upami´tnienie narodzin królewicza
Władysława Zygmunta. Wyjàtkowym
przywilejem organizacji, której członkami
bywali Polscy królowie, było uwalnianie
raz w roku jednego wi´ênia skazanego
na Êmierç.
Ozdobà bazyliki sà m.in. witra˝e
wykonane według projektów Stanisława
Wyspiaƒskiego – słynny „Bóg Ojciec
– Staƒ si´!” w gotyckim oknie
nad wejÊciem głównym oraz w oknach
wschodniej cz´Êci korpusu prezbiterium
od strony pl. Wszystkich Âwi´tych.
Bazylika Trējcy Âwi÷tej
ojcēw dominikanēw
Dominikanie zbudowali swój koÊciół
w pierwszej poł. XIII w. na miejscu
dawnej rotundy pw. Trójcy Âwi´tej.
Obecny kształt trójnawowej gotyckiej
bazyliki koÊciół zawdzi´cza przebudowie
z poczàtku XV w. W prezbiterium
znajduje si´ płyta z bràzu poÊwi´cona
Filipowi Kallimachowi, wychowawcy
synów Kazimierza Jagielloƒczyka,
wykonana wg projektu Wita Stwosza
oraz nagrobna płyta ksi´cia Leszka
Czarnego (zm. w 1288). Fundacji
Zygmunta I Starego budowla zawdzi´cza
kaplic´ grobowà Êw. Jacka Odrowà˝a.
Wydawca
Punkty Informacji Miejskiej InfoKrakēw:
www.infokrakow.pl
Centrum ObsČugi Ruchu Turystycznego
ul. PowiÊle 11, tel. +48 513 099 688
e-mail: powisle@infokrakow.pl
Sukiennice, Rynek GČēwny 1/3
tel. +48 12 433 73 10
e-mail: sukiennice@infokrakow.pl
ul. ğw. Jana 2
tel. +48 12 421 77 87
e-mail: jana@infokrakow.pl
KoğciēČ ğw. ğw. Piotra i PawČa
Ulica Kanonicza
Wawel
Katedra Wawelska
ul. Szpitalna 25
tel. +48 12 432 01 10, 432 00 60
e-mail: szpitalna@infokrakow.pl
i dwudziestowieczne. Brama Wazów
łàczy katedr´ z muzeum katedralnym,
eksponujàcym kilkanaÊcie Êwiatowej
rangi zabytków –wtym włóczni´ Êw.
Maurycego – oraz korony grobowe
polskich władców. Po wiekach ÊwietnoÊci
w 1609 r. Wawel przestał byç stałà
siedzibà króla. O˝ywał jedynie z okazji
królewskiej koronacji lub pogrzebu
któregoÊ z członków rodziny królewskiej.
na zr´bie murów wczeÊniejszej katedry
romaƒskiej, postawiono gotyckà.
Ta z czasem została otoczona wieƒcem
kaplic, fundowanych na ogół przez
poszczególnych władców.
Najpi´kniejszà z nich jest kaplica
Zygmuntowska (ufundowana przez
Zygmunta I Starego) – najwybitniejsze
dzieło sztuki renesansowej w Polsce.
Znajdujà si´ tam nagrobki ostatnich
Jagiellonów.
Od 1320 r. (od panowania Władysława
Łokietka) do poł. XVIII w. była miejscem
koronacji niemal wszystkich polskich
królów i królowych, a od 1333 r. tak˝e
miejscem ich wiecznego spoczynku.
Po bitwie pod Płowcami Łokietek
zapoczàtkował te˝ zwyczaj składania
trofeów wojennych na grobie Êw.
Stanisława ze Szczepanowa (zwanym
Ołtarzem Ojczyzny).
Koronacja króla była aktem paƒstwowym
najwy˝szej rangi, ale te˝ swoistym
obrz´dem religijnym majàcym
własnà liturgi´. Najwa˝niejsze było
namaszczenie olejem, przez co
monarcha stawał si´ bo˝ym
pomazaƒcem. Katedra wawelska
pami´ta 37 takich koronacji,
odbywajàcych si´ na ogół u stóp
ołtarza głównego. Zachował si´
baldachim u˝ywany przy ostatniej
na Wawelu koronacji Augusta III (1734).
