Przykładowy arkusz maturaly - poziom rozszerzony - odp, Nauka, Szkoła, Matura, Testy, zadania - Biologia

[ Pobierz całość w formacie PDF ]
Biologia
Poziom rozszerzony
1.
Za zaproponowanie doÊwiadczenia i wymienienie pomocy naukowych – 1 pkt
Za podanie propozycji zapisu wyników – 1 pkt
Przyk∏adowa odpowiedê:
Pomoce: kwas azotowy, namoczone nasiona fasoli, pipeta.
Propozycja zapisu: cel (wykrywanie bia∏ka w nasionach fasoli), obserwacja (mià˝sz zmieni∏ barw´ na
pomaraƒczowà)
2.
Za poprawny rysunek nukleotydu – 1 pkt
Za wymienienie nazwy RNA – 1 pkt
O
HN
O
O
N
O

P
OCH
2
O
O

H
H
H
H
OH
OH
3.
Za prawid∏owe podanie nazwy organelli – mitochondrium – 1 pkt
Za prawid∏owe podanie funkcji grzebieni mitochondrialnych – 1 pkt
Za wyjaÊnienie, dlaczego w mi´Êniach szkieletowych wyst´puje du˝o mitochondriów – 1 pkt
Przyk∏adowa odpowiedê: W b∏onach grzebieni mitochondrialnych znajdujà si´ organiczne przeno-
Êniki tworzàce ∏aƒcuch oddechowy – trzeci etap oddychania wewnàtrzkomórkowego.
Mi´Ênie szkieletowe zawierajà du˝o mitochondriów, poniewa˝ zachodzi w nich intensywne utlenia-
nie spowodowane potrzebà dostarczania znacznej iloÊci energii do wykonywania pracy.
4.
Za prawid∏owà ocen´ wszystkich stwierdzeƒ – 3 pkt
Za ka˝de prawid∏owe dwie oceny – po 1 pkt
a) – F; b) – P; c) – F; d) – P; e) – P; f) – F
ODPOWIEDZI DO ZADA¡ TESTOWYCH. PRÓBNA MATURA Z OPERONEM I „GAZETÑ WYBORCZÑ”

5.
Za prawid∏owe uzupe∏nienie wszystkich czterech cech – 2 pkt
Za ka˝de wymienienie dwóch cech – po 1 pkt
Za podanie energetyki oddychania tlenowego 36 ATP – 1 pkt
Przyk∏ad odpowiedzi:
Cecha
Oddychanie tlenowe
Substrat oddechowy glukoza + tlen
Produkt koƒcowy
woda + dwutlenek w´gla
Miejsce zachodzenia cytozol i mitochondrium
Etapy oddychania
glikoliza, reakcja pomostowa (acetylo-CoA), cykl Krebsa, utlenianie koƒcowe
6.
Za poprawne przyporzàdkowanie wszystkich pierwiastków (A – 4, B – 3, C – 2, D – 5) – 2 pkt
Za podkreÊlenie ˝elaza i fluoru – 1 pkt
enzym + produkt) – 1 pkt
Za wyjaÊnienie modelu indukcyjnego dopasowania (Model indukcyjnego dopasowania zak∏ada, ˝e
konformacja substratu i centrum aktywnego enzymu nie sà identyczne. W chwili powstawania
kompleksu enzym–substrat dochodzi do wciàgania substratu do centrum aktywnego, czemu
towarzyszy niewielkie napr´˝enie wiàzaƒ w obu sk∏adnikach kompleksu) – 1 pkt
$
kompleks E–S
$
8.
Za podane ka˝dej funkcji b∏on komórkowych – po 1 pkt
– uczestniczy w transporcie substancji
– ochrania komórk´
9.
Za wymienienie pomocy: probówek, kleiku skrobiowego, termometru, ∏aêni wodnej, zakraplacza,
p∏ynu Lugola, Êliny – 1 pkt
Za przedstawienie propozycji zapisu doÊwiadczenia uwzgl´dniajàcego prób´ kontrolnà oraz ba-
dawczà – 1 pkt
Propozycja zapisu:
Temperatura w °C
Próba
10
15
20
30
40
Badawcza
Kontrolna
10.
Za podanie prawid∏owej kolejnoÊci etapów krzepni´cia – 2 pkt
Za podanie prawid∏owej kolejnoÊci dwóch etapów krzepni´cia – 1 pkt
Za dokonanie oceny biologicznego znaczenia tego procesu – 1 pkt
Prawid∏owa odpowiedê: 3 – trombina i jony wapnia powodujà przejÊcie fibrynogenu w fibryn´, 2
– w obecnoÊci jonów wapnia i bia∏ek – akceleratorów – protrombina przechodzi w trombin´, 1 –
kontakt krwi z powietrzem lub p∏ynem tkankowym uwalnia z trombocytów enzym tromboplasty-
n´, aktywizujàcy syntetyzowane w wàtrobie bia∏ko osocza – protrombin´, 4 – z w∏ókna fibryny po-
wstaje skrzep unieruchamiajàcy elementy morfotyczne krwi
Krzepni´cie krwi ma ogromne znaczenie dla organizmu, gdy˝ chroni go przed jej nadmiernà utratà.
Biologia. Poziom rozszerzony
7.
Za uzupe∏nienie schematu (S + enzym
ODPOWIEDZI DO ZADA¡ TESTOWYCH. PRÓBNA MATURA Z OPERONEM I „GAZETÑ WYBORCZÑ”

