Przydatność metody Kinesio Taping w chorobach zapalnych układu ruchu u dzieci. B. Żuk, fizjo, KTA (fizjolub), ...

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Artykuł oryginalny/
Original paper
Reumatologia 2008; 46, 6: 340–347
Przydatność metody Kinesio Taping w chorobach zapalnych
układu ruchu u dzieci
Usefulness of Kinesiology Taping method in inflammatory rheumatic illnesses in
childhood
Beata Żuk, Krystyna Księżopolska-Orłowska
Zakład Rehabilitacji Reumatologicznej Instytutu Reumatologii im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher w Warszawie,
kierownik Zakładu dr hab. med. Krystyna Księżopolska-Orłowska, dyrektor Instytutu prof. dr hab. med. Sławomir Maśliński
Słowa kluczowe: choroby zapalne stawów, Kinesio Taping, rehabilitacja.
Key words: inflammatory diseases of joints, kinesiology taping, rehabilitation.
Taśmę Kinesio Tex® dostarczyła firma Wyeth
Streszczenie
Wstęp: Metoda Kinesio Taping w schorzeniach reumatycznych
(przewlekłych, postępujących) jest stosowana jako środek wspo-
magający proces leczenia zarówno rehabilitacyjnego, jak i farma-
kologicznego. Wykorzystuje się techniki aplikacji korekcyjnej
i powięziowej (rozluźnienie tkanek miękkich o wzmożonym na-
pięciu). Zastosowanie znajdują również techniki wzmacniające
osłabione mięśnie (aplikacje więzadłowo-ścięgniste, aplikacje
funkcjonalne) oraz aplikacje miejscowe na zajęte procesem za-
palnym stawy.
Cel pracy: W pracy przedstawiono wybrane aplikacje kliniczne
u dzieci chorujących na młodzieńcze idiopatyczne zapalenie sta-
wów oraz twardzinę ograniczoną na przykładach analizy przy-
padków.
Wnioski: Dotychczasowe obserwacje wskazują, że Kinesio Taping
jest skuteczną metodą wspomagającą kompleksową rehabilita-
cję u dzieci z chorobami zapalnymi tkanki łącznej. Jest metodą
prostą i akceptowaną zarówno przez dziecko, jak i jego rodziców.
Summary
Background: The Kinesiology Taping method in rheumatic
illnesses (chronic, progressive) is applied as a helping process in
both rehabilitative and pharmacological treatments. Usually
three techniques of corrective application are used – loosening
soft tissue with intensive tension, characterizing large pain
ailments (fascia correction applications) and weak muscle
strengthening techniques (ligament/tendon correction,
functional correction applications) as well as local applications for
occupying inflammable process, swelling ponds.
Aim of the study: In the article we present chosen clinical
applications for children suffering juvenile idiopathic arthritis as
well as scleroderma based on examples and case analysis.
Conclusions: Recent observations show that Kinesiology Taping
is an effective supportive method of complex rehabilitation in
children with inflammable diseases of connective tissue. It is
a simple method and accepted by both the child and parents.
Wstęp
Współczesna klasyfikacja chorób reumatycznych
wieku rozwojowego obejmuje wszystkie stany, w któ-
rych występują zmiany w układzie narządu ruchu – za-
palne i niezapalne. Charakter zapalny mają przewlekłe
artropatie, głównie: młodzieńcze idiopatyczne zapale-
nie stawów (MIZS) oraz choroby tkanki łącznej, w tym
twardzina [1, 2].
Młodzieńcze idiopatyczne zapalenie stawów to cho-
roba zapalna o podłożu immunologicznym, różnym ob-
razie oraz przebiegu klinicznym, występująca u dzieci
przed 16. rokiem życia. Wyróżnia się 3 postacie MIZS:
Adres do korespondencji:
mgr Beata Żuk, Zakład Rehabilitacji Reumatologicznej, Instytut Reumatologii im. prof. dr hab. med. Eleonory Reicher, ul. Spartańska 1,
02-673 Warszawa, tel./faks +48 22 844 91 91, e-mail: beata-zuk@o2.pl
Praca wpłynęła: 27.11.2008 r.
Reumatologia 2008; 46/6
Metoda Kinesio Taping w chorobach zapalnych układu ruchu u dzieci
341
• nielicznostawową – przetrwałą i rozszerzającą się
(w tym postać o początku jednostawowym – dotyczą-
cą najczęściej stawu kolanowego),
• wielostawową – bez czynnika reumatoidalnego oraz
z czynnikiem reumatoidalnym,
• uogólnioną.
Każda z nich charakteryzuje się różnym stopniem
zajęcia układu kostno-stawowego.