Do dziÊ w zamkowym skarbcu
przechowywane sà sandały koronacyjne
Zygmunta Augusta oraz Szczerbiec
– legendarny miecz u˝ywany podczas
koronacji. Niestety na Wawelu pró˝no
szukaç insygniów koronacyjnych
– korony, berła i jabłka.
Zostały zniszczone w 1795 r. podczas
okupacji Wawelu przez Prusaków,
którzy zrabowali je i przetopili.
We wn´trzu katedry zwracajà uwag´
zdobione sarkofagi wznoszone
nad grobami królów chowanych
pod posadzkà. Ostatnim z nich był Jan
Olbracht. Trumny kolejnych władców
składano w kryptach pod katedrà.
Zamek krēlewski
Dzisiejszà postaç otrzymał w pierwszej
poł. XVI w., ale w jego renesansowej bryle
mo˝na odnaleêç elementy budowli
romaƒskich, gotyckich i barokowych.
Arkadowy dziedziniec z trzech stron
otoczony jest kru˝gankami, które
umo˝liwiajà przemieszczanie si´
pomi´dzy kilkudziesi´cioma komnatami
królewskimi. W miejscu nieukoƒczonego
skrzydła zachodniego stoi budynek
z czasów II wojny Êwiatowej, gdzie
mieszczà si´ biura dyrekcji Zamku
Królewskiego na Wawelu. We wn´trzach
komnat królewskich zwraca uwag´
wyjàtkowa kolekcja 142 spoÊród 196
arrasów flamandzkich zakupionych
w XVI w. przez Zygmunta Augusta.
Poło˝enie najwa˝niejszych dziÊ
zabudowaƒ wawelskich obrazuje
makieta usytuowana na dziedziƒcu
zewn´trznym, dostosowana równie˝
do potrzeb osób niepełnosprawnych.
PaČac Biskupa Erazma CioČka
(nr 17). Zbudowany w pierwszych
latach XVI w. dla biskupa płockiego,
sekretarza króla Władysława
Jagielloƒczyka. Powstał z połàczenia
dwu stojàcych tu wczeÊniej domów.
Kolejni u˝ytkownicy dobudowali oficyny
otaczajàce wewn´trzny dziedziniec.
Obecnie stoi tam makieta
przedstawiajàca siedemnastowieczny
stan budynków. Od koƒca XX w. pałac
jest własnoÊcià Muzeum Narodowego.
Dom ğw. StanisČawa (nr 19).
Tradycja umiejscawia tu mieszkanie
Êw. Stanisława ze Szczepanowa, biskupa
zamordowanego przez króla Bolesława
Âmiałego. W XX w. mieszkał tu m.in.
ks. Karol Wojtyła, a od 1994 r. mieÊci
si´ Muzeum Archidiecezjalne kard.
Karola Wojtyły eksponujàce pamiàtki
po nim.
Dom DČugosza (nr 25).
Stoi przy skrzy˝owaniu ul. Kanoniczej
z ul. Podzamcze, przebiegajàcà
w miejscu, gdzie kiedyÊ płyn´ła
otaczajàca miasto rzeka Rudawa.
Mieszkał tu Jan Długosz, kronikarz
i wychowawca synów króla Kazimierza
Jagielloƒczyka. W XIV w. funkcjonowała
tu łaênia królewska, w której Władysław
Jagiełło przygotowywał si´ do pierwszego
spotkania z królowà Jadwigà. Obecnie
mieÊci si´ tu rektorat Uniwersytetu
Papieskiego Jana Pawła II.
Kaplica Matki Boskiej Ró˝aƒcowej
powstała jako wotum wdzi´cznoÊci
za zwyci´stwo Jana III Sobieskiego
pod Wiedniem. W 300. rocznic´ tego
wydarzenia pod posadzkà kaplicy
umieszczono doczesne szczàtki Teofilii
Sobieskiej – matki Jana III oraz jego
brata Marka.
Collegium Iuridicum (nr 53).
Ufundowane przez Królowà Jadwig´
dla prawników odrodzonej Akademii
Krakowskiej. Zbudowane u progu XV w.
ju˝ po Êmierci królowej. Przez stulecia
przylegało do Êciany koÊcioła Êw. Marii
Magdaleny, wyburzonego w XIX w.
KoğciēČ ğwi÷tych Piotra i PawČa
Pierwszy w Krakowie obiekt barokowy.