11.
Za podkreÊlenie punktów a) i c) – 1 pkt
Za podanie przyczyn obu chorób – 1 pkt
Prawid∏owa odpowiedê: Przyczynà krzywicy jest niedobór witaminy D, natomiast przyczynà oste-
oporozy sà niedobór sk∏adników mineralnych, brak ruchu, zmiany hormonalne zwiàzane ze starze-
niem si´.
12.
Za prawid∏owy opis budowy serca – 3 pkt
Za ka˝de prawid∏owe opisanie dwóch elementów – po 1 pkt
Za wyjaÊnienie, dlaczego komory ró˝nià si´ gruboÊcià Êcian – 1 pkt
Prawid∏owa odpowiedê: Komora prawa podczas fazy skurczu wytwarza znacznie ni˝sze ciÊnienie ni˝
komora lewa, bo zaledwie 25 mmHg.
4
3
1
6
5
2
13.
Za prawid∏owe uporzàdkowanie przebiegu bodêca wzrokowego – 3 pkt
Za ka˝de prawid∏owo wpisane dwie cyfry – po 1 pkt
2

5

8

1

6

7

3

4
Za podanie oÊrodka wzroku w p∏acie potylicznym mózgu – 1 pkt
14.
Za opisanie wszystkich elementów budowy nefronu – 2 pkt
Za opisanie czterech elementów budowy nefronu – 1 pkt
Za zaznaczenie przewodu zbiorczego – 1 pkt
kanalik nerkowy
cia∏ko nerkowe
naczynia
krwionoÊne
p´tla nefronu
przewód zbiorczy
15.
Za prawid∏owe opisanie koÊci (1 – czo∏owa, 2 – ciemieniowa, 3 – skroniowa, 4 – potyliczna) – 1 pkt
Za wymienienie funkcji ochronnej czaszki dla mózgu – 1 pkt
Biologia. Poziom rozszerzony
 ODPOWIEDZI DO ZADA¡ TESTOWYCH. PRÓBNA MATURA Z OPERONEM I „GAZETÑ WYBORCZÑ”