U chorych na MIZS występują: obrzęki (zapalenie
tkanek miękkich okołostawowych) i/lub wysięk w ob-
rębie stawu, ograniczenie zakresu ruchów, ucieplenie
oraz ból o różnym stopniu nasilenia, związany z wyko-
nywaniem ruchu, zarówno czynnego, jak i biernego.
Wczesny okres choroby charakteryzuje się niesyme-
trycznym zajęciem dużych stawów obwodowych, zani-
kiem mięśni tonicznych i przykurczem fazowych oraz
często trudną do werbalnego określenia przez dziecko
sztywnością poranną.
Twardzina należy do układowych chorób tkanki
łącznej, występuje w 2 postaciach: ograniczonej i ukła-
dowej. W postaci ograniczonej twardziny występują
stwardnienia skóry i tkanek miękkich głębiej leżących
(przewlekłe włóknienie). Biorąc pod uwagę rozległość
zmian oraz ich głębokość, wyróżnia się kilka typów
twardziny. Postać linijna, występująca najczęściej
jednostronnie w obrębie kończyn, powoduje pasmowa-
te zaniki i stwardnienie tkanek podskórnej, tłuszczo-
wej, powięzi i mięśni. Może być powodem przykurczów
prowadzących do trwałych zniekształceń, które znacz-
nie ograniczają funkcję kończyny.
Celem fizjoterapii w przebiegu chorób reumatycz-
nych u dzieci jest zapobieganie następstwom wynikają-
cym ze zmian destrukcyjnych w narządzie ruchu
(kostno-stawowo-mięśniowych) oraz zmniejszenie do-
legliwości bólowych. W zależności od klinicznych cech
schorzenia, aktywności choroby, stopnia destrukcji,
a także wieku dziecka ustala się plan usprawniania
leczniczego. Rehabilitacja wymaga kompleksowego wy-
korzystania metod i środków fizjoterapeutycznych,
z rozłożeniem jej na różne etapy.
Metoda Kinesio Taping, opracowana w latach 70.
ubiegłego stulecia przez japońskiego lekarza dr. Kenzo
Kase, wykorzystuje elastyczną, bawełnianą taśmę na-
klejaną bezpośrednio na skórę (Kinesio Tex
®
) do od-
działywania na przyczyny bólu i nieprawidłową dynami-
kę ruchu [3]. Sposób aplikacji plastra po wcześniejszym
badaniu funkcjonalnym jest dostosowany do potrzeb
terapeutycznych. Ustalony w ten sposób cel, jaki chce-
my osiągnąć, warunkuje lokalizację przyklejenia taśmy
oraz pozycję ciała w trakcie jego nakładania (np.
w maksymalnym rozciągnięciu). Po powrocie do pozycji
neutralnej, pofałdowana taśma unosi lekko naskórek
z warstwą brodawkowatą skóry właściwej, dając pozy-
tywny efekt zdjęcia nacisku z tkanki łącznej, unerwie-
nia skóry, powięzi, ścięgien i ich pochewek, mięśni, to-
rebek stawowych i systemu krążenia (krwi i limfy). Apli-
kowane w ten sposób plastry umożliwiają regenerację
miejsc zmienionych procesem chorobowym, dając
efekt poprawy krążenia, normalizacji tonusu mięśnio-
wego, powięziowego, a tym samym funkcji [4, 5].
Każda z technik aplikacji ma odrębne zadania zależ-
ne od miejsca naklejenia plastra oraz swoją specyficz-
ną funkcję. Aplikacja mechaniczna, polecana w celu
zwiększenia elastyczności tkanek, wykorzystuje bodźce
odbierane przez skórę. Aplikacja powięziowa, poprzez
napięcie plastra, zbiera tkankę powięziową i podtrzy-
muje lub pomaga ją utrzymać w pożądanej pozycji.
Aplikacja miejscowa służy do redukcji napięcia mięś-
niowego i jest zakładana na miejsca zmienione proce-
sem zapalnym, obrzękiem i punkty bolesne. Aplikacja
więzadłowo-ścięgnista dostarcza bodźce z tych obsza-
rów, powodując zwiększoną stymulację mechanorecep-
torów, a tym samym torowanie proprioreceptywne, roz-
luźniając napięcia więzadeł i ścięgien. W przypadku
ograniczenia ruchomości i niewłaściwego wzajemnego
usytuowania poszczególnych składowych narządu ru-
chu stosowana jest aplikacja funkcjonalna. Aplikacja
limfatyczna jest używana do terapii obrzęków limfa-
tycznych i w profilaktyce.