Nale˝y do najwybitniejszych osiàgni´ç
architektury polskiej XVII w. Inicjatorem
budowy koÊcioła, zwanego te˝ bazylikà
królewskà, był ks. Piotr Skarga,
nadworny kaznodzieja Zygmunta III Wazy,
pochowany w krypcie pod prezbiterium.
Budowà kierował Jan Trevano, włoski
architekt sprowadzony przez
Zygmunta III w celu odbudowy zamku
wawelskiego po po˝arze.
Charakterystycznym elementem
architektury koÊcioła jest – typowa dla
baroku, zdobiona znakomità dekoracjà
kamieniarskà – fasada, wzór dla wielu
budowanych w nast´pnych latach
koÊciołów w Polsce. Wy˝sza kondygnacja
zwieƒczona jest kartuszem z herbem
Wazów. We wn´kach po obu stronach
okna doÊwietlajàcego naw´ głównà stojà
figury Êwi´tych Zygmunta i Władysława
– patronów polskich królów z dynastii
Wazów. Zbudowany dla jezuitów koÊciół
przechodził ró˝ne koleje losu. Austriacy
mieli pomysł uczynienia zeƒ katedry
i przeniesienia tu grobów królewskich,
aby katedra wawelska mogła staç si´
koÊciołem garnizonowym. Obecnie
koÊciół staje si´ trzecim – po Katedrze
na Wawelu i Skałce – panteonem
narodowym.
Ulica Kanonicza
Od ulicy Grodzkiej Droga Królewska
prowadzi niewielkà ulicà Senackà
do ulicy Kanoniczej.
Na nowego władc´ czekała tu
kolejna brama tryumfalna – kanonicza.
Od XIV w. wzdłu˝ ulicy powstawały domy
kanoników kapituły katedralnej.
Dwa stulecia póêniej wszystkie
przebudowano na renesansowe
rezydencje, które – odrestaurowane
w ostatnich dwóch dekadach
– oglàdamy do dziÊ.
Pawilon WyspiaĎskiego
pl. Wszystkich Âwi´tych 2
tel. +48 12 616 18 86
e-mail: wyspianski@infokrakow.pl
Patroni medialni
ul. Jēzefa 7
tel. +48 12 422 04 71
e-mail: jozefa@infokrakow.pl
Katedra
Swój zasadniczy kształt katedra zyskała
w XIV w., kiedy po po˝arze, cz´Êciowo
Mi÷dzynarodowy Port Lotniczy w Balicach
tel. +48 12 285 53 41
e-mail: balice@infokrakow.pl
Sanktuarium Boĺego MiČosierdzia
ul. Siostry Faustyny 3
tel. +48 12 263 60 64
e-mail: lagiewniki@infokrakow.pl
Droga
Krēlewska
os. SČoneczne 16
tel. +48 12 643 03 03
e-mail: huta@infokrakow.pl
Wawel
Od czasów Bolesława Chrobrego
siedziba polskich władców,
od roku 1000 tak˝e oÊrodek władzy
biskupiej. Jedyne wejÊcie na wzgórze
prowadziło od strony ul. Kanoniczej przez
Bram´ Wazów. Ceglany mur oporowy,
Brama Herbowa (pierwsza z dwu
po drodze) oraz pomnik Tadeusza
KoÊciuszki to dzieła dziewi´tnasto
Tekst: Michał Jakubczyk
Zdj´cia: Wojciech Gorgolewski,
Michał Grychowski, Wiesław
Majka, Paweł Krawczyk,
Maciej Plewiƒski, Artur
˚yrkowski, Archiwum UMK
Urzàd Miasta Krakowa
Wydział Informacji, Turystyki i Promocji Miasta
pl. Wszystkich Âwi´tych 3-4, 31-004 Kraków
tel.: +48 12 616 60 52,
fax: +48 12 616 60 56
e-mail: marketing@um.krakow.pl
www.krakow.travel
Bazylika ğw. Franciszka oo. Franciszkanēw
Bazylika Trējcy Âwi÷tej oo. Dominikanēw
KoğciēČ ğw. Andrzeja
Ulica Kanonicza
Kaplica Zygmuntowska
Dziedziniec Zamku Krēlewskiego
  [ Pobierz całość w formacie PDF ]