16.
Za wyjaÊnienie doÊwiadczenia Paw∏owa (Istota doÊwiadczenia Paw∏owa polega∏a na jednoczesnym
podawaniu psu pokarmu i zapalaniu lampki lub w∏àczaniu dzwonka. Pokarm by∏ pierwotnym bodê-
cem kluczowym powodujàcym wydzielanie przez psa Êliny, lampka lub dzwonek zaÊ stanowi∏y
bodêce oboj´tne. Wielokrotne powtarzanie tej czynnoÊci spowodowa∏o przekszta∏cenie bodêca
oboj´tnego w kluczowy. Wówczas samo zapalenie lampy bàdê dêwi´k dzwonka wywo∏ywa∏o u psa
Êlinotok) – 1 pkt
Za podanie ró˝nicy mi´dzy rodzajami odruchów – Odruch warunkowy to odruch wyuczony, nato-
miast bezwarunkowy jest wrodzony, zdeterminowany genetycznie (zachodzi automatycznie) – 1 pkt
17.
Za poprawnà ocen´ wszystkich stwierdzeƒ (a – F, b – P, c – P, d – P, e – F, f – F) – 3 pkt
Za poprawnà ocen´ pi´ciu stwierdzeƒ – 2 pkt
Za poprawnà ocen´ czterech stwierdzeƒ – 1 pkt
18.
Za podanie wady – krótkowzrocznoÊç – 1 pkt
Za podanie sposobu korekty wady (Korekta szk∏ami rozpraszajàcymi lub laserowe zmodyfikowanie
krzywizny rogówki) – 1 pkt
19.
Za ka˝dy prawid∏owo podany argument – 1 pkt
Przyk∏adowe argumenty: Wirusy nie majà budowy komórkowej.
Wirusy nie podejmujà ˝adnych samodzielnych funkcji ˝yciowych.
20.
Za prawid∏owe uporzàdkowanie etapów koniugacji – 1 pkt
1 – dwa osobniki przed koniugacjà
6 – po∏àczenie si´ pronukleusów i powstanie dwóch jàder diploidalnych o wymieszanym materia-
le genetycznym
7 – rozdzielenie si´ pierwotniaków i podzia∏ mitotyczny jàdra 2n
5 – wymiana jàder migracyjnych
4 – mitoza jàdra haploidalnego i powstanie pronukleusów
2 – po∏àczenie dwóch orz´sków, stopniowy zanik makronukleusa, mejoza mikronukleusa
3 – zanik trzech z czterech jàder haploidalnych w ka˝dym z koniugantów
8 – odtworzenie mikronukleusa i makronukleusa w obu orz´skach
Za prawid∏owe wyjaÊnienie sensu biologicznego koniugacji: rekombinacja materia∏u genetycznego
prowadzàca do zwi´kszenia ró˝norodnoÊci – 1 pkt
21.
Za prawid∏owe opisanie czterech elementów schematu – 2 pkt
Za prawid∏owe opisanie dwóch elementów budowy – 1 pkt
Za prawid∏owe opisanie funkcji trofofili – 1 pkt
Przyk∏adowe odpowiedzi:
Trofofile przeprowadzajà fotosyntez´.
Trofofile pe∏nià funkcje od˝ywcze.
trofofil
korzenie
przybyszowe
k∏àcze
Biologia. Poziom rozszerzony
sporofil
ODPOWIEDZI DO ZADA¡ TESTOWYCH. PRÓBNA MATURA Z OPERONEM I „GAZETÑ WYBORCZÑ”

22.
Za prawid∏owe okreÊlenie problemu badawczego – 1 pkt
Przyk∏adowe problemy badawcze: Wp∏yw temperatury na tempo rozwoju pleÊniaka bia∏ego
Czy temperatura wp∏ywa na pr´dkoÊç wzrostu pleÊniaka bia∏ego?
Czy pr´dkoÊç wzrostu pleÊniaka bia∏ego zale˝y od temperatury?
Za prawid∏owe postawienie hipotezy – 1 pkt
Hipoteza: W niskich temperaturach tempo wzrostu pleÊniaka bia∏ego jest ma∏e.
23.
Za prawid∏owo opisany ka˝dy etap procesu – 1 pkt
Za opisanie procesu w punktach – 1 pkt
Prawid∏owa odpowiedê:
1 – wytworzenie osi roÊliny przez przewy˝szenie jednego telomu roÊliny ponad pozosta∏e
2 – sp∏aszczanie cz´Êci bocznych odga∏´zieƒ i uk∏adanie ich w jednej p∏aszczyênie
3 – zrastanie si´ sp∏aszczonych bocznych odga∏´zieƒ w liÊç (makrofil)
24.
Za ustalenie przynale˝noÊci wszystkich wymienionych roÊlin do grup systematycznych – 2 pkt
Za ustalenie przynale˝noÊci trzech grup – 1 pkt
RoÊliny pierwotnie
wodne
Mszaki
Paprotniki
Nagonasienne
Okrytonasienne
skr´tnica,
bulwa sa∏atowa
porostnica
wielokszta∏tna,
p∏onnik pospolity
j´zycznik
zwyczajny,
skrzyp polny
sosna zwyczajna,
mi∏orzàb
dwuklapowy
mniszek lekarski,
dàb szypu∏kowy
25.
Za podanie nazw trzech kwiatostanów (A – koszyczek, B – grono, C – baldach) – 2 pkt
Za podanie nazw dwóch kwiatostanów – 1 pkt
Za wykonanie schematu – 1 pkt
s∏onecznik
– koszyczek
konwalia
– grono
czosnek
niedêwiedzi
– baldach
26.
Za wskazanie krzywej B – 1 pkt
27.
Za wszystkie prawid∏owo dokonane oceny (a – P, b – P, c – F, d – F, e – P) – 2 pkt
Za trzy prawid∏owe oceny – 1 pkt
28.
Za ka˝de dwie prawid∏owo wpisane cyfry – 1 pkt
6

2

5

4

3

1

8

7

6
29.
Za prawid∏owe podpisanie dwóch struktur – 1 pkt
X – rogówka, Y – rdzeƒ Êwiat∏oczu∏y
Biologia. Poziom rozszerzony
  [ Pobierz całość w formacie PDF ]