Kierunek nakładania aplikacji poprzez pociąganie
powięzi odgrywa istotną rolę. Na mięśnie rozciągnięte,
osłabione nakłada się taśmę od przyczepu dystalnego
mięśnia do przyczepu proksymalnego, natomiast
na mięśnie nadmiernie napięte, skrócone – od przycze-
pu proksymalnego do dystalnego.
Na podstawie analizy przypadków przedstawiono
możliwości zastosowania metody Kinesio Taping
u dzieci z chorobami reumatycznymi w różnym wieku,
zgodnie z rozpoznaniem klinicznym dysfunkcji i meto-
dyką aplikacji. Celem leczenia było zmniejszenie bólu
w obrębie zajętych stawów oraz, poprzez przywrócenie
prawidłowego napięcia mięśniowego i więzadeł, popra-
wa wzorców ruchu i stereotypu chodu.
Wybrane aplikacje kliniczne
Pacjentka 1.
Dziewczynka w wieku roku i 11 mies., z rozpozna-
niem MIZS o początku jednostawowym, czas trwania
choroby wynosił 4 mies.
Zastosowano następujące zabiegi fizjoterapeutyczne:
• 2 razy dziennie lokalną krioterapię na oba stawy kola-
nowe, elektrostymulację głowy przyśrodkowej mięś-
nia czworogłowego uda,
• mobilizację rzepki,
Reumatologia 2008; 46/6
342
Beata Żuk, Krystyna Księżopolska-Orłowska
• masaż funkcyjny mięśnia prostego uda,
• terapię punktów spustowych mięśni: piszczelowego
przedniego, płaszczkowatego,
• rozluźnienie mięśnia piszczelowego tylnego, głowy
bocznej mięśnia brzuchatego oraz taśmy biodrowo-
-piszczelowej,
• ćwiczenia izometryczne – głowy przyśrodkowej mięś-
nia czworogłowego uda,
• naukę chodu z zastosowaniem taśmy Kinesio Tex®
(ryc. 1.).
Ryc. 1. Aplikacja miejscowa i więzadłowo-ścięgnista
u dziewczynki w wieku roku i 11 mies. (MIZS).
Fig. 1. Girl, aged one year and 11 months
(
JIA
)
.
Kinesiology Taping – muscular and liga-
ments/tendons correction.
Wykorzystana aplikacja miejscowa i więzadłowo-
-ścięgnista miała na celu:
• rozluźnienie mięśnia prostego uda,
• stabilizację rzepki (bez zmiany toru ruchu),
• skrócenie więzadła właściwego rzepki (mobilizacja
stawu kolanowego do wyprostu),
• stabilizację przyśrodkową stawu kolanowego.
Uzyskane efekty to: zmniejszenie dolegliwości bólo-
wych już następnego dnia, a w 3. dobie poprawa wzor-
ców chodu.
Ryc. 2. Aplikacja miejscowa i więzadłowo-ścięgnista
u dziewczynki 4-letniej (MIZS).
Fig. 2. Four-year-old-girl
(
JIA
)
. Kinesiology Taping
– muscular and ligaments/tendons correction.
Pacjentka 2.
Dziewczynka w wieku 4 lat została przyjęta do Kli-
niki Reumatologii Wieku Rozwojowego Instytutu Reu-
matologii w celu diagnostyki zapalenia stawu kolano-
wego prawego. Czas trwania choroby wynosił 4 mies.
W badaniu klinicznym obserwowano w prawym stawie
kolanowym: obrzęk, wysięk, wzmożone ucieplenie, bo-
lesność palpacyjną, przykurcz zgięciowy 22 stopnie, za-
nik głowy przyśrodkowej mięśnia czworogłowego,
przykurcz mięśnia prostego uda, taśmy biodrowo-pisz-
czelowej, grupy mięśni kulszowo-goleniowych, mięśnia
płaszczkowatego oraz głowy bocznej mięśnia brzucha-
tego. Rozpoznano MIZS o początku jednostawowym.
Zastosowano poniższe zabiegi fizjoterapeutyczne:
• 2 razy dziennie lokalną krioterapię na oba stawy kola-
nowe,
• mobilizację rzepki,
• wyciąg (20–30 min) – pierwsze 2 dni terapii,
• masaż funkcyjny mięśnia prostego uda,
• terapię punktów spustowych mięśni: piszczelowego
tylnego, płaszczkowatego,
• rozluźnienie mięśni: piszczelowego tylnego, głowy
bocznej mięśnia brzuchatego, taśmy biodrowo-pisz-
czelowej,
• ćwiczenia izometryczne głowy przyśrodkowej mięśnia
czworogłowego uda,
• naukę chodu z zastosowaniem taśmy Kinesio Tex®
(ryc. 2.).
Wykorzystano aplikację miejscową i więzadłowo-ścię-
gnistą, która umożliwiła dziecku tego samego dnia pra-
widłowy chód (po wcześniejszej terapii). Powyższą apli-
Reumatologia 2008; 46/6
Metoda Kinesio Taping w chorobach zapalnych układu ruchu u dzieci
343
kację w połączeniu z codziennymi ćwiczeniami stoso-
wano do grudnia 2007 r.
W styczniu 2008 r. dziewczynka została ponownie
przyjęta do Kliniki z powodu nawrotu wysięku w stawie
kolanowym prawym. Wykonano punkcję stawu kolano-
wego – podano dostawowo glikokortykosteroidy.
Zwiększono dawkę metotreksatu, dołączono Encorton
w dawce 0,3 mg/kg m.c. na dobę. Po 5 dniach od zasto-
sowania zmienionego leczenia i kolejnej aplikacji taśmy
Kinesio Tex® zaobserwowano zmniejszenie dolegliwo-
ści bólowych, obrzęku i poprawę stereotypu chodu
(ryc. 3.–5.).
ból, 20-stopniowy przykurcz zgięciowy prawego stawu
kolanowego, bez ucieplenia, z niewielkim wysiękiem.
Razem z kinezyterapią i fizykoterapią zastosowano
aplikację połączonych technik: miejscowej i powięzio-
wej (ryc. 6.–8.).
Uzyskane efekty to zmniejszenie bólu, poprawa ste-
reotypu chodu, utrzymanie czynnego wyprostu w sta-
wie kolanowym.
Pacjentka 4.
Dziewczynka 4-letnia, u której w marcu 2007 r. roz-
poznano twardzinę ograniczoną. Czas trwania choroby
wynosił 12 mies. Stosowano leczenie metotreksatem
i małymi dawkami steroidów. Głęboka i rozległa zmia-
na skórna (blizna) nie powodowała ograniczenia ruchu
w obrębie kończyny górnej.
Pacjentka 3.
Dziewczynka 7-letnia przyjęta do Kliniki z rozpo-
znaniem zapalenia obu stawów kolanowych. Czas
trwania choroby wynosił 3 mies. Obserwowano
Ryc. 3. Aplikacja na wysięk w kolanie u dziew-
czynki 4-letniej (MIZS).
Fig. 3. Four-year-old-girl
(
JIA
)
. Kinesiology Taping
– application for knee effusion.
Ryc. 4. Aplikacja korekcyjna w celu poprawy
zgięcia grzbietowego i podeszwowego stopy
u dziewczynki 4-letniej (MIZS).
Fig. 4. Kinesiology Taping – muscular and liga-
ments/tendons correction.
Reumatologia 2008; 46/6
344
Beata Żuk, Krystyna Księżopolska-Orłowska
Ryc. 5. Aplikacja korekcyjna w celu poprawy
zgięcia grzbietowego i podeszwowego stopy
u dziewczynki 4-letniej (MIZS).
Fig. 5. Kinesiology Taping – muscular and liga-
ments/tendons correction.
Ryc. 6. Aplikacja miejscowa i więzadłowo-ścięg-
nista u dziewczynki 7-letniej z zapaleniem pra-
wego stawu kolanowego.
Fig. 6. Seven-year-old-girl
(
gonitis dex
)
. The mu-
scular and fascial techniques applications.
Zastosowano następujące zabiegi fizjoterapeutyczne:
• jonizację jodową 2% na zmianę skórną,
• techniki tkanek miękkich umożliwiające przesuwanie
wytworzonej podskórnie zmiany (skóra – tkanki po-
więziowe) względem tkanek miękkich położonych
głębiej (powięź – mięśnie) – rozluźnienie restrykcji.
Zastosowano aplikację powięziową (ryc. 9.–11.).
strukcji elementów czynnych i biernych stawów. Ból
definiowany przez Międzynarodowe Towarzystwo Ba-
dania Bólu jako „nieprzyjemne odczucie zmysłowe
i emocjonalne związane z obecnym lub potencjalnym
uszkodzeniem tkanek albo opisywane w kategoriach
tego uszkodzenia” jest nie tylko wskazówką diagno-
styczną, ale też głównym celem terapeutycznym [6].
Metoda Kinesio Taping w chorobach prowadzących
do deformacji stawów wspiera ich funkcję poprzez po-
prawę propriocepcji, korekcję ustawienia, regulację na-
pięć mięśni, co prowadzi do zmniejszenia bólu, wydaje
się również pomocna w przywracaniu utraconych funk-
Dyskusja
Przyczyną przewlekłego i nawracającego bólu
w przebiegu chorób reumatycznych wieku rozwojowe-
go jest toczący się proces zapalny, prowadzący do de-
Reumatologia 2008; 46/6
[ Pobierz całość w formacie PDF ]